Кіріспе

Эберхард Дипген (13 қараша 1941 жылы туған) – неміс заңгері және саясаткер. Ол 1984 жылдан 1989 жылға дейін Батыс Берлиннің мэрі, ал 1991 жылдан 2001 жылға дейін біріккен Берлиннің мэрі қызметін атқарды. Ол Христиан-демократиялық одақтың (ХДС) мүшесі болды.

Ерте өмірі, білімі және мансабы

Эберхард Дипген 1941 жылғы 13 қарашада Берлиннің Веддинг ауданында дүниеге келді. Ол қала басқарушы мэрі қызметіне ие болған Берлиннің алғашқы тумасы болды. 1960 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Дипген Берлиндегі еркін университетінде құқық тануды оқуға түсті. Осы кезеңде ол саяси белсенділікке қатысып, 1962 жылы Христиан-демократиялық одаққа (ХДС) қосылды. "Христиан-демократиялық студенттер шеңберінің" (RCDS) мүшесі ретінде ол 1963 жылы "Еркін университеттің" "Жалпы студенттік комитетінің" (ASTA) төрағасы болып қысқа мерзімге сайланды. 1967 жылы бірінші мемлекеттік емтиханды тапсырғаннан кейін Дипген Берлин жоғары аймақтық сотында заңгерлік тәжірибеден өтті және 1972 жылы екінші мемлекеттік емтиханнан кейін адвокаттыққа қабылданды.

Парламент палатасы

Берлин ХДС-да Дипген бастапқыда негізінен білім беру саясаты мәселелерімен айналысты. 1971 жылы ол штаттық кеңестің мүшесі, бағдарламалық комиссия мүшесі және штаттың атқарушы төрағасы болды. Сол жылы ол Abgeordnetenhaus-қа өтіп, 1980 жылдың желтоқсанында Генрих Луммерден кейін ХДС парламенттік фракциясының төрағасы қызметін атқарды. Рихард фон Вайцзекердің қызмет мерзімінде Дипген парламенттік фракция жетекшісі ретінде Сенаттың парламенттік саясатын қамтамасыз етуде маңызды рөл ойнады.

Батыс

1984 жылдың ақпан айында Батыс Берлин депутаттар палатасы Дипгенді қаланың жаңа мэрі етіп сайлады. Ол Батыс Германия президенті лауазымына өту үшін отставкаға кеткен Ричард фон Вайцзекердің орнын басты. Оның басшылығымен ХДС 1985 жылғы штаттық сайлауда жеңіске жетті. Дипгеннің өкілеттігі кезінде ол Вашингтон қаласына барып, президент Рональд Рейганмен, вице-президент Джордж Бушпен және Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Франк Карлуччимен кездесті. Дипгеннің өкілеттігі кезінде қаланың 750 жылдығы тойланды, оған Елизавета II патшайымы мен АҚШ президенті Рональд Рейган қатысты. Мерекелік шаралар барысында ХДС қалалық кеңесшілері мен сенаторларына қатысты жемқорлық және партиялық қаржыландыру істері де болды. 1986 жылдың сәуір айының басында сенаторлар Ламмер, Веттер және Франке отставкаға кетті. Бұл мерейтой Дипгеннің Шығыс Германия басшысы Эрих Хонеккерден Шығыс Берлинге шақырылып, мерекелік шараларға қатысу туралы алған шақыруымен де ерекшеленеді, бірақ бұл шақыру кейіннен күштен шығарылды. 1988 жылдың соңында Дипген өзінің жеке беделін пайдаланып, тұрғын үй тапшылығы және денсаулық сақтау саласындағы ұсынылатын өзгерістер сияқты жергілікті мәселелер бойынша христиан-демократтарға қарсы шабуылды болдырмау мақсатында мерзімінен бұрын штаттық сайлауды тағайындады. 1989 жылдың 29 қаңтарында сайлау қорытындысы жарияланып, Эберхард Дипген басқаратын орталық-оң коалиция көпшілігін жоғалтты. ХДС өзін ең күшті партия ретінде бекіте алғанымен, ФДП бес проценттік шектің үстінен өте алмады. Үлкен коалиция құру әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, SPD-нің жетекші үміткері Уолтер Момпер алғаш рет екі таңбалы көрсеткіштерге қол жеткізген Альтернативті тізіммен (AL) үкіметтік одақ құрды. ХДС оппозицияға өтті, ал Эберхард Дипен оппозиция жетекшісі лауазымына қайта оралды.

