Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік
Species of flowering plant
Physocarpus capitatus, көбінесе Тынық мұхитының тоғызқабығы немесе биік тоғызқабық деп аталады, Солтүстік Американың батысында табиғи түрде өсетін қызғалдақ тұқымдасына жататын Physocarpus түрі.
Physocarpus capitatus, commonly called Pacific ninebark or tall ninebark, is a species of Physocarpus in the rose family native to western North America.
Сипаттама
Physocarpus capitatus – биікке дейін өсетін тығыз жапырақты бұта. Қызғылт сұр қабығы қабыршақты болып, көптеген ирекесіз, жұқа қабаттарға бөлінеді. Жапырақтары ерекше түрде жүзім немесе жапырақ сияқты, алақан тәрізді тілімделген, ұзындығы және ені шамалы. Олар терең тамырлы, екі қабат тісті жиектері бар, ал үстіңгі жағы қара, жылтыр жасыл. Гүлдері шашақтанып орналасқан, бес күлтесі және көптеген қызыл ұштарлы аталықтары болады. Олар көктемнің соңында гүлдеп, жаздың ортасына дейін сақталады. Жемісі ерекше – домалақ, жылтыр қызыл өңді қабықша, ұзындығы шамамен сантиметрге жетеді, құрғағанда қоңыр түске айналып, тұқымдарды тарату үшін жарылады.
Physocarpus capitatus is a dense deciduous shrub growing to tall. The reddish gray bark, which is flaky and peels away in many irregular thin layers. The leaves are distinctively grape or maple like, palmately lobed, and long and broad. They are deeply veined with double toothed margins, and are a dark, shiny green on top. It has clusters of small, creamy white flowers with five petals and numerous red tipped stamens, which appear in late spring and persist into midsummer. The unique fruit is an inflated glossy red pod about long which turns dry and brown and then splits open to release seeds.
Этимология
"Тоғызқабық" деген атау оның қабығының жапырақтанған, көп қабатты сияқты көрінуінен туындаған.
The common name 'ninebark' comes from the appearance of the flaky bark, seeming to have many layers.
Экология
Бүршік жейтін жануарлар үшін дәмділігі төмен болғанымен, Тынық мұхитының тоғыз қабықты жасылшасы құстар мен ұсақ сүтқоректілерге жақсы баспана және ұя салуға қолайлы орындар ұсынады. Тұқымдарын құстар жейді және қысқа дейін тұқымдық сабақтарында сақталып қалады.
Although it has low palatability for browsing ungulates, Pacific ninebark provides good cover and nesting sites for birds and small mammals. The seeds are eaten by birds, and persist in the seed heads until winter.
Уыттылық
Кейбіреулер бұл өсімдіктің зиянды екенін айтады.
Some consider the plant toxic.
Қолданылуы
Тынық мұхит теңізінің қабығын жергілікті халықтар құсыту және іш жүректің жұмысын жеңілдету үшін қолданған. Сабақтарынан балалардың аң аулау садағы және ине сияқты ұсақ бұйымдар жасалған, ал түзу өркендерінен жебелер дайындалған. Қабығын самырсын қабығымен араластырып, қою қоңыр түс алынған. Тамырларының жіпшелі құрылысы жағалауды бекітуге көмектесетін және кесінділерден жаңа өсімдік өсіруге қабілетті болғандықтан, экологиялық жаңартуда қолданылады. Бұған күн сәулесіне төзімді болғандықтан, жаңарту алаңында арнайы жабын қажет емес. Ол өте жылдам өсіп, қамыс шалғыны және Гималай бүлдіргені сияқты бөгетті түрлерді көлеңкеге алып, оларды ығыстыра алады. Калифорнияда әсемдік үшін бағдарламалық өсімдік ретінде танымал.
Pacific ninebark was used as an emetic and a laxative by indigenous groups. The stems were used to make children's hunting bows and small items such as needles; straighter shoots were used to make arrows. The bark was mixed with cedar bark to make a dark brown dye. It is used in ecological restoration due to its fibrous roots which are good for bank stabilization, and its ability to grow from cuttings. Furthermore, it does not need an overhead canopy to become established at a restoration site as it is tolerant of direct sun. It may grow aggressively enough to shade out invasive species such as reed canary grass and Himalayan blackberry. It is popular in California as a garden plant.