Кіріспе

Кеңес Одағында жасалған импровизациялық бронетранспортты жауынгерлік машина

НИ танкі, сондай-ақ Одесса танкі (рус тілінде: танк НИ, аббревиатурасы – На испуг, сөзбе-сөз "қорқыту үшін"), – Екінші дүниежүзілік соғыста Одесса қаласын қоршау кезінде Одессада STZ-5 ауыл шаруашылығы тракторының негізінде жасалған кеңестік импровизациялық жауынгерлік машинасы.

Даму

Ось пен Кеңес Одағы арасындағы соғыс басталғанда, көптеген зауыттар, оның ішінде қаңтар көтерілісі зауытының жабдықтарының басым бөлігі эвакуацияланды. Зауытта бірқатар техника қалды, және оларды майданнан келген зақымдалған танктерді жөндеуге пайдалану туралы шешім қабылданды. Одесса қаласының шетінде соғысқан әскер (қала қорғанысы 72 күнге дейін сақталды, содан кейін әскер кері шегінді) танк тапшылығын сезіне бастағанда, зауыт жұмысшылары өздерінің жобалары бойынша жауынгерлік машина жасауға бел буды. Басқа зауыттардың жұмысшыларының көмегімен қаңтар көтерілісі зауытының жұмысшылары үлкен металл қорап жасап, оны трактор шассиіне орнатты. Сонымен қатар, айналмалы мұнара да орнатылды, ол тау пулеметімен немесе ірі калибрлі пулеметпен жабдықталды. Бронелік қорғау үшін жұқа темір пластиналар немесе қазандық табақтары, сондай-ақ ағаш немесе резеңке қабаттары қолданылды, бұл шағын қарулардан қорғануды жақсартуға көмектесті. Нәтижесінде шыққан машина соғыс жылдары жасалған көптеген импровизацияланған жауынгерлік көліктердің бірі болды, бірақ оның үлкен көлемі және қозғалғандағы қатты шуы оны сол кездегі басқа машиналардан ерекшелендірді. Қоршау кезінде қолдағы бар материалға қарай қару-жарақ түрлері өзгеріп отырды. Алғашқы үлгіде Т-26 танк мұнарасы қолданылды, онда 45 мм-лік зеңбірек орнына Дегтярев пулеметі орнатылған. T-37A және T-38 танктерінен алынған мұнаралар да қолданылған болуы мүмкін, бірақ олар импровизацияланған немесе стандартты мұнарамен салыстырғанда бүйірлік терезенің орналасуына байланысты түпнұсқадан өзгертілген болуы мүмкін. Импровизацияланған мұнаралардың суреттері сақталған. Бір дерек бойынша, 37 мм тау пулеметтері мен 45 мм танкке қарсы зеңбіректер қолжеткізілген сайын орнатылған.

Өндіріс тарихы

Одессаны қоршау кезінде барлығы 69 дана NI танктері өндірілді. Бұл танктер совет әскерлеріне қолдау көрсету мақсатында, оқтық күштерге қарсы қоршау шайқасында қатысты. Нығайту және жоғалғандарды толықтыру үшін, өз кезегінде, тағы NI танктері жасалды. Танк конструкциясы STZ-5 сериялы трактор моделіне негізделген. Негізгі корпус құрылымы сарбаздарды қорғауға көмектесті. Танктің броньды корпусына көлденең мұнара орналастырылды. Кейде зақымдалған танктерден алынған ескі мұнаралар қолданылды. Танк 1МА 4 цилиндрлі бензин қозғалтқышымен, 44 ат күшімен жұмыс істеді, бірақ ол шулы және баяу болып шықты.

Жауынгерлік қолдану

68 NI танкісі (біреуін қоспағанда) қоршау аяқталған кезде оське жақын румындармен басып алынды, 1942 жылдың 1 қарашасына қарай 14 танкі қолда болды.