Кіріспе

Француз табиғаттанушысы және саяхатшы (1902–2000)

Теодор Андре Моно (9 сәуір 1902 – 22 қараша 2000) – француз табиғаттанушысы, гуманист, ғалым және саяхатшы.

Барлау

Монод Эколь-Альзасьенде білім алып, 1922 жылы Сорбонна университетінен ғылым докторы дәрежесін алды. Мансабының басында Монод ұлттық табиғи тарих мұражайында профессор болды және Сенегалда Institut fondamental d’Afrique noire-ді құрды. 1949 жылы Academy des sciences d'outre mer мүшесі, 1957 жылы Académie de marine мүшесі және 1963 жылы Académie des sciences мүшесі болды. 1960 жылы ол Дүниежүзілік өнер және ғылым академиясының негізін қалаушылардың бірі атанды. Африкадағы мансабын Мавританияның Кап-Бланк түбегіндегі монах теңіз түлкілерін зерттеуден бастады. Бірақ көп ұзамай ол Сахара шөліне көшті, онда алпыс жылдан астам уақыт бойы метеориттер іздеді. Күткен метеоритін таба алмаса да, ол көптеген өсімдік түрлерін және бірнеше маңызды неолиттік ескерткіштерді ашты. Оның ең маңызды жаңалығы (Владимир Беснардпен бірге) – Адрар дес Ифогхастағы 6000 жылдық Аселар адамының қаңқасы, көптеген ғалымдар бұл қара нәсілді адамның алғашқы қалдықтары деп санайды. 1960 жылдардың басында ол Маадин Ижафендегі керуеннің құлау орнын тапты.

Жеке өмірі мен белсенділігі

Уилфред Монодтың ұлы Монод Руандағы Пьер Корнель лицейіне оқуға түсті. Оның әкесі, Теодор да қатысқан Лувр ораторийінің пасторы болған. Кейіннен ол Франкофондық унитариандық қауымдастықтың (1986–1990) құрылтайшы президенті болды – Францияда құрылған алғашқы ашық унитариандық діни ұйым. Ол сондай-ақ AUF-тың бөлігінен туындаған, Христиан унитарияларының бауырлас ассамблеясын қолдады. Монод саяси белсенділік танытып, өлімінен бірнеше ай бұрын ғана бейбітшілік пен ядролық қаруға қарсы наразылықтарға қатысты. Ол болашақ экологиялық қозғалыстың негізін қалауға бағытталған мақалалар мен кітаптар жазды. Ол өзін христиан анархисі деп сипаттады. 1970 жылы ол Эрнест Уандиеді қорғау үшін халықаралық комитет құрды және оның сот процесіне басшылық етті. Камерундық революционер үкімет бұйрығымен атқарылды. Монод Фредерик Монодтың шөбересі болды. Ол биолог Жак Монод, музыкант Жак Луи Монод, саясаткер Жером Монод және режиссер Жан-Люк Годардпен ортақ ата-тегін бөлісті. Монод қатаң вегетариан болды және жануарлардың құқықтарын жақтады.