Кіріспе

Франсис Уэйланд Паркер (9 қазан 1837 - 2 наурыз 1902) – АҚШ-тағы прогрессивті мектеп қозғалысының негізін қалаушы. Ол білім берудің адамның жан-жақты дамуын – ақыл-ойы, денесі және моральдық қасиеттерін қамтуға тиіс деп есептеді. Джон Дьюи оны «прогрессивті білім берудің әкесі» деп атады. Ол баланың мүддесі мен тілдік дағдыларын ескеретін оқу бағдарламасын жасауға ұмтылды. Ол біркелкі стандарттауға, жеке жаттығуларға және жаттап оқуға қарсы болды. Білім берудің жай ғана оқушыларға ақпарат құю емес, оларды өздігінен ойлауға және тәуелсіз тұлғаларға айналуға баулу екенін көрсетті.

Өмірбаян

Паркер Нью-Гэмпшир штатының Хиллсбороу округіне қарасты Бедфорд қаласында дүниеге келген. Ол мемлекеттік мектептерде білім алып, 16 жасында Нью-Гэмпширде ауыл мұғалімі болып қызмет жолын бастады. Ол Нью-Гэмпшир штатының Боскавен қаласындағы Корсер-Хилл мектебінде 75 баланы оқытып, айына 15 доллар табады. Оның көптеген шәкірттері өзінен үлкен және оқу бағдарламасының көбірек бөлігін білген. Боскавенде сабақ бергеннен кейін ол Нью-Гэмпшир штатының Оберн қаласында сабақ бере бастады, айына 18 доллар табады. 16 жасында ол Массачусетс штатының Хинсдейл қаласында сабақ берді, ақырында Нью-Гэмпшир штатының Пискатаквис қаласындағы барлық грамматикалық мектептерді басқарыпты. 21 жасында ол Кароллтон қаласында (Иллинойс штаты) мектеп директоры болды. 1861 жылдың тамызында, Америка Азамат соғысының басында Паркер 4-ші Нью-Гэмпшир ерікті жаяу әскері құрамына жеке жауынгер ретінде кірді. Ол лейтенант болып сайланды, кейіннен капитан және рота командирі болды. Ол 1865 жылы қаңтарда подполковник және 4-ші Нью-Гэмпшир полкінің командирі болып тағайындалды, ол Флорида штатының Сент-Огастин қаласында қызмет етті. Ол 1865 жылы мамыр айында Солтүстік Каролинада тұтқындалып, тұтқынға алынды. Соғыс аяқталғаннан кейін полковник Паркер оқытуды қайтадан бастады, алдымен Огайо штатында, ол Дейттондағы (Огайо штаты) мектептің басшысы болды. 1872 жылы ол Берлиннің Гумбольдт университетінде білім алу үшін Германияға барды. Еуропада Паркер Еуропалық теоретиктер ұсынған, мысалы, Жан Жак Руссо, Фридрих Фребель, Иоганн Генрих Песталоцци және әсіресе Иоганн Фридрих Гербарт ұсынған педагогиканың жаңа әдістерін зерттеді. Паркер студенттерге жоғары қызығушылық туғызатын шығармаларды оқып, осылайша негізгі білімді белсендіре отырып, ең көп пайда әкелетінін мәлімдеді. Теңгерімді оқытуды қолдаған ол сөздерді тануға көмектесу үшін фонетика элементтерін, сондай-ақ сөз отбасыларының тізімдерін, бастауларын және ырғақтарын қолдануға шақырды. Бұл инновациялық педагог оқу, жазу, тыңдау және сөйлеу дағдыларын біріктірді. Паркер қазіргі тілдік тәжірибе мен процестерді жазу әдістерінің көпшілігін қолдады. Ол балалар өздерін қызықтыратын тақырыптар бойынша мазмұндық аймақтарда жазуы керек деп сенді және дұрыс форма тәжірибемен келеді деп сенді. Барлық жазулар баланың өз сөздік қорын пайдалана отырып, табиғи және шынайы және мәнді іс-әрекеттермен байланысты болуы керек; басқаша айтқанда, тәжірибеге негізделген жазу. Паркер мұғалім, директор және лектор болды, ол барлық балалардың жеке тақташалары болғанын қалады, сондықтан олар қателіктерден қорықпай еркін жаза алады және суреттей алады. 