Сүйек мүйізден жасалған өнер: тарихы, ерекшеліктері, сақталу себептері. Ежелгі дәуірден бері қолданылып келе жатқан сүйек мүйіз өңдеу туралы толық ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жануар тісі немесе қанатын қасу
Carving of animal tooth or tusk
Фил сүйегін қасу – жануар тісінен немесе қанатынан жасалатын қасу өнері, көбінесе өткір кесу құралдарын қолдану арқылы, механикалық немесе қолмен орындалады. Фил сүйегінен жасалған заттар көбінесе "фил сүйегі" деп аталады. Адамдар ежелгі заманнан бері фил сүйегін әшекейлеп келеді, бірақ 19 ғасырға дейін Африканың ішкі аймақтары зерттелгенге дейін ол көбінесе шағын сәндік бұйымдар үшін қолданылатын сирек және қымбат материал болды. Материалдың өте нәзік бөлшектерін жасауға болады, ал фил сүйегінің қымбат металдар сияқты құны болмайды және оны қайта өңдеу қиын болғандықтан, фил сүйегінен жасалған бұйымдар басқа материалдарға қарағанда жақсы сақталады. Осы себепті фил сүйегін қасу Еуропаның орта ғасырлық өнерінде, әсіресе Византия өнерінде ерекше маңызға ие, себебі монументалды мүсіндердің өте аз ғана бөлігі сақталған немесе жасалған. Филдер мен фил сүйегін өндіретін басқа да түрлердің саны азайып бара жатқандықтан, негізінен фил сүйегі үшін аң аулауға байланысты, CITES және көптеген елдердің ұлттық заңнамалары фил сүйегінен жасалған бұйымдардың қазіргі заманғы өндірісін шектеді.
Ivory carving is the carving of ivory, that is to say animal tooth or tusk, generally by using sharp cutting tools, either mechanically or manually. Objects carved in ivory are often called "ivories". Humans have ornamentally carved ivory since prehistoric times, though until the 19th century opening up of the interior of Africa, it was usually a rare and expensive material used for small luxury products. Very fine detail can be achieved, and as the material, unlike precious metals, has no bullion value and usually cannot easily be recycled, the survival rate for ivory pieces is much higher than for those in other materials. Ivory carving has a special importance to the medieval art of Europe because of this, and in particular for Byzantine art as so little monumental sculpture was produced or has survived. As the elephant and other ivory producing species have become endangered, largely because of hunting for ivory, CITES and national legislation in most countries have reduced the modern production of carved ivory.
Материал
Піл сүйегі тек қана пілден алынбайды; кесу үшін материал ретінде қолданылатын кез келген жануар тісі немесе тістеуі «піл сүйегі» деп аталуы мүмкін, бірақ түрлері әдетте қосылады, ал тістеуі немесе үлкен тістері бар көптеген түрлі жануарлар пайдаланылған. Тіс үш элементтен тұрады: сыртқы тіс эмалі, одан кейін дентиннің негізгі бөлігі және остеодентиннің ішкі түбірі. Кесу мақсатында соңғы екеуі де көптеген жануарларда қолдануға жарамды, бірақ қатты эмальді кесу қиын болуы мүмкін және алдымен ұсақтау арқылы алып тастау қажет. Мысалы, бегемоттың тіс эмалі (ең үлкен тістерінде) жаде сияқты қатты болады. Піл сүйегі, ең үлкен бөліктермен келгенімен, салыстырмалы түрде жұмсақ және тегіс, ою-өрнек үшін өте қолайлы материал. Піл сүйегінен алынған жануар түрін әдетте ультракүлгін сәулемен тексеру арқылы анықтауға болады, онда әртүрлі түрлер әртүрлі түстерді көрсетеді. Еуразиялық піл сүйегі әдетте Үндістаннан, ал рим дәуірінде Солтүстік Африкадан алынған; 18-шы ғасырдан бастап Сахарадан оңтүстік Африка негізгі көзіне айналды. Піл сүйегін жинау салдарынан пілдер бұрынғы таралған жерлерінде жойылып кетті немесе жойылудың қаупіне тап болды. Ерте ортағасырлық Солтүстік Еуропада морж сүйегі солтүстікке қарай, солтүстік Гренландиядан Скандинавияға, Оңтүстік Англияға және Солтүстік Франция мен Германияға дейін саудаланып келді. Сібір мен Арктикалық Солтүстік Америкада мамонт тістерін мәңгі тоңнан алып, пайдалануға болады; бұл 19-шы ғасырда үлкен бизнеске айналды, көптеген жұмыстар сотталғандарға жүктелді. 25 000 жыл бұрын жасалған «Брассемпуй Венерасы» – адам бетінің ең ерте бейнесі, ол мамонттың жаңадан өлтірілген тісінен жасалған. Солтүстік Еуропада ерте орта ғасырларда морж сүйегін викинг саудагерлерінен және кейін Гренландиядағы норвегиялық қоныстардан оңтүстіктен келген піл сүйегінен алу оңайырақ болды; сол кезде морждар, мүмкін, бүгінгіден әлдеқайда оңтүстікке қарай табылған. Спермалық кит тістері де бір көз, ал сүйек кесу көптеген мәдениеттерде піл сүйегіне қол жеткізбеген жағдайда, әлдеқайда арзан балама ретінде қолданылған; орта ғасырларда кит сүйегі баск кит аулау индустриясынан немесе табиғи жағаға шығудан жиі пайдаланылған.
