Кіріспе

Шотланд суретшісі Джон Беллани (18 маусым 1942 – 28 тамыз 2013) – шотланд суретшісі.

Ерте өмір

Беллани Порт-Сетон қаласында дүниеге келген. Оның әкесі мен атасы Эдинбургтың жанындағы Порт-Сетон мен Аймут қалаларында балықшылықпен айналысқан. 1960 жылдардың басында ол Эдинбург өнер колледжінде оқыды, онда басқа жас шотланд суретшілерімен танысып, өмір бойына сақталатын достық қарым-қатынас орнатып, шотланд өнерінің жаңа өркендеуіне қатысты идеяларды бөлісті. Оның құрбыларының арасында Алан Болд және Александр Моффат болды. Беллани мен Моффат Робин Филипсонның шәкірттері болды. Олардың бастапқы қызығушылығы импрессионизмге еді, бірақ олардың ортақ шотланд тарихы Алан Дэвиді оларды үлкен, бірақ қолжетімді көркемдік әлеммен байланыстыратын тұлға ретінде қарастыруға итерді. Эдинбургтегі оқуын аяқтағаннан кейін Беллани үлкен саяхат стипендиясын жеңіп алып, Еуропаны аралап, солтүстік Еуропаның көрнекті суретшілерінің дәстүрлерін өзінің шотланд тәжірибесімен қалай байланыстыруға болатынын зерттеді. Содан кейін ол Хелен Персиге үйленіп, Лондонның Корольдік өнер колледжіне оқуға түсті. 1967 жылы ол Шығыс Германияға шақырылды. Дрезденде ол Отто Дикстің «Соғыс триптигін» тамашалады.

Мансап

1968 жылы Беллани бітіріп, дипломдық жұмысы зор табыс деп есептелді. Осы және одан бұрынғы кезеңдердегі көптеген картиналары қазір мемлекеттік мекемелерде және түрлі ұлттық галереяларда сақталуда. Бітірген соң Белланиге Эдинбург өнер колледжінде оқытушылық қызмет ұсынылды, бірақ ол еркін суретші ретінде жұмыс істеді, Брайтон және Винчестер өнер колледждерінде сабақ берді. 1973 жылы ол «Лондон тобына» сайланды. 1974 жылы әйелінен ажырасқаннан кейін оның туындылары көңіл көтеріңкілігінен айырылып, қараңғы бояуларға толып, мұңды көрінеді. Символизм күшейеді, әр картинада көптеген символдардан тұратын бүкіл әңгіме жатыр сияқты, ал картиналар көбірек экспрессионизмге бет бұрады. Ол жүйкелік ауруға шалдығып, қалпына келу үшін Порт-Сетонға оралды. 1973 және 1978 жылдар аралығында Беллани Кройдон өнер колледжінде сурет факультетінің меңгерушісі болды және кейіннен әйелі болған Джульет Листермен танысты. 1978 жылдан 1984 жылға дейін Голдсмит колледжінде лекция оқыды. 1982 жылы Нью-Йорктегі Роза Эсман галереясында көрме ұйымдастырылды, онда оның туындылары кең аудиторияға таныстырылды, нәтижесінде маңызды жеке коллекциялар мен Қазіргі заманғы өнер мұражайына картиналары қосылды. Көрмеде көрсетілген туындылардың бірі – «Уақыт және қарға», ерекше күшті жұмыс. Оның досы сэр Питер Максвелл Дэвис 1995 жылы БҰҰ үшін жазған композициясына осы картинаның атын берген. 1984 жылы Францияда бірінші әйелі мен отбасымен демалыстан оралғаннан кейін оған бауыр ауруы диагнозы қойылды, бұл оның ішімдікке құмарлығының салдарынан болды. Ол өмірінің соңына дейін ішпеді, бірақ денсаулығына келген зиянды тоқтату мүмкін болмады. 1985 жылы әкесі қайтыс болды, ал екінші әйелі Джульет өзіне қол жұмсады. Ұлттық заманауи өнер галереясында суретшінің туындыларынан ретроспективті көрме ұйымдастырылды. Ұлттық портрет галереясындағы көрмеде крикетші Иэн Ботамның портреті қойылды. Бұл портрет Белланиге бұрынғыдан да көп танымал атақ әкелді. 1986 жылы ол алғашқы әйелі Хеленмен қайтадан үйленді. Бауыр ауруы күрделеніп, бақылаудан шықты. 1988 жылы Белланиге сол кезде салыстырмалы түрде жаңа бауыр трансплантациясы жасалды, бұл оған жаңаша шабыт берді. Кембридждегі Адденбрук ауруханасында Рой Калн жасаған операция сәтті аяқталды, Беллани операциядан кейін бірнеше сағаттан соң сурет салуды бастады. 2003 жылы Дэмиен Хирст Белланидің туындыларын бағалап, бірнеше картинасын сатып алды және оны екі жүздік ғасырдың ең маңызды суретшілерінің бірі деп атады. 2005 жылы ол жүрек талмасынан қайтыс болды. 2013 жылы қайтыс болды. 2017 жылы Fortnum & Mason, өнер коллекционері Фрэнк Коэнмен бірлесіп, The Bellany Estate серіктестігімен жұмыс көрмесін ұсынды. «Fortnum's X Frank 2017» деп аталған көрмеде Белланидің 50 картинасы Fortnum & Mason дүкенінің Лондондағы филиалында орналастырылды. Көрмені бұрынғы The Fine Art Society директоры және Тейт мұражайындағы Қазіргі Британдық өнер бөлімінің жетекшісі Роберт Апстоун ұйымдастырды. Көрмеде Белланидің өмірінің барлық кезеңдерінен картиналар қойылды, бұл суретшінің 2013 жылы қайтыс болғаннан бергі ең ірі көрмесі болды.

Мұра

Белланидің туындылары Нью-Йорктегі Қазіргі заманғы өнер мұражайында, Нью-Йорктегі Метрополитен мұражайында, Нью-Хейвендегі Йель британдық өнер орталығында және Лондондағы Тейт Британияда қойылған. Оның туындылары сондай-ақ Ұлттық портрет галереяларында да көрсетіледі. Бұған қоса, оның кейбір жұмыстары Шотландияның Ұлттық галереясында және Шығыс Лотиан кеңесінде сақтаулы, бұл оның өмірінде тұрған жергілікті қауымдастықтарға көрсеткен жомарттығын көрсетеді. Ол Эдинбургтің батыс жағындағы Дин зиратының басты кіреберіс жолының оңтүстік жағына жерленген. Шотландияның Ұлттық галереясы оның қайтысынан кейін көп ұзамай, 2012 жылдың қарашасынан 2013 жылдың қаңтарына дейін "Джон Беллани: Өмірге құштарлық" атты ірі көрме ұйымдастырды.