Кіріспе

Жаңа әлем маймылының түрлері

Қоңыр арқалы сақы (Chiropotes israelita) – сақылы сақының бес түрінің бірі, Жаңа әлем маймылының бір түрі. Ол Бразилияның солтүстік-батысындағы Амазонкада (Рио-Негроның солтүстігінде және Бранко өзенінің батысында) және Венесуэланың оңтүстігінде таралған. Бұл түрдің дұрыс ғылыми атауы C. chiropotes болуы мүмкін, онда шығысқа қарай орналасқан қызыл арқалы сақы C. sagulatus деп аталады. IUCN қызғылт қоңыр сақылы сақыны (C. sagulatus) жарамды түр ретінде, ал C. israelita-ны оның синонимі ретінде тізімдейді, бірақ олардың екеуі де жарамды түрлер болуы мүмкін екенін де көрсетеді.

Таксономия

Бұрын бұл және басқа да қара мұрынды сақылар C. satanas түрінің (немесе таксономиялық тұрғыдан маңызды емес айырмашылықтарының) кіші түрі ретінде қарастырылған. Молекулалық және морфологиялық деректерге сүйене отырып, C. utahickae, C. chiropotes және C. sagulatus 2002 жылы C. satanas-тан бөлінді. 2003 жылғы зерттеуде C. israelita мен C. chiropotes түрінің типтік үлгісін тікелей салыстыру кіргізілген жоқ, бірақ Венесуэладағы сақылар C. israelita түріне жатады деп есептеледі, бұл Бранко өзенімен бөлінген түрлер жұбынан күтілетін нәрсеге сәйкес келеді. Бұл потенциалды түрде мәселелі, себебі C. chiropotes түрінің типтік үлгісі Венесуэладан алынған, бұл israelita-ны C. chiropotes-тің кіші синонимі ретінде қалдыруы мүмкін, соның салдарынан 2002 жылы ұсынылған таксономияға сай келеді. Дегенмен, chiropotes атауының нақты қай популяцияға тиесілі екендігіне қатысты белгісіздіктерге қарамастан, Амазонка өзенінің солтүстігінде екі ерекше сақы популяциясы бар екені анық: Бранко өзенінен шығысқа қарай қызыл арқалы және Бранко өзенінен батысқа қарай қоңыр арқалы.