Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстағы шайқас, Екінші дүниежүзілік соғыстағы алғашқы шайқас.
Battle during World War II
the first battle during World War II
Екінші Киев шайқасы – 1943 жылдың 3 қарашасы мен 22 желтоқсаны аралығында өткен, Кеңес Қызыл Армиясының үш стратегиялық операциясы мен Вермахттың бір операциялық қарсы шабуылына қатысқан, Украинадағы Днепр шайқасы деп аталатын кең ауқымды кеңестік шабуылдың бір бөлігі болды. Курск шайқасынан кейін Қызыл Армия Белгород-Харьков шабуыл операциясын бастады, осы арқылы Эрих фон Манштейннің Оңтүстік армия тобы Днепр өзеніне қарай шегінді. Ставка, Кеңес жоғарғы бас қолбасшылығы, Орталық майдан мен Воронеж майданына Днепрді күшпен өтуді бұйырды. Қазан айында бұл әрекет сәтті болмағандықтан, міндет 1-ші Украина майданына жүктелді, 2-ші Украина майданы да қолдау көрсетті. Николай Ватутин басқарған 1-ші Украина майданы Киевтің солтүстігі мен оңтүстігіндегі плацдармдарды басып алды.
The Second Battle of Kiev was a part of a much wider Soviet offensive in Ukraine known as the Battle of the Dnieper involving three strategic operations by the Soviet Red Army and one operational counterattack by the Wehrmacht, which took place between 3 November and 22 December 1943. Following the Battle of Kursk, the Red Army launched the Belgorod Kharkov Offensive Operation, pushing Erich von Manstein's Army Group South back towards the Dnieper River. Stavka, the Soviet high command, ordered the Central Front and the Voronezh Front to force crossings of the Dnieper. When this was unsuccessful in October, the effort was handed over to the 1st Ukrainian Front, with some support from the 2nd Ukrainian Front. The 1st Ukrainian Front, commanded by Nikolai Vatutin, was able to secure bridgeheads north and south of Kiev (Kyiv).
Кеңестердегі дайындықтар
1943 жылдың қазан айында Ватутиннің бірнеше армиясы Букрин иының қиын-қыстау жерінен, оңтүстік көпір басынан шығуға тырысып, қиындыққа тап болды. Вальтер Нерингтің 24-панцер корпусы тиімді қорғаныс позициясында қарсыластағы совет әскерлерін қысып алды. Осының салдарынан Ватутин күшін солтүстік Лютеж көпір басында шоғырландыруға шешім қабылдады. Павел Рыбалко басқаратын 3-ші гвардиялық танк армиясы қараңғы түскен кезде және Букрин иынан диверсиялық шабуылдар жасап, Лютеж көпір басына қарай жылжыды. Советтік тарап 26 көпір мен 87 паром орнатуға қатар, ауқымды дайындық жүргізді. Көптеген көпірлер су астында салынғандықтан, оларды анықтау қиын болды. Алдау шабуылдары мен жалған көпірлер салу немістерді қысқа мерзімге адаған болуы мүмкін. 7000 зеңбірек пен миномет, сондай-ақ 700 әскери ұшақ оттық қолдау көрсетті. 1 қарашада 27-ші және 40-шы армиялар Букринге советтік диверсиялық шабуылды жоспардан екі күн бұрын бастады, бірақ кері шегіндірілгенге дейін 1,5 шақырымға ғана ілгеріледі. Совет тарихшылары Қызыл Армияның алдау амалдарының толыққанды сәтті болғанын мәлімдеді, бірақ немістер советтік шабуыл секторын дұрыс анықтап, аймаққа бронетехникалық күштерді жіберді. 4-ші танк армиясының соғыс күнделігі 3 қарашада Киевтің солтүстігіне жасалған негізгі советтік шабуылды "біз күткен шабуыл" деп сипаттады. Немістер күтілетін советтік шабуылдың бастапқыда алыс мақсаттары бар екенін, әлде кейін пайдалану үшін алғашқы көпір басын басып алуға ғана бағытталғанын анықтай алмады.
