Кіріспе

Неміс театр труппасы

Берлинер Ансамблі – 1949 жылдың қаңтарында Шығыс Берлинде актриса Хелен Вайгель және оның күйеуі, драматург Бертольт Брехт құрған неміс театр труппасы. Брехттің елден қуылғаннан кейін, труппа алдымен Вольфганг Лангоффтың «Неміс театрында» жұмыс істеді және 1954 жылы 1892 жылы салынған, ал 1928 жылы «Үш тиындық опера» (Die Dreigroschenoper) премьерасы үшін есігін ашқан Театр ам Шиффбауэрдаммға көшті.

Бертольд Брехттің Берлин ансамблі

Брехттің студенттері Бенно Бессон, Эгон Монк, Питер Палицш және Манфред Веквертке Брехттің әлі сахналалмаған пьесаларын қоюға мүмкіндік берілді. Сахна суретшілері Каспар Нехер мен Карл фон Аппен, композиторлар Пол Дессау мен Ханс Айслер, сондай-ақ драматург Элизабет Хауптман – Брехттің ең жақын серіктестері болды. Күйеуі 1956 жылы қайтыс болғаннан кейін, Вайгель 1971 жылы қайтыс болғанға дейін Берлин ансамблін басқаруын жалғастырды. Берлин ансамблі ұзақ және мұқият репетициялар арқылы жетістікке жетті, олар көбінесе бірнеше айға созылды. Әрбір қойылым 600-ден 800-ге дейін суреттері бар "Модельбух" немесе алдын ала шолу альбомымен құжатталды. Сахна суретшісі Хайнер Хилл фотографтардың арасында болды. "Үш тиындық опера" және "Бақытты соңы" пьесалары 1928 және 1929 жылдары Берлинде, екеуі де Шиффбауэрдамм театрында премьераланды, бірақ Берлин ансамблі құрылғаннан жиырма жыл бұрын. Брехт Берлин ансамблі үшін жаңа пьесалар жазған жоқ, бірақ бұрын сахналаған пьесаларды қайта қойды, 1949 жылы "Ержүрек Ана мен балалары" пьесасымен бастады. Ол сондай-ақ "Кавказдық шырша шеңбері" және Эрих Энгельмен бірге "Галилейдің өмірі" пьесаларын қойды. Брехттің қайтысынан кейін, "Артуро Уидің қарсы тұруға шақыруы", "Екінші дүниежүзілік соғыстағы Швейк" және "Симон Макардтың көріністері" атты үш пьеса ансамбльде премьераланды.

Брехтіден кейінгі Берлин ансамблі

Хелен Вайгельдің ізбасары Рут Бергхаустың басшылығымен компания 1970-ші жылдары өзінің репертуарын басқа еуропалық драматургтардың шығармаларымен кеңейтті. Тереза Гиезе, Лайонель Штекль және Эрнст Буш сияқты көрнекті неміс актерлері берлиндік қойылымдарда ойнады. Германияның бірігуінен кейін театрда маңызды өзгерістер болды: 1992 жылы Берлин Сенаты бес режиссерден тұратын топты – Питер Задек, Питер Палицш, Хайнер Мюллер, Фриц Маркардт және Матиас Лангоффты – Intendanten (бас директорлар) етіп тағайындады. Сол жылы әйгілі дирижер Александр Фрей Берлин ансамблінің музыкалық жетекшісі болып тағайындалды. Фрей Берлин ансамбліндегі алғашқы американдық және театрдың алғашқы неміс емес музыкалық жетекшісі болды; осы лауазымдағы оның тікелей ізашарлары Курт Вейл, Ханс Эйслер және Пол Дессау сияқты композиторлар еді. Жаңа көркемдік басшылық астында Берлин ансамблі мемлекеттік театрдан қалалық әкімшілікпен қаржыландырылатын, шектеулі жауапкершілік компаниясына (Gesellschaft mit beschränkter Haftung) айналды. 1993 жылы театр жекешелендірілді, бірақ 16 миллион доллар көлеміндегі субсидияны алуын жалғастырды. Дегенмен, бірлескен басқару идеясы сәтсіз аяқталды және 1995 жылы басқару кеңесі таратылды, тек Хайнер Мюллер ғана қалды. Бірақ дау-дамайлар ансамбльдің көркемдік дамуына кедері келтірмеді: Б. К. Трагелеhn және Эйнар Шлеф сияқты жас режиссерлер мен Андреас Рейнхардт декораторы Брехт театрының дәстүрлерін сынап, заманауи театр стильдерін енгізді. Мюллердің Мартин Вуттке басты рөлде ойнаған Брехттің «Артуро Уидің қарсы тұрушы көтерілуі» қойылымы Берлин ансамблі тарихындағы ең сәтті қойылымдардың біріне айналды. Оның «Брехт – Мюллер – Шекспир» бағдарламасы олардың негізгі мұрасы болып табылады. Американдық режиссер Роберт Уилсон 1998 жылы Брехттің туғанына 100 жыл толуына арнап «Океан арқылы ұшу» пьесасын қойды. 1999 жылдың 30 сәуірінде Хайнер Мюллердің «Шарвалар» спектаклінің соңғы көрсетілімі өтті, бұл театр маусымының мерзімінен бұрын аяқталуымен қатар ансамбльдің алдын ала аяқталуын білдірді. 1995 жылдың желтоқсанында Мюллер қайтыс болғаннан кейін, осы мәдени мекемені кім басқаратыны туралы қиын мәселе енді күшейді: театр ғимаратын драматург Рольф Хоххут басқаратын коммерциялық емес қоры сатып алу процесінде болды, ол театрға қатысты өз жоспарлары бар сияқты көрінді. Берлин қаласы барлық тараптарды қанағаттандыратын келісімге келгеннен кейін жаңа басшылықты іздеу басталды. Венадағы Бургтеатрдың озық және табысты директоры Клаус Пейман осы лауазымға тағайындалды және кең ауқымды жөндеу жұмыстарынан кейін 2000 жылдың қаңтарында театрды қайта ашты. Пейманның күш-жігері театрдың жұмысын тұрақтандырды. Ол Брехтке ұқсас, көпшілікке арналған саяси театр жасауға міндеттенді, бірақ оны кеңірек түсіндірді. 2019 жылы сол жылдың күзінде Das Theater am Schiffbauerdamm-қа қосымша ғимарат салынатыны хабарланды, бұл театрға алғаш рет толық жабдықталған екінші зал берді.