Кіріспе

Сербиялық астроном және тарихшы Спиридон Гопчевич (кіші), псевдоним Лео Бреннер (; 9 шілде 1855 – 1928) – Триесте туған сербиялық австриялық астроном және тарихшы.

Өмір

Ол әкесі Спиридонның есімімен аталып, Триесте, содан кейін Австрияның жағалауында (қазіргі Италия) ірі кеме иесі болған, бірақ түпнұсқасы Бока Которскадағы Герцег-Нови маңындағы Поди ауылынан (қазіргі Черногория), сол кезде Австрия империясының бір бөлігі болған. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, Спиридон бала кезінде Венаға білім алуға жіберілді. Ол Австриядағы Мелктегі Терезиан (1861-1865) және Стифтсгимназия Мелк (1865-1869) мектептерінде оқыды. Анасы қайтыс болғаннан кейін журналист болып жұмыс істеді. Өзін ең алдымен серб санайтындықтан, ол 1875 жылғы Герцеговина көтерілісіне қатысты, келесі жылы Черногория-Осман соғысын (1876-1878) көрді және 1882 жылы оңтүстік Далматиядағы Габсбургтерге қарсы көтеріліске қатысты. Ол сол кезде «Манчестер Гардиан» газетінің тілшісі болған Артур Эванспен бірге тұтқындалды. Гопчевич осы жылдары Балқандағы соғыстарды жазды, сондай-ақ Сібір, Солтүстік Америка, Солтүстік Африка және Таяу Шығысқа сапарлады. 1879 жылы Лондонда Уильям Гладстонмен кездесу мүмкіндігіне де ие болды. Гопчевич Сербияның сыртқы істер қызметіне қабылданып, Берлинде (1886-1887) және Венада (1887-1890) дипломатиялық атташе болып қызмет етті. 1891 жылы ол Триестегі отбасылық мүлігіне оралды, онда бірнеше неміс тіліндегі газеттерде журналист ретінде жазуын жалғастырды. 1893 жылы Гопчевич Австрия-Мажарстан үкіметіне қарсы жарияланған бірнеше мақаласы үшін түрмеге қамалды және журналистік мансабын аяқтауға шешім қабылдады. Астрономия Гопчевичтің өміріндегі басты қызығушылыққа айналды, оның еңбегі – өмірі, ал өмірі – еңбегі болды. 1893 жылы қазіргі Хорватиядағы Мали Лошинь қаласында «Манора Стернварте» обсерваториясын құрды. Бұл обсерватория әйелі, бай австриялық дворян әйелінің құрметіне аталды. Бұл обсерваторияда Спиридон 17,5 см рефракторлық телескопты Марсты, Сатурн сақиналарын және басқа да планеталарды бақылау үшін пайдаланды. Алайда, 1909 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты обсерватория жабылды, ал телескоп сатылымға қойылды. 1899 жылдан 1908 жылға дейін ол «Астрономиялық шолу» (Astronomische Rundschau) танымал ғылыми журналының негізін қалаушысы және редакторы болды. Еуропаға оралғанға дейін ол Америкада бірнеше жыл тұрып, соғыс кезінде Берлиндегі әскери журналды редакциялады. Оның қайтыс болуының мән-жайы белгісіз, бірақ ол кедейленген болуы мүмкін. Ай бетіндегі Бреннер кратері оның досы Филипп Фауттың ұсынысымен, оның қаламдығы негізінде оның құрметіне аталды. 1993 жылы Мали Лошиньде жаңа обсерватория салынды, оған «Лео Бреннер» деп ат қойылды.

Дау

1889 жылы Гопчевич "Ескі Сербия және Македония" атты этнографиялық зерттеу жариялады, ол Косово мен Македонияға қатысты серб ұлтшылдығын қанағаттандыратын кітап болды және Македонияның сербтік этнографиялық картасын қамтыды. Қатал серб ұлтшылы ретінде белгілі болған оның "Ескі Сербия және Македония" кітабы аймақта сербтердің бұрынғыдан-жаңадан аумақтық талаптарына жол ашқан туынды ретінде қарастырылады.