In October 1943, several of Vatutin's armies were having serious trouble trying to break out of the rugged terrain of the Bukrin bend, the southern bridgehead. The 24th Panzer Corps of Walther Nehring, in an effective defensive position, had the opposing Soviet forces squeezed in. As a result, Vatutin decided to concentrate his strength at the northern bridgehead at Lyutezh. The 3rd Guards Tank Army, commanded by Pavel Rybalko, moved northwards toward the Lyutezh bridgehead under cover of darkness and diversionary attacks out of the Bukrin bend. The Soviet preparations were considerable, including the installation of 26 bridges and 87 ferries. Many of the Soviet bridges were built underwater, making them difficult to detect. Feint attacks and the construction of fake bridges may have fooled the Germans for a short while. Fire support was provided by 7,000 guns and mortars and 700 combat aircraft. The 27th and 40th Armies launched the Soviet diversionary attack at Bukrin on 1 November, two days ahead of schedule, but advanced only 1.5 kilometers before being driven back. Soviet historians claimed complete success for the Red Army deception measures but the Germans correctly identified the Soviet assault sector and sent armored reinforcements to the area. The 4th Panzer Army war diary referred to the main Soviet push north of Kiev on 3 November as "the offensive we have been expecting". The Germans were uncertain whether the anticipated Soviet assault had far reaching objectives from the outset or was merely for the capture of an initial bridgehead to be exploited later.
Бастапқы кезең
1943 жылдың 3 қарашасында таңертең 4-панцер армиясы зор советтік бомбалауға ұшырады. Советтердің 38-ші және 60-шы армиялары бірінші толқында шабуыл жасады, бірақ VII герман армия корпусының позицияларын бұза алмады. 4 қарашада шабуылға 3-ші гвардиялық бронетанкті армия және I гвардиялық атты корпус қосылды, бұл VII армия корпусын кері шегінуге және Киевті эвакуациялауға мәжбүр етті. Кеңес әскері 6 қарашада Киевті басып алды. Кеңес шабуылының екінші кезеңі басталды, 1-ші Украина майданының мақсаты Житомир, Коростен, Бердичев және Фастов қалаларын басып алу, сондай-ақ Армиялар тобының орталығымен теміржол байланысын үзу болды; басты мақсат – Оңтүстік Армиялар тобын қоршау. 7 қарашаға дейін кеңес әскерлері Киевтен оңтүстік-батысқа қарай 50 шақырым қашықтықтағы Фастовтағы маңызды теміржол түйініне жетті. Ватутиннің жоспары бастапқыда жақсы жүріп жатты, бірақ Манштейн алаңдады. 6 қарашада Киев көшелерімен Рыбалконың танктері өтіп бара жатқанда, Манштейн Адольф Гитлерден Киевті қайта басып алу үшін жеткілікті күш беру мақсатында 48-ші және 40-шы танк корпустарын босатуды сұрады. 48-панцер корпусы Манштейннің тағайынына берілді. Гитлер 40-панцер корпусын аударудан бас тартты және Хотты Эрдхард Рауспен алмастырды, оған кеңес шабуылын тоқтату және Оңтүстік Армиялар тобының солтүстік фланғын және Армиялар тобының орталығымен байланысын қамтамасыз ету тапсырылды. Көптеген дереккөздер 6 қарашаны Киевтің түсу күні деп көрсетеді. 1-ші Чехословакия тәуелсіз бригадасы шабуылды ертерек, 5 қараша күні сағат 12:30-да бастаған көрінеді, 6-сы күні сағат 02:00-де Днепрге жетті, қаланың батыс шетін аралап өткеннен кейін қала орталығына бірінші болып енді, ал Киев 6-сы күні сағат 06:50-де толығымен басып алынды.
Early on the morning of 3 November 1943, the 4th Panzer Army was subjected to a massive Soviet bombardment. The Soviet 38th and 60th Armies attacked in the first wave but failed to break through the positions of the German VII Army Corps. On 4 November, the 3rd Guards Armored Army and I Guard Cavalry Corps were added to the assault, compelling VII Army Corps to retreat and evacuate Kiev. The Soviets captured Kiev on 6 November. The second phase of the Soviet offensive now began, with the 1st Ukrainian Front's objective consisting of the capture of the towns of Zhitomir, Korosten, Berdichev and Fastov and the cutting of the rail link to Army Group Center; the ultimate objective being the encirclement of Army Group South. By 7 November, the Soviet spearheads had already reached the important railway node at Fastov 50 kilometers south west of Kiev. The plan went well at first for Vatutin; Manstein, however, became worried. As Rybalko's tanks moved through the streets of Kiev on 6 November, Manstein pleaded with Adolf Hitler to release the 48th and 40th Panzer Corps in order to have sufficient forces to retake Kiev. The 48th Panzer Corps was committed to Manstein. Hitler refused to divert the 40th Panzer Corps, and replaced Hoth with Erhard Raus, who was ordered to blunt the Soviet attack and secure the Army Group South's northern flank and communications with Army Group Centre. A number of sources give 6 November as the date for the fall of Kiev. The 1st Czechoslovak Independent Brigade seems to have started the assault earlier, at 12:30 on 5 November, reaching the Dniepr at 02:00 on the 6th, after sweeping through the western suburbs of the city and were the first unit in the city center, with Kiev finally being captured at 06:50 on the 6th.
