Кіріспе

Грегор Флориан Гизь (; 16 қаңтар 1948 жылы туған) – неміс заңгері, Еуропалық солшыл партиясының бұрынғы президенті және «Сол» (Die Linke) саяси партиясының көрнекті саясаткері. Ол Германияның билікте болған Социалистік бірлік партиясының реформаторлық қанатына жатты, ол кезде кеңес басшысы Михаил Горбачевтың бастамасымен демократиялық өзгерістер жүріп жатқанда. Ол Шығыс Германияның құпия полициясы – Штазиге көмектескен деген айыптамаларды қатаң түрде жоққа шығарды. Ол Германияның Социалистік бірлік партиясының соңғы басшысы болды және оны посткоммунистік Демократиялық социализм партиясына (ПДС) трансформациялауға жетекшілік етті, ол «Сол» партиясының алдағы іргесі болды.

Отбасылық негіздер

Гисси Германияның Совет аймағындағы Шығыс Берлиннің Лихтенберг ауданында дүниеге келген. Оның әкесі Клаус Гисси, Шығыс Германияның жоғары лауазымды шенеунігі, 1966 жылдан 1973 жылға дейін Мәдениет министрі қызметін атқарды. Оның анасы Ирен Ольга Лидия Гисси (қызметтес аты Лессинг; 1912–2007) – Оңтүстік Родезиядағы эмиграцияда болған кезде британдық жазушы және Нобель сыйлығының лауреаты Дорис Лессингке үйленген саяси белсенді Готфрид Лессингтің қарындасы. "Гизи" тегі швейцариялық-неміс тілінен шыққан. Оның туыстарының бір бөлігі еврейлер; оның әкесінің анасы еврей, сондай-ақ анасының әкесінің әкесі де еврей болған. Анасының әжесінің бірі орыс болған.

1989 жылға дейінгі кезең

Гиссидің саяси мансабы сол кездегі Шығыс Германияның билікте болған Германия Социалистік Бірлік партиясында (SED) басталды, ол 1967 жылы қабылданып алынды. 1971 жылы ол адвокаттық лицензия алды және 1970-ші, 1980-ші жылдары Рудольф Баро, Роберт Хавеман, Ульрике Поппе және Барбель Боли сияқты бірнеше белгілі диссиденттерді қорғады. Заңгерлік қызметінен бөлек, Гисси, әсіресе 1980-ші жылдардың аясында, Шығыс Германиядағы Горбачевтан шабыт алған саяси реформаторлардың бірі ретінде көзге түсті. 1989 жылы ол және бір топ адвокат үкіметтің «Саяхат туралы» заң жобасына қарсы балама жоба ұсынды, ол жаппай халық наразылықтарына жол ашты. Бұл 4 қарашада Шығыс Берлиннің Александрплац алаңында жаппай митинг өтуіне әкелді, онда ол сөз сөйлеп, еркін сайлауды қоса алғанда, реформалар қажеттігін айтты. 1989 жылдың желтоқсанында ол ресми жемқорлық пен биліктің теріс пайдаланылуын зерттейтін SED партиясының арнайы отырысына мүше болып кірді.

Коммунизмнің құлдырауы

2011 жылы өткен сұхбатта Гыси 1989 жылдың соңында алғашқы қоғамдық наразылықтарда тұтқындалған бірнеше адамның қорғаушысы болғанын еске алды. Осылайша ол өнер және мәдениеттік бірлестіктердің жетекші тұлғаларымен танысып, актрисалар тобынан үлкен демонстрацияның заңдылығы туралы сұрақтар алды. Ол заңдарды зерттеп, оларға полициядан рұқсат алуға өтініш бере алатынын, ең жаман жағдайда өтініштері қабылданбауы мүмкін екенін, бірақ бұл заң бұзуға немесе қандай-да бір заңсыз әрекетке бармауға әкелетінін түсіндірді. Сондай-ақ, ол топқа осындай рұқсат алу үшін қажетті тиісті нысандарды және құжаттарды толтыруға көмектескенін айтты. 1989 жылдың желтоқсан айында Шығыс Германияның соңғы коммунистік басшысы Эгон Кренц барлық лауазымдарынан қанағаттанды. Гыси партия төрағасы болып сайланды. Дегенмен, ол Шығыс Германияның басшысы болған жоқ, өйткені SED 1 желтоқсанда билік монополиясынан бас тартты. Өзінің алғашқы сөзінде Гыси SED-тің елді қиратуға жеткізгенін мойындап, 1949 жылдан бері жасаған барлық іс-әрекеттерін жоққа шығарды. Ол партияның социализмнің жаңа формасын қабылдауы қажет екенін мәлімдеді. Осы мақсатта ол дереу SED-ті демократиялық социалистік партияға трансформациялауға кірісті. Жыл аяқтамас бұрын SED басшылығындағы соңғы консерваторлар қызметінен кетіп немесе шеттетуге ұшырады. 16 желтоқсанда SED Демократиялық Социализм Партиясы – SED PDS (SED PDS) деп қайта аталды, кейін ол қарапайым Демократиялық Социализм Партиясы (PDS) болып қалды. Гыси партия төрағасы қызметін сақтап, 1990 жылдың наурыз айында Volkskammer-ге осы органның алғашқы еркін сайлауында сайланды және 1990 жылдың 3 қазанында Германияның қайта бірігуіне байланысты таратылғанға дейін онда қызмет етті.