Ivory is by no means exclusively obtained from elephants; any animal tooth or tusk used as a material for carving may be termed "ivory", though the species is usually added, and a great number of different species with tusks or large teeth have been used. Teeth have three elements: the outer dental enamel, then the main body of dentine, and the inner root of osteo dentine. For the purposes of carving, the last two are in most animals both usable, but the harder enamel may be too hard to carve, and require removal by grinding first. This is the case with hippopotamus for example, whose tooth enamel (on the largest teeth) is about as hard as jade. Elephant ivory, as well as coming in the largest pieces, is relatively soft and even, and an ideal material for carving. The species of animal from which ivory comes can usually be determined by examination under ultra violet light, where different types show different colours. Eurasian elephant ivory was usually obtained from the tusks of elephants in India, and in Roman times, from North Africa; from the 18th century sub Saharan Africa became the main source. Ivory harvesting led to the extinction, or near extinction of elephants in much of their former range. In early medieval Northern Europe, walrus ivory was traded south from as far away as Norse Greenland to Scandinavia, southern England and northern France and Germany. In Siberia and Arctic North America, mammoth tusks could be recovered from permafrost and used; this became a large business in the 19th century, with convicts used for much of the labour. The 25,000 year old Venus of Brassempouy, arguably the earliest real likeness of a human face, was carved from mammoth ivory no doubt freshly killed. In northern Europe during the Early Middle Ages walrus ivory was more easily obtained from Viking traders, and later Norse settlements in Greenland than elephant ivory from the south; at this time walrus were probably found much further south than they are today. Sperm whale teeth are another source, and bone carving has been used in many cultures without access to ivory, and as a far cheaper alternative; in the Middle Ages whalebone was often used, either from the Basque whaling industry or natural strandings.
Антикалық және ерте ортағасырлық кезең
Хризелефантин мүсіндері – әдетте дене бөліктері пил сүйегінен, ал киім бөліктері басқа материалдардан, көбінесе алтынмен қапталған, жасалған фигуралар. Олар ежелгі Греция мен басқа мәдениеттердегі ең маңызды культ мүсіндерінің көптеген түрлері үшін қолданылған. Олардың ішінде Фидий жасаған грек құдайы Афинаның мүсіні – Афина Парфенос және Афинадағы Парфенонның ішкі кеңістігінің орталық бөлігі бар үлкен мүсін де бар. Пил сүйегі құрғақ және ыстық жағдайда жақсы сақталады, бірақ көптеген климат аймақтарында жер астында ұзақ сақталмайды. Сондықтан, ежелгі грек пил сүйегі туралы біліміміз шектеулі. Ал кейінгі Рим кезеңінен сақталған піл сүйегі бұйымдарының саны, көбінесе диптихтерден жасалған тақташалар, жер бетінде сақталған, көбінесе шіркеу қазыналарында кездеседі. Ежелгі Рим керамикасы мен басқа да материалдарда сақталған пішін мен басқа да заттардың үлгілері де піл сүйегінен жасалған болуы мүмкін, бірақ олардың сақталуы өте сирек. Рельефті ою-өрнектермен безендірілген піл сүйегі тақталары бар бірнеше римдік сандықтар сақталған, және осындай бұйымдар ерте орта ғасырда көшірілген. 8 ғасырға жататын Франк сандығы сүйектен жасалған, ал Вероли сандығы византиялық, шамамен 1000 жылға дейін сақталған. Екеуі де осы кезеңдердегі басқа жұмыстарда сирек кездесетін мифологиялық көріністерді, тиісінше германдық және классикалық сюжеттерді бейнелейді. Кейінгі антик өнерінің ең маңызды туындысы – Максимианның тағы. Равенна епископы Максимианның (546-556) кафедрасы толығымен піл сүйегінен жасалған панельдермен жабылған. Ол Константинопольде жасалып, Равеннаға жеткізілген болуы мүмкін. Ол әр түрлі бейнелі панельдерді қоршап тұрған сәндік гүлдік оюлардан тұрады, олардың бірінде епископтың күрделі монограммасы бейнеленген. Кейінгі Рим консулдық диптихтары консулдардың сыйы болған, олар 541 жылға дейін маңызды әкімшілік қызмет атқарған лауазымды тұлғалар. Олар консулдың бейнесі салынған және ілмектермен қосылған екі панельден тұрады. Кейіннен бұл форма христиандық мақсаттар үшін қабылданды, оған Мәсіх, Құдай ана және әулиелердің бейнелері салынды. Олар жеке адамдардың дұға етуіне арналған. Мұндай піл сүйегі панельдері 6 ғасырдан бастап кітап мұқабалары ретінде қолданылды, көбінесе металл бұйымдары мен асыл тастармен әшекейленген орталық бөлігі ретінде. Кейде панельдердің ені шектеулі болғандықтан, олар беске дейін кішігірім панельдерден құрастырылды. Мұндай жиналым композициялық шешімді білдірді, онда орталықта Мәсіх немесе Құдай ана, ал екі жақта періштелер, апостолдар мен әулиелер бейнеленген. Құрметке лайық ең құнды қолжазбаларға алтын қаптамалар жасау үшін піл сүйегінен ойылған қаптамалар қолданылды. Қазыналық кітап мұқабаларына арналған металлдан жасалған асыл тастармен әшекейленген қаптамалардың көп бөлігі сақталмаған, бірақ бір кездері мұқабаларда қолданылған піл сүйегі тақталарының көп саны сақталған.
