Кіріспе

Кеңес геологы және зерттеушісі Николай Николаевич Урванцев (Николáй Николáевич Урвáнцев; 29 қаңтар 1893 [ескі стиль бойынша 17 қаңтар 1893] – 20 ақпан 1985) – Кеңес геологы және зерттеушісі. Ол Ресей империясының Нижний Новгород облысы Лукоянов уезіндегі Лукоянов қаласында саудагер отбасында дүниеге келген. 1918 жылы Томск инженерлік институтын бітірген. Урванцев 1919-1922 жылдары Норильск көмір алабын және Норильск мыс-никель кенді аймағын ашқандардың қатарында болды және Норильск қаласын салуға белсенді үлес қосты.

Мансап

1922 жылы геологиялық экспедицияны басқарған кезде, Урванцев Амундсеннің 1918 жылғы Арктика экспедициясының экипажына жатқан Петер Тессем мен Пол Кнутсеннің таңсық түрде жоғалып кеткендері туралы мәліметтерді тапты. Урванцев осы екі бақытсыз норвегтің алып жүрген пошта мен ғылыми деректерін тауып алды. Құнды құжаттар Зеледеева өзенінің сағасына жақын, Қара теңізінің жағалауында тасталып жатқан күйде болды. 1930-1932 жылдары Урванцев Георгий Ушаковпен бірге Северная Земля архипелагын зерттеді, олар бірнеше аралдарды ашты. Ол экспедиция туралы «Северная Земляда» атты кітап жариялады. Сондай-ақ ол Ресейдің басқа да шалғай аймақтары – Таймыр мен Орталық Сібір жотасын да зерттеді. 1933-1934 жылдары жаңа құрылған Главсевморпут (Солтүстік теңіз жолының бас басқармасы) «Правда» кемесін Солтүстік Сібірдегі алғашқы мұнайды іздеу экспедициясымен Нордвикке жіберді. Бұл жобаға Николай Урванцев жетекшілік етті, ол әйелі, доктор Елизавета Ивановнамен бірге «Правда» кемесімен сапар шекті. Ол экспедицияның медициналық қамтамасыз етілуіне жауапты офицер болды. Сталиндік кезеңде Урванцев бірнеше рет жарамсыздық жасады деген айып тақты. Ол сотталып, Карлаг (Қарағанды еңбек лагерьдері жүйесі) және Норильяг (Норилск еңбек лагерьдері жүйесі) лагерьлерінде жазасын өтеді. 1954 жылы Урванцевтің кінәсі толыққанды түрде ақталды. Өмірінің соңына дейін ол Арктика геологиясы ғылыми-зерттеу институтында (НИИГА, қазіргі Бүкілресейлік әлемдік мұхит геологиясы және минералдық ресурстар ғылыми-зерттеу институты, ВНИИОкеанология) Арктика геологиясы бөлімінің меңгерушісі болып жұмыс істеді.

Марапаттар мен құрметтер

Ол екі Ленин орденімен, бірнеше медальмен және ғылымның Еңбегі сіңген қызметкері құрметті атағымен марапатталды. КСРО Географиялық қоғамы оны Құрметті мүше етіп сайлап, Ұлы алтын медальмен марапаттады. "Урванцевит" минералы оның есімімен аталады.