Біріктіруден кейінгі кезең

Германияның қайта бірігуінен кейінгі алғашқы сайлауда ол Берлиннің Хеллерсдорф–Марзан сайлау округінен Бундестагқа сайланды және 2000 жылға дейін қызмет етті. 1998 жылға дейін PDS төрағасы болды, содан кейін 1998 жылдан 2000 жылға дейін партияның парламенттік тобының төрағасы болды. 1992 жылы Гисси Шығыс Германияның Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігіне (Штази) хабаршы (Inoffizieller Mitarbeiter, IM) болды деп айыпталды. Ол бұл айыптауларды жоққа шығарды және оның парламенттік иммунитетіне байланысты мәселе негізінен тоқтатылды. 1995 жылы Гамбург соты Гиссидің бұрынғы клиенті Барбель Болиге қарсы шағымында Гиссинің пайдасына шешім шығарды, ол Гиссиді Штазимен ынтымақтастық жасады деп айыптады. Алайда, бұл айыптаулар 1996 жылы қайта көтерілді, бұл жолы Бундестаг оның иммунитетін алып тастау және тергеуді жалғастыру туралы дауыс берді. 1998 жылы Бундестагтың иммунитет комитеті Гиссидің 1978 жылдан 1989 жылға дейін IM Notar деген атпен Штазимен қызметтес болған деген қорытындыға келді және оған 8000 немец маркасы айыппұл салды. Алайда, еркін демократиялық партия да, оның өзінің PDS партиясы да үкімге қарсы шығып, Гисси бұл шешімге қарсы шағымданды. Оқиғаға қарамастан, ол 1998 жылғы сайлауда Бундестагтағы орынды сақтады. 2000 жылы ол PDS парламенттік тобының төрағасы қызметінен кетті, бірақ партияның белсенді мүшесі ретінде жалғасты. 2001 жылы Берлинде өткен сайлауда "Қызыл-қызыл" (SPD PDS) коалициясының жеңісінен кейін ол Экономика, Еңбек және Әйелдер мәселелері жөніндегі сенатор және вице-мэр болып сайланды. Ол практикалық мәселелерге баса назар аударды және Шығыс Германия жүйесінің жақсы жақтары деп санаған кейбір нәрселерді, мысалы бала күтімі уақытын ұзарту және мектеп күнін ұзартуды қолдады. Бундестаг мүшесі ретінде саяхатта алған әуе компаниясының "бонус миляларын" пайдаланғаннан кейін болған жанжалдан кейін 2002 жылдың 31 шілдесінде Берлин қалалық үкіметінен кетті. Отставка оның "қалай істей аламын" деген имиджін бұзған, бірақ ол федералды үкіметтің бірқатар жаңа саясатына, мысалы, жұмыссыздық жәрдемақысын тек қана күнкөріс жағдайына дейін төмендететін Харц реформасына қарсылық білдірген халық арасында наразылық артқанынан кейін, ол одан біршама қалпына келді. 2004 жылдың соңында оған миға операция жасалып, жүрек ауруы да болды. Бұрын қатты темекі шегетін Гисси жүрек соғысынан аман қалған соң, темекі шегуді тастады. Гисси көптеген адамдардың санасында PDS-тің даусыз көшбасшысы болып қалды және көпшілік алдында көрінуін жалғастырды. 2005 жылдың мамыр айында Федералды канцлер Герхард Шредер қыркүйекте мерзімінен бұрын сайлау өткізуді жоспарлағанда, PDS-тің көптеген көрнекті басшылары, соның ішінде төраға Лотар Биски, Гиссиді өздерінің науқанына шақырды. Ол PDS-тің жетекші кандидаты болды және Бундестагқа Берлин Treptow Köpenick мүшесі ретінде оралды. PDS сайлауда жаңа батыс негізделген сайлауалды альтернативалық еңбек және әлеуметтік әділдік (WASG) партиясымен одақтасып, жаңа "Солтүстік партия" атауымен шайланды. PDS, Гисси кейде WASG-тің Оскар Лафонтейнмен платформаны бөліседі, бұрынғы қаржы министрі (Шредер үкіметінің алғашқы айларында) және бұрынғы SPD партиясының басшысы. 2007 жылдың маусым айында PDS және WASG ресми түрде бірігіп, "Солтүстік" деп аталатын біріккен партияны құрды. 2014 жылы Гисси Израильдің сыртқы істер журналында қазіргі Украина дағдарысына қатысты талдау жазды, онда ол халықаралық құқық бұзушылықтар бойынша АҚШ пен Ресей арасындағы ұқсастықтарды сипаттады. Гисси соғысты болдырмау және "Ресейде демократия мен бостандықты" дамыту үшін "жаңа Остполитиканы" шақырады. 2015 жылы Грек үкіметі қарыз дағдарысы кезінде Гректің жетекші қолдаушыларының бірі болды. Ол қазіргі неміс үкіметін "шантажшылар" деп сипаттады. Гисси Біріккен Ұлттар Ұйымының парламенттік ассамблеясын құру жөніндегі науқанның ашық қолдаушысы, бұл ұйым Біріккен Ұлттар Ұйымының демократиялық реформасын қолдайды. Бұл оның "жұмыс істейтін және демократиялық заңдылықтарға негізделген әлемдік саясат" қажеттігіне деген сенімінен туындаған. 2021 жылғы неміс федералды сайлауында Гисси тағы да өзінің Берлин Трептоу Копеник сайлау округінде жеңіске жетті. Солшылдар сайлаудың 5 пайыздық шегінен төмен болса да, оның жеңісі, Берлин Лихтенбергте Гесине Лотцш пен Лейпциг II-де Сорен Пеллманның жеңісімен бірге партияға дауыс беруіне пропорционалды тізімдік орындықтар берді. Германияның көптен бері келе жатқан заңына сәйкес, партия сайлауалды борыштан үш сайлау округінің орындарын жеңіп алып, осылайша парламентке өте алады.

