Кіріспе

Американдық химиялық инженер (1900–1985)

Пол Хью Эмметт (22 қыркүйек 1900 – 22 сәуір 1985) – американдық химик, катализ саласындағы пионерлік жұмысымен және Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Манхэттен жобасындағы еңбегімен танымал. Ол уран изотоптарын бөліп алу және коррозиялық уран газын жасау зерттеулерін жетекшілік етті. Эмметт сонымен қатар, беттік аудан мен газдың адсорбциясы арасындағы қатынасты түсіндіретін BET теориясына маңызды үлес қосты. Ол ғылыми мансабының барысында 23 жыл бойы Джонс Хопкинс университетінде оқытушы болып қызмет етті.

Ерте өмір

Пол Хью Эммет 1900 жылдың 22 қыркүйегінде Орегон штатындағы Портленд қаласында Джон Хью Эммет (1864 – 1943) және Лавина Хатчинс (1870 – 1941) отбасында дүниеге келген. Эмметтің әкесі теміржол инженері болған. Бала кезінде оның отбасы бір жыл бойы теміржол вагонында тұрған, ал анасы теміржол компаниясында аспазшы болып жұмыс істеген. Эммет Вашингтон орта мектебінде оқыды, онда тіл және математика пәндерінде өте жақсы нәтижелер көрсетті. Орта мектептегі таныстарының арасында болашақта екі рет Нобель сыйлығын жеңіп алған Лайнус Полинг те болды. Эммет көпшілік алдында сөйлеуден қорқып, осы дағдыны жетілдіру үшін орта мектепте де, жоғары оқу орнында да дебат командасына қатысты. Оның алғашқы физика және химия сабақтары орта мектептің соңғы курсында өтті. Эмметтің химия пәнінен соңғы курстағы ұстазы Уильям Грин оны химия саласында мансап қууға шабыстандырды. Кейіннен Эммет мектептердің "дарынды адамдарға жеткілікті икемді емес" екенін айтқан. 1918 жылы Эммет Орегон мемлекеттік университетінде химиялық инженерия мамандығы бойынша оқуға түсты. 1922 жылы бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, Эммет Артур Ф. Бентонның жетекшілігімен Калифорния технология институтында физикалық химиядан докторлық диссертациясын қорғады. Сол кезде Калифорния технология институты басқа оқу орындарына қарағанда докторанттарға екі есе көп төлем жасады, бұл Эммет үшін бұл университеттің тартымды таңдау болуына себеп болды.

Мансап

1925 жылы Эммет Орегон мемлекеттік университетінде оқытушылық қызметке қабылданды, бірақ бір жыл ғана жұмыс істеді. 1926 жылы ол Вашингтон қаласына көшіп, АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің Тұрақты Азотты Зерттеу зертханасында жұмыс бастады. Он жылдан астам Эммет аммиак синтезіне катализді енгізуге бағытталған тәжірибелер жүргізді. 1937 жылы Эммет Ральф Витт, Чарльз Бонилла және Ллойд Логанмен бірге Джонс Хопкинс университетінде Химия және Газ инженериясы кафедрасын құруға қосылды. 1937 жылдан 1943 жылға дейін ол кафедра меңгерушісі болды. Осы кезеңде Эммет Брунауэр-Эммет-Теллер (BET) теориясы бойынша маңызды еңбегін жариялады, ол 1967 жылы оған Химия бойынша Нобель сыйлығына ұсынуға негіз болды. 1943 жылы Эммет Джонс Хопкинс университетінен кетіп, Гарольд Урейдің жетекшілігімен Колумбия университетіндегі Манхэттен жобасында бөлім бастығы болды. 16 ай бойы Эмметтің зертханасы уран изотоптарын бөлу және уранды коррозиялық газға айналдырумен айналысты.

Өлім және мұра

Эммет өмірінің соңғы кезеңдерінде Паркинсон ауруымен және ми ісігімен күресті. Эмметтің диссертациясы сутек газымен никель және темір металл оксидтерінің тотығу-тотықсыздану реакциясының автокатализіне арналған. 1925 жылы Калтех институтында Эммет пен Линус Паулинг барий сульфатының кристалдық құрылымы туралы бірлескен мақала жариялады.

Азотты бекіту

Фиксирленген азотты зерттеу зертханасында Эмметтің зерттеу мақсаттары азотты бекітуді және оның тыңайтқыштар, азық-түлік және жарылғыш заттар өндірісіне қолданылуын зерттеу болды. Осы зертханада 11 жыл жұмыс істеген кезінде Эммет темір катализаторларында аммиактың синтезі мен ыдырауын, сондай-ақ газ тәрізді адсорбцияны зерттеді. Каталитикалық реакциялардың механизмдерін зерттеу үшін ол тұрақты азот изотоптарын пайдаланды. Бұл теорияның катализ саласындағы маңызы зор, және бұл теория бүгінгі күнге дейін "кеуекті көміртектің беттік ауданын анықтау үшін ең көп қолданылатын әдіс" болып табылады.