Chryselephantine sculptures are figures made of a mixture of ivory, usually for the flesh parts, and other materials, usually gilded, for the clothed parts, and were used for many of the most important cult statues in Ancient Greece and other cultures. These included the huge Athena Parthenos, the statue of the Greek goddess Athena made by Phidias and the focus of the interior of the Parthenon in Athens. Ivory will survive very well if dry and not hot, but in most climates does not often long survive in the ground, so that our knowledge of Ancient Greek ivory is restricted, whereas a reasonable number of Late Roman pieces, mostly plaques from diptychs, have survived above ground, typically ending up in church treasuries. No doubt versions of figurines and other types of object that survive in ancient Roman pottery and other media were also made in ivory, but survivals are very rare. A few Roman caskets with ivory plaques with relief carvings have survived, and such objects were copied in the Early Middle Ages – the Franks Casket in bone is an Anglo Saxon version from the 8th century, and the Veroli Casket a Byzantine one from about 1000. Both include mythological scenes, respectively Germanic and classical, that are found in few other works from these periods. The most important Late Antique work of art made of ivory is the Throne of Maximianus. The cathedra of Maximianus, bishop of Ravenna (546–556), was covered entirely with ivory panels. It was probably carved in Constantinople and shipped to Ravenna. It consists of decorative floral panels framing various figured panels, including one with the complex monogram of the bishop. Late Roman Consular diptychs were given as presents by the consuls, civil officers who played an important administrative role until 541, and consisted of two panels carved on the outsides joined by hinges with the image of the consul. The form was later adopted for Christian use, with images of Christ, the Theotokos and saints. They were used by an individual for prayer. Such ivory panels were used as book covers from the 6th century, usually as the centrepiece to a surround of metalwork and gems. sometimes assembled from up to five smaller panels because of the limited width of the tusk. This assembly suggested a compositional arrangement with Christ or Mary in the centre and angels, apostles and saints in the flanking panels. Carved ivory covers were used for treasure bindings on the most precious illuminated manuscripts. Very few of the jewelled metalwork surrounds for treasure bindings have survived intact, but reasonably high numbers of ivory plaques once used in bindings survive.
Орта ғасырдан бастап
Иконокластикалық кезеңнен кейінгі византиялық піл сүйегінен жасалған әдеттегі туындылар триптихтер болды. Ең танымал мысалдардың бірі – 10 ғасырға жататын, көптеген бейнелі панельдері бар Харбавилл триптихы. Мұндай византиялық триптихтер салыстырмалы түрде кішкентай болғандықтан, жеке құлшыныс үшін ғана қолданылған болуы мүмкін. 10 ғасырға жататын тағы бір әйгілі піл сүйегі триптихы – Британ мұражайындағы Боррадейл триптихы, оның орталық бейнесі – Аяулану. Романос піл сүйегінен жасалған туынды діни триптихтерге ұқсас, бірақ оның орталық панелінде император Романос пен императрица Евдокияны тәж кигізіп отырған Мәсіх бейнеленген. Осы триптихті қай византиялық билеуші үшін жасағаны туралы әртүрлі теориялар бар. Бір мүмкін жауап – Романос II, ол туындының 944 және 949 жылдар аралығында жасалғанын көрсетеді. 12 ғасырдан кейін Византияда піл сүйегінен ою-өрнек жасау азайып, немесе толығымен жойылған сияқты. Батыс Еуропа да полиптихтер жасады, олар готикалық кезеңде византиялық туындылардағы қасиеттілердің қатарынан гөрі, рельефті сюжеттік көріністердің қабаттары бар бүйірлік панельдерге ие болды. Бұлар көбінесе Құдай ананың немесе Мәсіхтің өміріне арналған. Егер ол триптих болса, негізгі панельде әдетте үлкен масштабтағы иератикалық көрініс болған, бірақ тек сюжеттік көріністері бар диптихтер де жиі кездесетін. Батыс өнері византиялықтардың дөңгелек мүсіндерге қатысты шектеулеріне ортақ емес: рельефтер биіктеп, кішкентай мүсіндер кең таралды, олар ең жақсы туындылардың көп бөлігін құрады. Шахмат және ойын фигуралары көбінесе үлкен және күрделі өрнектелген; Льюис шахматтары ең танымалдарының бірі. Олар аң аулау үшін емес, көрнекілік үшін пайдаланылған. Орта ғасырлық піл сүйегінен жасалған көптеген туындылар алтынмен қапталған және боялған, кейде толығымен, кейде дизайнның бір бөлігіне ғана бояу жағылған, бірақ әдетте беткі бояуының тек аз ғана іздері сақталған; олардың көбі 19 ғасырдың дилерлерімен тазартылған. Дегенмен, готикалық піл сүйегінен жасалған көптеген туындылар бастапқы түсімен жақсы сақталған. Піл сүйегінен жасалған панельдердің сақталу деңгейі асыл металл сияқты басқа да сәнді материалдармен салыстырғанда әрқашан жоғары болды, өйткені жұқа піл сүйегінен жасалған панельді қайта пайдалану мүмкін емес, бірақ кейбіреулері кері бұрылып, арт жағынан қайтадан оюлған. Кітап мұқабаларының көпшілігі қазір түпнұсқалық кітаптарынан және металлдан жасалған жақтауларынан ажыратылған, көбінесе соңғысы бұзылу үшін алынып тасталған. Сонымен қатар, олар кішкентай суреттерге қарағанда мықтырақ. Піл сүйегі әрқашан бағаланып келген, және сақталуы мен тасымалдануы көркемдік стильді таратуда маңызды рөл атқарды, әсіресе Каролинг өнерінде, ол көптеген антикалық піл сүйегінен жасалған туындыларды көшіріп, өзгертті. Африкалық піл сүйегі 13 ғасырдан бастап Еуропада кеңінен қолжетімді болды, ал ең маңызды ою-өрнек орталығы Париж болды, ол іс жүзінде өнеркәсіптік өндіріске ие болды және бүкіл Еуропаға экспортталды. Дін қызметкерлері үшін жасалған туындылар ақырындап діни емес, жеке тұлғалар үшін жасалған туындыларға айналды. Айна корпустары, ойын фигуралары, қораптар мен тарақтар, сондай-ақ жеке діни диптихтер мен триптихтер әдеттегі өнімдердің қатарында болды. 