Раустың қарсы шабуылдары
Раустың Ватутиннің шабуылының бастапқы кезеңдерінде бөлімшелері ауыр қатысуларға ұшырап, қиындықтарға тап болды. 4-панцер армиясы, әсіресе артиллерия және ракеталармен күшейтілді. 7 қарашада неміс дивизиялары генерал-дер-панцертруппен Георг Жауэр басқаратын, жаңа құрылған 25-ші танк дивизиясының келуімен нығайтылды. Оның Фастовқа жасаған шабуылы 7-ші гвардиялық танк корпусымен тоқтатылды. Жартылай құрылған 25-ші танк дивизиясы тек жеке төтенше жаттығудан өтті, толық жабдықталмады және панцер әскерлерінің инспекторы Хайнц Гудерианның қарсылығына қарамастан, соғысқа жіберілді. Ол Шығыс майданында алғашқы шабуылдық табысқа жетпеген алғашқы танк дивизиясы болды. Германияның сәтсіз шабуылы тоқтатылды, бірақ Кеңес Одағының 3-ші гвардиялық бронетанкалық армиясының ілгерілеуіне кедері келтірді. Қалған кеңес әскерлері шабуылдарын жалғастырды. Рибалко тез арада Бердичевке 64 шақырымдай жақындады. Житомирді 38-ші армия 12 қарашада басып алды, бірақ I гвардиялық атты корпус сарбаздары неміс 4-ші армиясының алкоголь қорын тонағаннан кейін кеңес әскерлерінің ілгерілеуі тоқтады. 60-шы армия 17 қарашада Коростенді басып алды, ал 40-шы армия Киевтен оңтүстікке қарай жылжыды. Немістер үшін жалғыз демалыс 27-ші армия шаршап, Букрин иілімінде қорғанысқа көшкен кезде болды. 10 күн ішінде кеңес әскерлері 150 шақырымға жылжып, Орталық және Оңтүстік армиялар тобы арасында 100 шақырымдық алшақтық ашты. 4-панцер армиясы қиын жағдайда қалды. Бірақ, Герман Балктің XLVIII танк корпусының келуімен жағдай өзгерді, оған SS дивизиясы «Лейбштандарте», 1-ші және 7-ші танк дивизиялары кірді. Балк өз күштерін солтүстікке қарай Брусиливкаға, содан кейін Житомирді қайта басып алу үшін батысқа қарай жетеледі. Рибалко неміс шабуылына қарсы тұру үшін 7-ші гвардиялық танк корпусын жіберді. Одан кейін үлкен танк шайқасы басталды, ол қарашаның соңына дейін жалғасты, содан кейін күзгі лай операцияларды тоқтатты. Житомир мен Коростенді қайта басып алғаннан кейін 4-панцер армиясына демалуға мүмкіндік туды. Ватутин тоқтатылғаннан кейін, Ставка Бірінші украин майданына қосымша резервтер жіберіп, қарқынды қалпына келтірді.
