Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех композиторы және эстетигі (1879–1934)
Czech composer and aesthetician (1879–1934)
Отакар Зих (25 наурыз 1879, Мещет Кралове – 9 шілде 1934, Оубенье у Бенешова) – көрнекті чех композиторы және эстетигі.
Otakar Zich (25 March 1879, Městec Králové – 9 July 1934 Ouběnice u Benešova) was a distinguished Czech composer and aesthetician.
Өмірбаян
Музыкалық білімін өзіндік оқыту арқылы алған. Бірнеше жылдан кейін ол XIX ғасырдың көрнекті чех эстетигі Отакар Хостинскийдің шәкірті және иконокласт музыка ғылымы мен сыншысы Зденек Неедлидің қолдауында болды. 1903-1906 жылдары Домажлицедегі жоғары мектепте физика және математика пәнін оқытқан. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары Зих Прагада тұрып, музыкалық өмірге сыншы ретінде белсенді қатысқан. Осы қызметінде ол Неедлидің Сметана фракциясының Антонин Дворжақтың идеялық жалғасы болып табылатын тұлғаларға қарсы күресін қолдады, әсіресе 1911-1914 жылдардағы «Дворжак дауы» деп аталатын оқиға кезінде, ол Дворжақтың шығармашылық тілінің көркемдік тұтастығына күмән тудырды. Бұл әрекеттері Зихті Неедлидің Карл университетіндегі ғылыми айналымымен тығыз байланыстырды, және 1924 жылы ол Эстетика профессоры қызметіне тағайындалды. Өмірінің соңына дейін, 1934 жылға дейін бұл лауазымды атқарды.
In his music education he studied as a self taught man. Years later, he became a pupil of the prominent nineteenth century Czech aesthetician Otakar Hostinský, and a protégé of the iconoclastic musicologist and critic Zdeněk Nejedlý. In the years 1903–1906 he taught physics and mathematics at the High School in Domažlice. In the years leading up to the First World War Zich lived in Prague, actively participating in musical life as a critic. In this capacity he supported the efforts of Nejedlý's pro Smetana faction against the intellectual descendants of Antonín Dvořák, especially during the so called Dvořák Affair of 1911–1914, when he called into question the artistic integrity of Dvořák's compositional language. These activities firmly allied Zich with Nejedlý's academic circle at Charles University, where, in 1924, he was appointed professor of Aesthetics. He held this position until his death in 1934.
Стиль
Композитор ретінде Зих көбінесе өзіндік білім алған, бірақ оны чех композиторларының Сметанадан кейінгі ұрпағына жатқызуға болады (оның ішінде Зденек Фибих, Йозеф Бохуслав Фёрстер және Отакар Острчил, барлығы да бір жолмен Неедлимен байланысты). Прагадағы концерттік өмірге оның ең маңызды үлесі – «Суретшінің ойы» (1908), «Кінә» (1915) және «Прециоздар» (Зихтің Мольердің «Күлкілі қымбаттылар» туындысын аударуы бойынша, 1924) опералары болды. Ол сонымен қатар бірнеше жеке вокалдық және хорлық шығармалар жазды. Оның музыкалық стилі кешкі романтизм мен ерте неоклассицизм арасындағы шекарада орналасқан, тығыз оркестрлеу, вагнериандық лейтмотивтер және өте жоғары деңгейдегі контрапунктті, бұрынғы стильдерге ойнақы сілтемелермен үйлестіреді. «Прециоздар» мен бірнеше жеке қысқа туындылардан басқа, Зихтің көптеген музыкалық шығармалары әлі де жарияланбаған күйде сақталып қалды. Неедлимен байланысы болғандықтан, Зихтің музыкасын орындау соғыстар аралық Прагада жиі қызу пікірталас тудырды, онда сыншылар жаңа композицияларды фракциялық адалдыққа сүйене отырып бағалады. Бұл даудың ең төменгі нүктесі, сөзсіз, 1922 жылы «Кінә» операсының тұсаукесері болды, оған консервативті сыншы Антонин Шилхан «Finis musicae» («Музыканың соңы») атты өте қатыгез мақаласында шабуыл жасады. Шилханның аргументі негізінен операның оркестрлік партитурасына бағытталған, онда контрапункт кейде атональдыққа жақындап кетеді. Зих сонымен қатар көптеген фольклорлық зерттеулердің және эстетикалық кітаптардың авторы болды: олардың ішінде ең маңыздылары – «Музыканы эстетикалық қабылдау» (1911) және «Драма эстетикасы» (1931) еді. Олардың әрқайсысында ол Гегель мен Гуссерлдің еңбектерінен алынған феноменологияны сахналық өнер салаларына қолдануды зерттеді, ал оның теориялары бүгінгі күні чех академиялық айналымдарында әлі де талқыланып жүр. Музыка зерттеушісі ретінде ол Сметананың өмірі мен шығармаларын зерттеуге де көп көңіл бөлді, чех тіліндегі музыкалық журналдарда көптеген талдамалық мақалалары жарияланды.
As a composer, Zich was largely self taught, although he can be said to belong to the post Smetana lineage of Czech composers (which includes Zdeněk Fibich, Josef Bohuslav Foerster, and Otakar Ostrčil, all connected in some way to Nejedlý). His main contributions to concert life in Prague were the operas Malířský nápad (The Artist's Idea, 1908), Vina (Guilt, 1915), and Preciézky (on Zich's own translation of Molière's Les précieuses ridicules, 1924). He also created several solo vocal and choral compositions. His musical style straddles the divide between late Romanticism and early neo classicism, combining dense orchestration, Wagnerian leitmotifs, and an intensely linear counterpoint with a playful referentiality to past styles. With the exception of Preciézky and a few individual shorter works, most of Zich's music remains unpublished. Because of his association with Nejedlý, performances of Zich's music often met with bitter controversy in interwar Prague, where critics assessed new compositions based on factional allegiances. The lowest point of this was undoubtedly the premiere of Vina in 1922, which the arch conservative critic Antonín Šilhan attacked in a vituperative article entitled Finis musicae (The End of Music). Šilhan's argument focused primarily on the opera's orchestral score, where the counterpoint occasionally borders on atonality. Zich was also the author of many folkloric studies and books on aesthetics: foremost among these are Estetické vnímaní hudby (The Aesthetic Perception of Music, 1911) and Estetika dramatického umění (The Aesthetics of Drama, 1931). In each of these he explored the application of phenomenology, derived from the work of Hegel and Husserl, to branches of the performing arts, and his theories are still the subject of debate in present day Czech academic circles. As a musicologist he also devoted himself to the study of Smetana's life and works, with numerous analytical articles appearing in Czech language music journals.