16 ғасырдан бастап жағдай жақсарғанмен, орта ғасырдың соңынан бастап піл сүйегі ешқашан маңызды болған жоқ, бірақ тақталар, кішкентай мүсіндер, әсіресе айқышқа бекітілген "corpus" немесе дене, желдеткіштер, аспаптардың күрделі тұтқалары және басқа да көптеген заттар үшін қолданыла берді. Scrimshaw, көбінесе ою емес, гравюраның бір түрі, негізінен 18 және 19 ғасырларда кит аулаушылар мен теңізшілер кит тістері мен басқа да теңіз піл сүйегіне жасаған қарапайым өнердің бір түрі. 19 ғасырдың соңына дейін піл сүйегі бильярд және снукер сияқты үстел ойындарына арналған доптар жасау үшін пайдаланылды, тіпті олар кеңінен таралған кезде де. Басқа қолданылулары – пернетақта аспаптарының ақ пернелері және аспаптардың тұтқалары, кейде күрделі өрнектелген.
Typical Byzantine ivory works after the Iconoclastic period were triptychs. Among the most remarkable examples is the Harbaville Triptych from the 10th century with many figurative panels. Such Byzantine triptychs could only have been used for private devotion because of their relatively small size. Another famous 10th century ivory triptych is the Borradaile Triptych in the British Museum, with only one central image (the Crucifixion). The Romanos Ivory is similar to the religious triptychs but its central panel shows Christ crowning Emperor Romanos and Empress Eudokia. There are different theories about which Byzantine ruler was made for the triptych. One possible solution is Romanos II that gives the date of production between 944 and 949. It seems that ivory carving declined or largely disappeared in Byzantium after the 12th century. Western Europe also made polytychs, which by the Gothic period typically had side panels with tiers of relief narrative scenes, rather than the rows of saints favoured in Byzantine works. These were usually of the Life of the Virgin or Life of Christ. If it was a triptych the main panel usually still featured a hieratic scene on a larger scale but diptychs just with narrative scenes were common. Western art did not share Byzantine inhibitions about sculpture in the round: reliefs became increasing high and small statues were common, representing much of the best work. Chess and gaming pieces were often large and elaborately carved; the Lewis Chessmen are among the best known. Olifants were horns made from the end of an elephant's tusk, usually carved over at least part of their surface. They were perhaps more for display than use in hunting. Most medieval ivories were gilded and coloured, sometimes all over and sometimes just in parts of the design, but usually only scant traces survive of their surface colouring; many were scrubbed by 19th century dealers. A fair number of Gothic ivories survive with original colour in good condition however. The survival rate for ivory panels has always been relatively high compared to equivalent luxury media like precious metal because a thin ivory panel cannot be re used, although some have been turned over and carved again on the reverse. The majority of book cover plaques are now detached from their original books and metalwork surrounds, very often because the latter has been stripped off for breaking up at some point. Equally they are more robust than small paintings. Ivory works have always been valued, and because of their survival rate and portability were very important in the transmission of artistic style, especially in Carolingian art, which copied and varied many Late Antique ivories. African elephant ivory became increasingly available in Europe from the 13th century, and the most important centre of carving became Paris, which had a virtually industrial production and exported all over Europe. Secular pieces, or religious ones for lay people, gradually took over from production for the clergy. Mirror cases, gaming pieces, boxes and combs were among typical products, as well as small personal religious diptychs and triptychs. Though the supply improved from the 16th century, ivory was never so important after the end of the Middle Ages, but continued to be used for plaques, small figures, especially the "corpus" or body on a crucifix, fans, elaborate handles for cutlery, and a great range of other objects. Scrimshaw, usually a form of engraving rather than carving, is a type of mostly naïve art practised by whalers and sailors on sperm whale teeth and other marine ivory, mainly in the 18th and 19th centuries. Ivory was used for the balls for table ball games such as billiards and snooker until the late 19th century, even as they became far more widely played. Other uses were for the white keys of keyboard instruments and the handles of cutlery, sometimes elaborately carved.