Біріккен

1990 жылдың қазан айында Германияның қайта бірігуімен Шығыс және Батыс Берлин қайта бірікті, ал қаланың төрт держава статусы аяқталды. Біріккен Берлиндегі алғашқы штаттық сайлау 1990 жылдың 2 желтоқсанында өтті, нәтижесінде ХДС партиясы 40,3 пайыз дауыспен ең күшті партия ретінде қайтадан бекітілді. Бұрынғы ХДС-ФДП коалициясы көпшілікке үш дауыс жетпейтіндіктен, Дипген SPD-мен үлкен коалиция құрды. 1991 жылдың 24 қаңтарында Abgeordnetenhaus Дипгенді басқарушы мэр етіп сайлады. Дипген дереу әкімшілік пен Сенат кеңсесін Шенебергтен Берлиннің Митте ауданындағы қалалық ратушасына көшіруді бастады. Бундестаг пен Федералды үкіметтің Берлинге көшірілуі де оның екінші мерзіміне сәйкес келді. Қызығы, Берлин 1991 жылы Бундестаг пен көптеген мемлекеттік мекемелерді Берлинге көшіру туралы шешімге қарамастан, Бундесратты Боннда қалдыруға дауыс берген штаттардың бірі болды; Бундесрат ақырында жаңа астанаға көшірілді. 1991 жылы Дипген қаланың "адамдар қуғын-сүргінге ұшырап, өлтірілген диктатураның" символынан арылу үшін Лениннің 3,5 тонналық мүсінін алып тастауға бұйрық берді. 1996 жылдың мамыр айында Дипген, Федералды көлік министрі Маттиас Виссманмен және Бранденбург премьер-министрі Манфред Столпемен бірге 1996 жылдың 28 мамырында Шёнефельдті жаңа Берлин Бранденбург әуежайының орны ретінде бекітті. Бұл консенсустық шешім кейін тиісті штаттық заң шығарушылармен расталды. 1996 жылы Дипген Столпемен бірлесіп ұйымдастырған Берлин мен Бранденбургті біріктіру туралы референдумды да қолдады. 1999 жылы жаңалықтар құралдары Дипген мен АҚШ Мемлекеттік департаменті арасындағы дау туралы хабарлады. Дау АҚШ-тың Берлиндегі жаңа елшілігіне басқа елдерге қарағанда арнайы қауіпсіздік шараларын талап етуіне байланысты болды, олардың арасында Ұлыбритания мен Франция да бар. Нәтижесінде, елшілік құрылысы қауіпсіздік үшін қандай буферлік аймақ қажет екені туралы дауға байланысты бірнеше жылға кешіктірілді. 2000 жылдың басында ХДС-тің қайырымдылық скандалына қатысты мәлімдемелерден кейін Дипген партияның жаңа төрағасы болуға ниеттенген Ангела Меркельге қарсы шықты. 2000 жылдың 6 шілдесінде Дипген Виндхук мэрі Маттеус Шиконгомен екі қала арасындағы серіктестік туралы келісімге қол қойды. 2000 жылдың қыркүйегінде Дипген Шығыс Германияның Политбюросының екі бұрынғы мүшесі, Гюнтер Шабовски мен Гюнтер Клейберді, Берлин қабырғасындағы ату саясатына қатысқандары үшін түрмеге жабылғандарына байланысты кешірді. 2001 жылдың маусым айында Социал-демократтар Дипгеннің үкіметінен шығып, оны басқарудағы нашарлық пен жемқорлыққа айыптап, оған сенімсіздік білдірді. Дипген отставкаға кетті, ал Клаус Воурейт әкім міндетін атқарушы болды. 2002 жылғы федералды сайлау алдында Дипген сайлау тізімінде жоғары орын алуға мүмкіндік алмағандықтан Берлиндегі ХДС төрағасы лауазымынан кетті. Оның орнын Йоахим Зеллер басты.

Дау

1986 жылы Дипген заң бойынша талап етілгендей партиялық жарна ретінде соманы жарияламастан, жылжымайтын мүлік инвесторы Курт Франкеден 50 000 Батыс Германия маркасын, немесе шамамен 21 000 доллар қабылдағанын мойындады. Кейін қала әкімі жалпы сома 75 000 маркаға жететін болса мүмкін екенін қосты. Сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптаулар аясында барлығы 37 кәсіпкер мен саясаткер тергеуге алынып, 100-ден астам кеңселер мен үйлер тінтілді. 1992 жылы актриса Марлен Дитрихтің қорымында өткен қарапайым қызметте, қаланың ресми құрмет көрсетуден бас тартқанына ашуланған берлиндықтар Дипгенге наразылық білдірді. Дипген Еуропадағы өлтірілген еврейлерге арналған ескерткіштің ашылу салтанатына қатыспады, оның күнтізбесі тым тығыз екенін айтты. Ол теолог Рихард Шрёдер ұсынған, тек "Өлтірме" деген сөздер жазылған, әлдеқайда кіші тас ескерткіш жоспарын қолдады, оның дәлдігі, қадір-қасиеті және қарапайымдылығы Питер Айзенманның жобасынан гөрі зор күш береді деп санады.