1875 және 1880 жылдар аралығында Паркер өзінің философиясын іс жүзінде қолдана алды, ол Массачусетс штатының Куинси қаласында мектептердің суперинтенданты болып қызмет етті. Оған бұл жұмыс ұсынылды, себебі оның жеке басы белсенді және қазіргі мектеп жүйесін өзгертуге құштар. Ол жерде ол Куинси әдісін жасады, ол қатал тәртіпті жойып, жаттап алуды баса назардан тыс қалдырды, оларды топтық іс-әрекеттер, өнер мен ғылымды оқыту және бейресми оқыту әдістері сияқты прогрессивті білім беру элементтерімен алмастырды. Ол сынақтардан, сыныптау мен рейтингтік жүйелерден бас тартты. Бұл модель сәтті деп танылды, өйткені 1879 жылы прогрессивті әдістердің сыншыларына жауап ретінде мемлекеттік тапсырыс бойынша жүргізілген сынақтар Куинси оқушыларының Массачусетс штатындағы басқа мектеп оқушыларының баллдан асып түскені анықталды. Ол өзінің теориясын Бостон мемлекеттік мектептерінің (1880-83) суперинтенданты және Чикагодағы Кук округінің қалыпты мектебінің (1883-99) директоры ретінде жүзеге асыра берді. Кук округінің жалпы білім беретін мектебінің директоры болған кезде ол Кук округінің балаларымен үнемі тәжірибе жүргізді, өзінің оқу бағдарламасын кеңейтуге және дамытуға тырысты. Ол жаңа теорияларды тәжірибеге салып, білім берудің өзінің жоспарын жетілдіруге тырысты. Ол сәтсіздіктен қорықпады, ол: "Бақытқа жетудің жолы - үнемі қателесу". Өзінің сүйкімді болмысы мен прогрессивті теорияларымен ол Кук округінің жалпы білім беретін мектебін реформалай алды. Оқу, орфография және жазу қарым-қатынас деп аталатын пәнге айналды. Апталық оқу бағдарламасына өнер және дене тәрбиесі сабақтары қосылды. Ол жаратылысты зерттеу арқылы ғылымды үйретті. Тіпті, музыкадан сабақ алатын балалармен бірге оркестр құрды. Осы уақыт аралығында Паркер білім беру туралы бес кітап жариялады: "Оқыту туралы әңгімелер" (Нью-Йорк, 1883); "Практикалық мұғалім" (1884); "Арифметика курсы" (1884); "Педагогика туралы әңгімелер" (1894); және "Географияны қалай оқыту керек" (1885). Дартмут колледжі Паркерге 1886 жылы М.А. дәрежесін берді. Білім беру мансабының келесі кезеңінде Паркер 1899-1901 жылдар аралығында жеке тәжірибелік мектеп, Чикаго институтын құрды және оның директоры болды, ол 1901 жылы Чикаго университетінің білім беру мектебіне айналды. 1901 жылы Паркер Чикаго институтын Чикаго университетінің зертханалық мектептерімен біріктірді және балабақша және бастауыш мектеп жасындағы балалармен жұмыс істеді. Өзінің теорияларын одан әрі іске асыру үшін Чикагода Фрэнсис В. Паркер мектебі ашылды, оның бастапқы тізімінде жүз сексен оқушы болды. 1912 жылы Сан-Диегода екінші мектеп құрылды. Екі мектеп те бүгінгі күнге дейін бар. Денсаулығы нашарлаған Паркер дәрігерлерінің кеңесімен жақсы климатты іздеп Оңтүстікке жіберілді. Ол 64 жасында Миссисипи штатының Харрисон округіне қарасты Пасс Кристиан қаласында қайтыс болды. Оның күлі 1902 жылдың мамыр айында Нью-Гэмпширге қайтарылды және Манчестер қаласындағы Пискатаквог зиратына жерленді. Нью-Йорк, Иллинойс, Индиана және Калифорния штаттарындағы мектептерге қосымша, 1995 жылы Паркердің прогрессивті білім беру саласына қосқан үлесі құрметіне Массачусетс штатында Фрэнсис В. Паркер чартерлік мектебі құрылды. Куинсидегі бастауыш мектеп те Паркердің есімін алып жүреді, сондай-ақ Нью-Йорк штатының Рочестер қаласындағы мектеп те оның есімімен аталады.