Йоханнес Рау: Германия Президенті (1999-2004)

Кіріспе

1999-2004 жылдары Германияның президенті болған Иоганнес Рау (16 қаңтар 1931 – 27 қаңтар 2006) – неміс саясаткері (СПД). Ол 1999 жылдың 1 шілдесінен 2004 жылдың 30 маусымына дейін Германия президенті, ал 1978 жылдың 20 қыркүйегінен 1998 жылдың 9 маусымына дейін Солтүстік Рейн-Вестфалияның премьер-министрі қызметін атқарды. Бұл қызметінде ол 1982/83 және 1994/95 жылдары Бундесраттың төрағасы болды.

Білім және жұмыс

Рау Рейн провинциясының Вуппертал қаласының Бармен ауданында бес баланың үшіншісі болып дүниеге келді. Оның отбасы беделді протестанттық сенімде болды. Оқушы кезінде Рау нацизмге қарсы тұрған Исповедническая шіркеуде белсенділік танытты. Рау 1949 жылы мектепті бітірді және баспагер болып жұмыс істеді, әсіресе протестант жастарының баспасында.

Саяси мансап

Рау Густав Хайнеман құрған Бүкілнеміс халық партиясының (GVP) мүшесі болды. Партия 1952 жылдан бастап 1957 жылы таратылғанға дейін Германияның қайта бірігуін ұсынғандығымен белгілі болды. 1958 жылы пацифист Рау және оның саяси ұстазы Густав Хайнеман Германияның Социал-демократиялық партиясына (СДПГ) қосылды, онда ол Вупперталь бөлімінде белсенділік танытты. Ол Вуппертальдегі СДП партиясының төрағасының орынбасары болды, кейіннен қалалық кеңеске сайланды (1964–1978), онда ол СДП тобының төрағасы (1964–1967), ал кейіннен қала әкімі (1969–1970) болды. 1958 жылы Рау алғаш рет Солтүстік Рейн-Вестфалияның Ландтаг (мемлекеттік парламент) мүшесі болып сайланды. 1967 жылы ол Ландтагтағы СДП фракциясының төрағасы болды, ал 1970 жылы министр-президент Хайнц Кюннің кабинетінде ғылым және білім министрі болды. Ұзақ уақыттан бері ол реформатор ретінде танымал болды. 1970 жылдардағы жаппай білім беру науқаны аясында ол Солтүстік Рейн-Вестфалияда әртүрлі жерлерде бес университет құрды және Германияның Хагендегі алғашқы қашықтықтан оқыту университетін (британдық Ашық университетінің үлгісі бойынша) іске қосты. 1977 жылы Рау Солтүстік Рейн-Вестфалияның СДП төрағасы болды, ал 1978 жылы ол 1998 жылға дейін министр-президент болды. Ол СДП үшін төрт рет сәтті сайлау өткізді, партия әр жолы Ландтагтағы ең күшті күшке айналды және үш рет абсолютті көпшілікке ие болды – 1980, 1985, 1990 және соңында 1995 жылы. 1995 жылдан бастап Рау Солтүстік Рейн-Вестфалияда СДП пен Жасылдар коалициясын басқарды. Рау 1982/83 және 1994/95 жылдары Бундесрат төрағасы болып екі рет қызмет етті. 1987 жылы Рау өз партиясынан Германия канцлеріне үміткер болды, бірақ ол сайлауда Хелмут Кольдің Христиан-демократиялық одағына (ХДС) жеңілді. 1994 жылы Рау Германия президенті болуға үміткер болды, бірақ 1994 жылғы Германия президенттік сайлауында Роман Герцогқа жеңілді. 1998 жылы Рау СДП төрағасы және министр-президент лауазымынан қанағаттанды, ал 1999 жылғы 23 мамырда өткен Германия президенттік сайлауында Германия Федеративтік жиналысы Роман Герцогтың (ХДС) орнын басып, Германия президенті болып сайланды. 2004 жылдың 1 шілдесінде оның орнын Хорст Кёлер басты. Барлық федералды президенттер сияқты Рау да Großer Zapfenstreich құрметіне ие болды. Оның өтініші бойынша "Иисус блейбет мине Фрейде" ("Иисус менің қуанышым болып қала берсін", бірақ көбінесе "Иисус, адамның қуанышы" деп аударылады) әні орындалды. 2000 жылы Рау Израильдің Кнессет парламентіне неміс тілінде сөз сөйлеген алғашқы неміс мемлекет басшысы болды. Бұл қадамға наразылық білдірген кейбір израильдік делегаттар залдан шығып кетті. Алайда Израиль президенті Моше Катсав оны екі ел арасындағы жарысты жапқандығы үшін қолдады және мақтады. Рау Германия мен оның өткені арасындағы келісімді орнатуға өмір бойы адал болды.