БАҚ қызметі

Гисси – неміс ойын-сауық медиасындағы ең көп кездесетін саясаткерлердің бірі. Ол саяси ойын-сауық ток-шоуларында тұрақты түрде қатысып, өзі де әңгімелер бағдарламасын жүргізеді. 2019 жылы Грегор Гисси Бундестаг әкімшілігіне ол 90-ға жуық лекция, пікірсайыс және әңгімелер үшін төлем алғанын хабарлады. Орташа есеппен ол аптасына бір рет эфирге шығады. Ол сондай-ақ заңгерлік қызметінен және кітап шығарудан да табыс табады.

"ИМ Нотар" ШТАЗИ хабаршысы

Гисси 1992 жылы алғаш айтылған, ол Штази хабаршысы ("inoffizieller Mitarbeiter") болды деген шақырғандарды жоққа шығаруын жалғастыруда, бірақ олардың тығыз байланыста болғандығына еш күмән жоқ. 2017 жылы "IM Notar" кім болуы мүмкін екенін нақты айтуға шақырылғанда, ол өзінен басқа кім болуы мүмкін екеніне күдіктенетінін, оны көптеген мәліметтермен негіздегенін айтты, сондай-ақ өзінің "IM Notar" екендігі туралы айыптаулар сотқа түскен сайын ол "әрқашан жеңіске жеткенін" баса көрсетті. Нақты дәлелдің болмауына байланысты, ол нағыз "IM Notar" кім екенін ашуға дайын емес.

"Туалеткейт" (2014)

2014 жылдың қараша айында Инге Хёгер мен Аннет Гроттың шақыруымен, олар да «Солшылдар» (Die Linke) партиясының мүшелері Бундестагта олармен әңгімелесу үшін келген журналистер Макс Блюменталь мен Дэвид Шин, Гисси партиядан өзін алшақтату үшін Блюменталь мен Шиннің экстремистік көзқарастары бар деген сылтаумен кездесулерді жоюға тырысқанын білді.

Неміс және иммиграция туралы пікірлер (2015)

2015 жылғы сұхбатында Гисси: «Жыл сайын Германияда туғандардан көп адам қайтыс болады. Әлдебір жақсы жаңалыққа орай, бұл нацистердің көбейіп өрбуіне байланысты, сондықтан біз басқа елдерден келген иммигранттарға мұқтажбыз». Барлық немістерді нацистермен теңестіруі және немістердің туу көрсеткішінің төмендеуіне оң баға беруі көптен сыни пікірлерге ұшырады.