Ислам әлемі
Сүйек – ислам өнерінің күрделі геометриялық өрнектері үшін өте ыңғайлы материал, және ол қораптар, ағашқа енгізілген әшекейлер және басқа да мақсаттар үшін жиі қолданылған. 750-ден 1258 жылға дейін (моңғолдардың Бағдатты қоршауы мен қиратуының жылы) ислам әлемі Батыстан гөрі жақсырақ дамыған және Үндістан мен Африканың сүйек саудасына тікелей қол жеткізе алды, сондықтан исламда осы материалды пайдалану еуропалықтарға қарағанда кеңірек, көптеген ірі сандықтар, бір түскінің толық бөлігінен жасалған дөңгелек қораптар (сол жақта) және басқа да бұйымдар кездеседі. Сүйектен жасалған панельді өрнектің бір бөлігін толығымен кесіп жасау, ислам ағаш өңдеуіндегідей, өте көп таралған. Исламның көптеген сүйек бұйымдары сияқты, бұл да ислам мұра еткен Византия дәстүрлерін көрсетеді. Исламдағы бейнелерге тыйым салу (аниконизм) көбінесе кішкентай сәндік жұмыстарда қатаң сақталмайтын, сондықтан көптеген ислам сүйектерінде жануарлардың және адамдардың, әсіресе аңшылардың әдемі суреттері бар.
Ivory is a very suitable material for the intricate geometrical patterns of Islamic art, and has been much used for boxes, inlays in wood and other purposes. From 750 to 1258 A. D (year of the siege and destruction of Baghdad by the mongols), the Islamic world was more prosperous than the West and had more direct access to the ivory trades of both India and Africa, so Islamic use of the material is noticeably more generous than European, with many fairly large caskets, round boxes that use a full section of tusk (left), and other pieces. Openwork, where a panel of ivory is cut right through for parts of the design is very common, as it is in Islamic woodwork. Like many aspects of Islamic ivory this reflects the Byzantine traditions Islam inherited. Islamic aniconism was often less strictly enforced in small decorative works, and many Islamic ivories have delightful figures of animals, and human figures, especially hunters.
Кордоба, Испания
Құстың сүйегі Испанияның Кордоба қаласында Умайялар халифаты кезінде маңызды орын алды. Омейядтар – ислам дінін өнер, сәулет және саяси билік арқылы насихаттаған алғашқы ислам династияларының бірі. Негізінен Арабия түбегінде орналасқан Испанияның Кордоба қаласы Омейяд халифаты кезінде Ислам дінінің шығысқа таралуының маңызды белесі болды. Пиреней түбегіндегі құс сүйегінен жасалған табындар Кордобадағы Омейядтар сарайының Мадинат әл-Захра шеберханасында жасалған болуы мүмкін. Құймалар өте күрделі ою-өрнектермен, аңшылық көріністерімен, гүл үлгілерімен, геометриялық пішіндермен және куфий жазуы мотивтерімен безендірілген. Испанияда Омейялардың билігі кезінде салынған ең маңызды ғимараттардың бірі – Кордова қаласындағы сарай маңындағы Мадинат әл-Захра сарайы болды. Сарай – әкімшілік және саяси биліктің орталығы еді. Х ғасырдағы басқа да исламдық ғимараттар сияқты, сарайды қоршаған өнер мен сәулет исламның қоғамға енуін көрсетті. Сарайда жасалған заттар саяси және діни беделді тұлғаларға арналып жасалды, олар көбінесе сол кездегі халифаттың нығайып тұрғанын жариялады. Аль-Мугираның пиксисі осы тақырыптарды арыстан, аңшылық және өсімдіктердің көптеген әшекейлерін бейнелейтін суреттер арқылы көрсетеді. Бұл пиксис өте егжей-тегжейлі және толығымен әшекейленген. Контейнердің жоғарғы жағындағы мәтін жолақтары сияқты, суреттер оңнан солға қарай қарауға арналған, біріктірілген бейнелеуді толықтыратын әртүрлі көріністерді қамтиды. Арыстан – сәттілік, билік және монархияның кең таралған символы болды. Сонымен қатар, өсімдіктер мен гүлдер бейнелері молшылықты көрсетті, ал көптеген піл сүйегінен жасалған ою-өрнектерде құнарлылық пен әйелдік символы ретінде бейнеленді. Траванкордағы піл сүйегінен жасалған ең танымал мүсіндер – патша отбасына арналған палкин тақтары. 