Rau was a member of the All German People's Party (GVP), which was founded by Gustav Heinemann. The party was known for proposing German reunification from 1952 until it was disbanded in 1957. In 1958, the pacifist Rau and his political mentor, Gustav Heinemann, joined the Social Democratic Party of Germany (SPD), where he was active in the Wuppertal chapter. He served as deputy chairman of the SPD party of Wuppertal and was elected later on to the City Council (1964–1978), where he served as chairman of the SPD Group (1964–1967) and later as Mayor (1969–1970). In 1958, Rau was elected for the first time as member of the Landtag (state parliament) of North Rhine Westphalia. In 1967, he became chairman of the SPD fraction in the Landtag, and in 1970, he was Minister of Science and Education in the cabinet of Minister President Heinz Kühn. He soon gained a reputation as a reformer. As part of the mass education campaign of the 1970s, he founded five universities, each at different sites, in North Rhine Westphalia and initiated Germany's first distance learning university at Hagen (modelled on the British Open University). In 1977, Rau became Chairman of the North Rhine Westphalia SPD and, in 1978, Minister President of the state, which he remained until 1998, with four successful elections for the SPD, which became strongest party in the Landtag each time and gained an absolute majority three times, in 1980, 1985, 1990 and finally 1995. From 1995 onwards, Rau led an SPD Greens coalition in North Rhine Westphalia. Rau twice served as President of the Bundesrat in 1982/83 and 1994/95. In 1987, Rau was his party's candidate to become chancellor of Germany for the SPD, but he lost the elections against Helmut Kohl’s Christian Democrats (CDU). In 1994, Rau was a candidate to become President of Germany but lost the 1994 German presidential election to Roman Herzog. In 1998, Rau stepped down from his positions as SPD chairman and Minister President, and in the 1999 German presidential election on 23 May 1999, he was elected President of Germany by the Federal Assembly of Germany to succeed Roman Herzog (CDU). On 1 July 2004, he was succeeded by Horst Köhler. In common with all other Federal presidents Rau was honored by a Großer Zapfenstreich. At his request the hymn "Jesus bleibet meine Freude" (literally "that Jesus remain my Joy", but commonly Jesu, Joy of Man's Desiring) was included. During 2000, Rau became the first German head of state to address the Knesset, the Israeli parliament, in German. The controversial step prompted some Israeli delegates to walk out. However, Israeli President Moshe Katsav supported and praised him for bridging the gap between the two states. Rau had a deep and lifelong commitment to bringing reconciliation between Germany and its past.

Өлім

Рау ұзақ жылдар бойы жүрек ауруымен ауырып, 2006 жылғы 27 қаңтарда 75 жасқа толып, содан кейін 11 күннен кейін қайтыс болды. Құрметке толы қоштасу рәсімінен кейін 7 ақпанда Берлиндегі Доротенштадт зиратында жақын туыстары мен достарының шеңберінде жерленді.

Девиз және ұғым

Раудың ұраны "айырбас жасау емес, келісу" болды. Рау жеке девизі ретінде "teneo, quia teneor" (Мен ұстаймын, себебі мен міндеттімін) деген мойындаушы шіркеудің сөзін қабылдады. Сайлаудан кейін қабылдау сөзінде Рау: "Мен ешқашан ұлтшыл болғым келмейді, керісінше патриот болғым келеді. Патриот – өз Отанына сүйіспеншілікпен қарасатын адам. Ұлтшыл – басқалардың Отанына кінә тағатын адам" деді. Бұл цитата француз жазушысы Ромен Гариге жатқызылады.

Сыйлықтар мен медальдар

Рау 15 құрметті докторлық атағын алды. 2001 жылы ол төзімділік пен әлеуметтік әділдікті қолдаған гуманитарлық қызметі үшін Лео Бэк медалімен марапатталды.