Raus had some difficulty with his units suffering heavy casualties in the initial stages of Vatutin's offensive. The 4th Panzer Army was reinforced, especially with artillery and rockets. The German divisions were bolstered on 7 November by the arrival of the newly formed 25th Panzer Division commanded by General der Panzertruppen Georg Jauer. Its drive on Fastov was halted by the 7th Guards Tank Corps. The half formed 25th Panzer Division had only emergency individual training, lacked entire equipment categories and was committed against the protests of Heinz Guderian, the Inspector of Panzer Troops. It became the first committed Panzer Division that failed to achieve at least initial offensive success on the Eastern Front. The failed German offensive stopped however the advance of the Soviet 3rd Guards Armored Army. The rest of the Soviet forces continued their attacks. Rybalko was soon just 40 mile (64 km) from Berdichev. Zhitomir was taken by the 38th Army on 12 November but the Soviet advance came to a halt as the I Guards Cavalry Corps troopers looted the German 4th Army's alcohol stocks. The 60th Army took Korosten on 17 November and the 40th Army was moving south from Kiev. The only respite for the Germans came when the 27th Army exhausted itself and went over to the defensive in the Bukrin bend. In 10 days the Soviets had advanced 150 kilometers and opened up a 100 kilometer wide gap between Army Group Center and Army Group South. The 4th Panzer Army was in deep trouble. However, the situation changed with the arrival of Hermann Balck's XLVIII Panzer Corps, comprising the SS Division Leibstandarte, 1st Panzer Division and 7th Panzer Division. Balck drove his forces north to Brusyliv and then west to retake Zhitomir. Rybalko sent the 7th Guards Tank Corps to counter the German assault. A huge tank battle ensued, which continued until the latter part of November, when the autumn mud halted all operations. With the recapture of Zhitomir and Korosten, the 4th Panzer had gained some breathing room. With Vatutin halted, Stavka released substantial reserves to his First Ukrainian Front to regain momentum.
Соңғы кезең
5 желтоқсанда батпақ тоңды. 48-панцер корпусы Житомирдің солтүстігінде кең көлемді шабуыл жүргізді. Қызыл Армияны күтпеген жерден шаңқайтып, неміс әскерлері Кеңес Одағының 60-шы армиясын және 13-ші корпусын қоршауға тырысты. 2-ші парашют дивизиясымен нығайтылған немістер шығысқа қарай жылжып, кеңес әскерлерін қорғанысқа көштірді. Фастовқа да қауіп төнгендіктен, 60-шы армия Коростеннен шегінді. Ватутин Ставкадан қосымша резервтер сұрауға мәжбүр болды, соның нәтижесінде 1-ші танк армиясы мен 18-ші армия берілді. Бұл жаңа бөлімшелер, сондай-ақ басқа бағыттардан келген қосымша корпустармен бірге батысқа асығыс жөнелтілді. Осылайша, Қызыл Армия неміс шабуылын тоқтатты, қарсы шабуылға көшті және Брусиловты қайта басып алды. Желтоқсанның соңында екі тарап та шаршап, Киев үшін болған шайқас аяқталды.
By 5 December, the mud had frozen. 48th Panzer Corps conducted a wide sweeping attack north of Zhitomir. Catching the Red Army by surprise, the German forces sought to encircle the Soviet 60th Army and the 13th Corps. Reinforced with the 2nd Parachute Division, the Germans drove eastward, putting the Soviets on the defensive. With Fastov also being threatened, the 60th Army withdrew from Korosten. Vatutin was forced to ask Stavka for more reserves, and was allocated the 1st Tank Army and the 18th Army. These new units, along with additional Corps from other sectors, were hastily rushed westward. Thus, the Red Army stopped the German advance, went back on the offensive, and retook Brusilov. Both sides were exhausted by late December and the battle for Kiev was over.
Салдары
Совет әскерлері Орталық армия тобымен теміржол байланысын үзуге қол жеткізе алмаса да, Днепр желісін бұзып, Кеңес Одағының үшінші ірі қаласы Киевті жаулап алды және 4-ші танк армиясына ауыр шығын келтірді. Немістер тарапынан бірнеше ірі совет құрамаларына қан төгілді, маңызды теміржол байланысы сақталды, бірақ совет әскерлерінің алғы шебін қоршауға және жоюға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды. XLVIII танк корпусы демалысқа және қайта жарақтандыруға алынғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, совет әскерлері Рождество қарсаңында Днепр-Карпат операциясын бастады. Воронеж майданы деп қайта аталған совет әскерлері 1944 жылғы 3 қаңтарға дейін немістерді 1939 жылғы Польша шекарасына дейін ығыстырды.
Although the Soviets had failed to break the rail link with Army Group Center or envelop Army Group South, they had broken the Dnieper line, taken Kiev, the third biggest city in the Soviet Union, and inflicted significant casualties on the 4th Panzer Army. The Germans, for their part, had bloodied several sizable Soviet formations and kept the vital rail link open, but failed in its attempt to encircle and destroy the Soviet spearheads. A few days after XLVIII Panzer Corps was pulled out to rest and refit, the Soviets launched Dnieper–Carpathian Offensive on Christmas Eve. The renamed Voronezh Front Offensive pushed the Germans back to the 1939 Polish border by 3 January 1944.