1851 жылы Утрам Тирунал Мартханда Варманың қолдауымен жасалған тақ пен табандық 1851 жылғы Ұлы Лондон көрмесіне ұсынылды. Екі бұйым да күрделі ою-өрнекпен безендірілген және қымбат асыл тастармен қапталған. Ол Үндістан мен Еуропаның мотивтерін, сондай-ақ Травканкордың конкилі эмблемасын қамтиды. Қазіргі уақытта тақ Ұлыбританияның Беркшир графтығындағы Виндзор сарайындағы Гартер тағына арналған бөлмеде қойылған. Үндістанның Батыс Бенгал штатындағы Муршидабад піл сүйегін оюдың әйгілі орталығы болды. Виктория мемориалдық кешенінде орналасқан піл сүйегінен жасалған үстел мен орындықтар – Муршидабад шеберлерінің ою-өрнектерінің тамаша үлгісі. Бұл бес аяқты кресло, оның үш аяғы жолбарыстың тырнағына айналып, қалған екеуі ашық ауыз жолбарыстың басына айналады. Үстел мен орындықтың үстінде алтын жалатылған іздері бар тесілген гүлдік мотив (жаали жұмысы) бар. Бұл үстел мен орындықты Дарбханга махаражасы мұражайға сыйға тартқан. Муршидабад шеберлері пілдің тісінің қатты бөлігін Накшидант, ортаңғы бөлігін Хондидант, ал қалың қуыс бөлігін Галхардант деп атаған. Олар жұмыстарында пілдің қатты тісін пайдалануды ұнатқан. Шри-Ланка піл сүйегінен жасалған бұйымдар да белгілі дәстүрге ие болған.
Ivory held significance during the Umayyad caliphate in Cordoba, Spain. The Umayyads were one of the first Islamic dynasties to promote Islam through art, architecture, and political authority. Although primarily present in the Arabian peninsula, Cordoba, Spain, served as a prominent landmark for the Eastern spread of Islam under the Umayyad caliphate. The ivory caskets found on the Iberian Peninsula were likely constructed in the workshops of Madinat al Zahra, a Umayyad palace in Cordoba. The containers were intricately carved, with motifs of hunting scenes, floral patterns, geometrical designs, and Kufic script. One of the most substantial buildings constructed during Umayyad presence in Spain was Madinat al Zahra, a palace suburb in the city of Cordoba. The palace was the center of administrative and political rule. Like other Islamic buildings of the 10th century, the art and architecture surrounding the palace reflected the insertion of Islam into society. Objects produced in courtly settings were made for elite political and religious figures, often proclaiming the endurance of the caliphate at that time. Pyxis of al Mughira depicts these themes, utilizing symbolic imagery of lions, hunting, and abundant vegetal ornaments. This pyxis is heavily detailed and completely covered in decoration. Like the bands of text along the top of the container, the imagery is meant to be perceived from right to left, containing various scenes that complete a unified display. Lions were a common symbol of success, power, and monarchy. Additionally, vegetal and floral imagery displayed abundance, and in the context of many ivory carvings, fertility and femininity. Most distinguished specimens of ivory carving from Travancore are the palquines thrones designed for the royal family. In 1851 a throne and a footstool carved under the patronage of Uthram Thirunal Marthanda Varma was presented for Great London Exhibition in 1851. Both the articles were heavily carved and embedded with precious gemstones. Design of the chair incorporated Indian and European motives along with Conch shell emblem of Travancore. Presently, the throne is displayed at Garter Throne Room, Windsor Castle, Berkshire, United Kingdom. Murshidabad in the state of West Bengal, India was a famed centre for ivory carving. A set of ivory table and chairs, displayed at Victoria Memorial, Kolkata is an exquisite example of carving done by Murshidabad carvers. This is a five legged arm chair, where three legs culminate into a tiger's claw while the remaining two culminate into an open mouthed tiger's head. The table as well as chair have a perforated floral motif (jaali work) with traces of gold plating. This table and chair were presented to the museum by Maharaja of Darbhanga. The carvers of Murshidabad called the solid end of the elephant tusk as Nakshidant, the middle portion as Khondidant and the thick hollow end as Galhardant. They preferred using the solid end of the elephant tusk for their work. Sri Lankan ivories were also a noted tradition.
