Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербиялық астроном және тарихшы Спиридон Гопчевич (кіші), псевдоним Лео Бреннер (; 9 шілде 1855 – 1928) – Триесте туған сербиялық австриялық астроном және тарихшы.
Serbian astronomer and historian
Spiridon Gopčević (junior), pen name Leo Brenner (; 9 July 1855 – 1928) was a Serbian Austrian astronomer and historian born in Trieste.
Өмір
Ол әкесі Спиридонның есімімен аталып, Триесте, содан кейін Австрияның жағалауында (қазіргі Италия) ірі кеме иесі болған, бірақ түпнұсқасы Бока Которскадағы Герцег-Нови маңындағы Поди ауылынан (қазіргі Черногория), сол кезде Австрия империясының бір бөлігі болған. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, Спиридон бала кезінде Венаға білім алуға жіберілді. Ол Австриядағы Мелктегі Терезиан (1861-1865) және Стифтсгимназия Мелк (1865-1869) мектептерінде оқыды. Анасы қайтыс болғаннан кейін журналист болып жұмыс істеді. Өзін ең алдымен серб санайтындықтан, ол 1875 жылғы Герцеговина көтерілісіне қатысты, келесі жылы Черногория-Осман соғысын (1876-1878) көрді және 1882 жылы оңтүстік Далматиядағы Габсбургтерге қарсы көтеріліске қатысты. Ол сол кезде «Манчестер Гардиан» газетінің тілшісі болған Артур Эванспен бірге тұтқындалды. Гопчевич осы жылдары Балқандағы соғыстарды жазды, сондай-ақ Сібір, Солтүстік Америка, Солтүстік Африка және Таяу Шығысқа сапарлады. 1879 жылы Лондонда Уильям Гладстонмен кездесу мүмкіндігіне де ие болды. Гопчевич Сербияның сыртқы істер қызметіне қабылданып, Берлинде (1886-1887) және Венада (1887-1890) дипломатиялық атташе болып қызмет етті. 1891 жылы ол Триестегі отбасылық мүлігіне оралды, онда бірнеше неміс тіліндегі газеттерде журналист ретінде жазуын жалғастырды. 1893 жылы Гопчевич Австрия-Мажарстан үкіметіне қарсы жарияланған бірнеше мақаласы үшін түрмеге қамалды және журналистік мансабын аяқтауға шешім қабылдады. Астрономия Гопчевичтің өміріндегі басты қызығушылыққа айналды, оның еңбегі – өмірі, ал өмірі – еңбегі болды. 1893 жылы қазіргі Хорватиядағы Мали Лошинь қаласында «Манора Стернварте» обсерваториясын құрды. Бұл обсерватория әйелі, бай австриялық дворян әйелінің құрметіне аталды. Бұл обсерваторияда Спиридон 17,5 см рефракторлық телескопты Марсты, Сатурн сақиналарын және басқа да планеталарды бақылау үшін пайдаланды. Алайда, 1909 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты обсерватория жабылды, ал телескоп сатылымға қойылды. 1899 жылдан 1908 жылға дейін ол «Астрономиялық шолу» (Astronomische Rundschau) танымал ғылыми журналының негізін қалаушысы және редакторы болды. Еуропаға оралғанға дейін ол Америкада бірнеше жыл тұрып, соғыс кезінде Берлиндегі әскери журналды редакциялады. Оның қайтыс болуының мән-жайы белгісіз, бірақ ол кедейленген болуы мүмкін. Ай бетіндегі Бреннер кратері оның досы Филипп Фауттың ұсынысымен, оның қаламдығы негізінде оның құрметіне аталды. 1993 жылы Мали Лошиньде жаңа обсерватория салынды, оған «Лео Бреннер» деп ат қойылды.
He was named after his father, Spiridon, who was a great shipowner in Trieste, then Austrian Littoral (modern Italy), but had originated from the village of Podi near Herceg Novi, in Boka Kotorska (modern Montenegro), then a part of the Austrian Empire. After the death of his father, when Spiridon was a boy, he was sent to Vienna to be educated. He attended the Theresianum (1861 1865) and Stiftsgymnasium Melk (1865 1869) at Melk in Austria. Following the death of his mother, he became a journalist by trade. He regarded himself first and foremost as a Serb, and that drove him to participate in the 1875 uprising in Herzegovina, and the following year to witness the Montenegrin Ottoman War (1876 78), and participate in an insurrection in 1882 against the Habsburgs in southern Dalmatia, where he was arrested with Arthur Evans, who was a reporter for the Manchester Guardian at the time. Gopčević worked in these years as a war correspondent in the Balkans, and also travelled to Siberia, North America, North Africa and the Middle East. He even had a chance in London to meet William Gladstone in 1879. Gopčević entered the Serbian foreign service and served as diplomatic attaché in Berlin (1886 1887) and Vienna (1887 1890). In 1891 he went back to his family estate in Trieste, where he continued to write as a journalist for several German language newspapers. In 1893 Gopčević spent time in jail due to some of his articles against the Austro Hungarian government, and decided to end his journalistic career. Astronomy became the dominant interest in Gopčević's life and, to a most unusual extent, his work was his life and his life was his work. In 1893 he founded an observatory "Manora Sternwarte" in the town of what is now called Mali Lošinj in present day Croatia. This observatory was named for his wife, a wealthy Austrian noblewoman. At this observatory, Spiridon used the 17.5 cm refractor telescope at the observatory to make observations of Mars, the rings of Saturn, and other planets. However he would eventually close the observatory in 1909 due to financial problems, and the telescope was offered for sale. From 1899 until 1908 he was the founder and editor of the Astronomische Rundschau, a popular scientific journal. He spent several years in America before returning to Europe and editing an army journal in Berlin during the war. The circumstances of his death are somewhat uncertain, but he appears to have been impoverished. The crater Brenner on the Moon was named after him (based on his pen name) by his friend Phillip Fauth. A new observatory was built on Mali Lošinj in 1993, and was named “Leo Brenner“.
Дау
1889 жылы Гопчевич "Ескі Сербия және Македония" атты этнографиялық зерттеу жариялады, ол Косово мен Македонияға қатысты серб ұлтшылдығын қанағаттандыратын кітап болды және Македонияның сербтік этнографиялық картасын қамтыды. Қатал серб ұлтшылы ретінде белгілі болған оның "Ескі Сербия және Македония" кітабы аймақта сербтердің бұрынғыдан-жаңадан аумақтық талаптарына жол ашқан туынды ретінде қарастырылады.
In 1889, Gopčević published an ethnographic study titled Old Serbia and Macedonia that was a Serbian nationalist book on Kosovo and Macedonia and contained a pro Serbian ethnographic map of Macedonia. Noted for being an ardent Serbian nationalist, his book Old Serbia and Macedonia is seen as a work that opened the path for unprecedented Serbian territorial claims in the region.