Нысандар
Үндістанда пил сүйегінен жасалған өнер бұйымдары сәндік емес және сәндік нысандарға бөлінеді. Әшекейленбеген нысандар көбінесе ертедегі Үндістан тарихынан табылып, ілгектер, инелер, жіптер және ойын құралдары сияқты тұрмыстық заттарды қамтиды. Кейбір жағдайларда қарапайым әшекейлеу де кездеседі. Тағы бір ерекше тип – күтімге арналған заттар, олардың ішінде тарақтар мен шаштықтар ең көп таралғандары. Ертедегі кезеңдегі пил сүйегінен жасалған тарақтың бір мысалы – қазіргі Пәкістанның Таксила қаласында Кушан әулеті тұсында табылған тарақ. Оның бір жағында жіңішке тістер, екінші жағында жануарлар мен адамдардың суреттері ойылған жалпақ жиегі болған. Кейін, 17 ғасырдан бастап тарақтың екі шеті де жіңішке тістермен қапталған, ал орталық бөлігі әйелдер мен жануарлардың түрлі түсті барельефті бейнелерімен әшекейленген. Құрылыс элементтерінде пил сүйегін қолданудың маңызды мысалдары Амритсар қаласындағы Шри Хармандир Сахибтің Даршани есігінде және Типу Сұлтанның мазарындағы кіреберіс есігінде көрініс табады.
Ivory carving in India can be categorised in both non decorative and decorative objects. The unadorned objects are specifically from earlier Indian history and consists of domestic objects such hooks, needles, pins and gaming pieces, partial rudimentary ornamentation is observed in some cases. Another prominent typology discovered is of grooming objects and the most common examples in this category are combs and hairpins. Typical example of ivory combs from the earlier period is from Kushan dynasty, discovered in Taxila, present day Pakistan. The comb consisted of fine teeths with intermittent coarse teeth on one side and a flat edge on the other side engraved with animal and human figurines. Later, from 17th century onwards it is observed that both ends of the combs are lined with fine teeths with ornate central area consisting of female figurines and animals in bas relief in colours. Significant examples of use of ivory in building elements can be seen in the Darshani Door at Sri Harmandir Sahib at Amritsar and the entrance door at the Mausoleum of Tipu Sultan.
Шығыс Азия
Қытай өнерінің қатаң иерархиясында пил сүйегі аса беделді материал болған жоқ, онда жаде әлдеқайда жоғары бағаланған, ал пил сүйегі емес, мүйіз (бұзау мүйізі) ерекше құрметке ие болған. Бірақ пил сүйегі, сондай-ақ сүйек, ерте заманнан бері түрлі заттар жасауға қолданылып келген. Қытайда өз пил түрі болған кезде, пил сүйегіне деген сұраныс олардың б.з.д. 100 жылға дейін жойылуына ықпал еткен болуы мүмкін. Мин дәуірінен бастап пил сүйегі құдайлар мен басқа да тұлғалардың кішкентай мүсіндерін жасауға қолданыла бастады (галереяны қараңыз). Цин дәуірінде бұл күрделі өрнектерге деген талпынысқа сай келді және щетка ұстағыштар, қораптар, тұтқалар және осы сияқты бұйымдар жасалды. Кейіннен Кантон үлкен үйлердің модельдерін және басқа да ірі әрі әсем заттарды жасады, олар әлі де танымал. Мұндай үлкен үлгілер мемлекеттік қабылдауларда сәндік орталық ретінде қолданылады. Мүсіндер әдетте боялмаған немесе тек кейбір бөліктері сиямен, көбінесе қарамен, боялған, кейде басқа да түстер қолданылған. Арнайы шеберліктерінің бірі – азиялық шеберлердің шыдамдылығын көрсететін, ішінде еркін айналатын кішкентай шарлар тізбегі бар қытайлық жаңылғыш шарлар. Жапонияда пил сүйегін ою-өрнектеп жасау Эдо дәуірінде, 17 ғасырда кең таралды. Сол кезде кимононың қалтасы болмағандықтан, адамдар кішкентай заттарын сагемоно және инро деп аталатын контейнерлерге іліп алып жүрген. Кисеру – ыдыста сақталатын темекі тарту құбыры, ал нецуке – контейнерге бекітілетін кішкене әшекей. 1800 жылдардың ортасында Мэйдзи реставрациясы арқылы Жапония жаңару кезеңіне енгенде, самурайлар класы жойылды, жапон киімдері батыстық үлгіде тігіле бастады, көптеген шеберлер жұмыстан айырылды. Жапондық қылыштар мен қару-жарақтарды металдан және лактан, ал нецуке мен кисеруді пил сүйегінен жасаған шеберлерге жаңа тапсырыстар қажет болды. Жаңа Мэйдзи үкіметі шеберлерге жұмыс беру және шетелдік валюта табу үшін өнер мен қолөнер көрмелерін және экспорттауды Дүниежүзілік көрмелерге ұсынды, ал императорлық отбасы өнер мен қолөнерді дамытуға қолдау көрсетіп, үздік туындыларды сатып алды. Жапондық пил сүйегінен жасалған мүсіндер шетелде жоғары бағаланды, ал Жапонияда Ишикава Комэй мен Асахи Гёкузан ерекше даңққа ие болды. Олардың императорлық отбасыға сыйға тартқан шедеврлері Императорлық коллекциялар мұражайында сақталады. Азиялық пил сүйегі нашар, жылтырату қиын және ауаға ұшырағанда сарғаяды, ал африкалық пил сүйегі көбінесе үлкен бөліктерде кездеседі, құнарлырақ қаймақ түсіне ие және оны өңдеу оңай. Африкадан алынған пил сүйегі Африкадағы пилдердің екі түрінен шыққан: үлкен және ауыр тістері бар бұталық пил немесе кішкентай және тік тістері бар ормандық пил. Африкада жүздеген жылдар бойы пилдің тістері, сондай-ақ ойылған маскалар, тұздықтар, слондар және басқа да маңызды символдар саудаға шығарылып, сыйлық ретінде және діни рәсімдерде қолданылып келген. 1990 жылдың қаңтар айында CITES халықаралық пил сүйегі саудасына тыйым салды. Базарды құлдырату және пил сүйегі саудасына қарсылығын көрсету үшін Обама әкімшілігі 2013 жылдың қарашасында алты тонна пил сүйегін жойды. 2014 жылдың ақпан айында АҚШ Ішкі істер министрлігінің Балық және жабайы табиғат қызметі АҚШ-та пил сүйегі саудасына тыйым салынғанын жариялады, барлық импортқа және аукцион үйлері мен басқа да сатушылардың экспорттарына және қайта сатуына тыйым салынды. 2017 жылдың 16 қарашасында АҚШ президенті Дональд Трамптың Барак Обама жүзеге асырған Зимбабведен пил сүйегін импорттауға тыйым салуды алып тастағаны хабарланды.
Ivory was not a prestigious material in the rather strict hierarchy of Chinese art, where jade has always been far more highly regarded, and rhinoceros horn, which is not ivory, had a special auspicious position. But ivory, as well as bone, has been used for various items since early times, when China still had its own species of elephant — demand for ivory seems to have played a large part in their extinction, which came before 100 BC. From the Ming dynasty ivory began to be used for small statuettes of the gods and others (see gallery). In the Qing dynasty it suited the growing taste for intricate carving, and became more prominent, being used for brush holders, boxes, handles and similar pieces, and later Canton developed large models of houses and other large and showy pieces, which remain popular. Enormous examples are still seen as decorative centrepieces at government receptions. Figures were typically uncoloured, or just with certain features coloured in ink, often just black, but sometimes a few other colours. A speciality was Chinese puzzle balls, consisting of openwork that contained a series of smaller balls, freely rotating, inside them, a tribute to the patience of Asian craftsmen. In Japan, ivory carving became popular around the Edo period in the 17th century. Kimono worn by people at that time had no pockets, and they carried small things by hanging containers called sagemono and inro from obi. The kiseru, a smoking pipe carried in a container, and the netsuke, a toggle on a container, were often decorated with fine ivory carvings of animals and legendary creatures. With the start of modernization of Japan by the Meiji Restoration in the mid 1800s, the samurai class was abolished, and Japanese clothes began to be westernized, and many craftsmen lost their demand. Craftsmen who made Japanese swords and armor from metal and lacquer, and those who made netsuke and kiseru from ivory needed new demand. The new Meiji government promoted the exhibition and export of arts and crafts to the World's fair in order to give works to craftsmen and earn foreign currency, and the Imperial family cooperated to promote arts and crafts by purchasing excellent works. Japanese ivory carvings were praised overseas for their exquisite workmanship, and in Japan, Ishikawa Komei and Asahi Gyokuzan gained a particularly high reputation, and their masterpieces presented to the Imperial Family are housed in the Museum of the Imperial Collections. While Asian ivory is brittle, more difficult to polish, and tends to yellow with exposure to air, African ivory often comes in larger pieces, a more sought after cream colour, and is easier to carve. Ivory from Africa came from one of two types of elephant in Africa; the more desirable bush elephant with larger and heavier tusks or the forest elephant with smaller and straighter tusks. Ivory tusks as well as ivory objects such as carved masks, salt cellars, oliphants and other emblems of importance have been traded and used as gifts and religious ceremonies for hundreds of years in Africa. In January 1990 CITES enacted the ban on the international trade of ivory. To undermine the market and demonstrate its opposition to the trade of ivory, the Obama administration orchestrated the destruction of six tons of ivory in November 2013. In February 2014, the U. S. Interior Department's Fish and Wildlife Service announced a ban on the trade in elephant ivory within the United States by prohibiting all imports and—with narrow exceptions—exports and resales by auction houses and other dealers. On November 16, 2017, it was announced that US President Donald Trump had lifted a ban on ivory imports from Zimbabwe implemented by Barack Obama.