Кіріспе

Кез келген ауа райында дәлдікпен қону жүйесі

Транспондерлік қону жүйесі (TLS) – бар болғандағы ұшақтағы транспондер және аспаптық қону жүйесі (ILS) жабдықтарын пайдаланып, ILS әдетте қол жетімді емес жерде дәлдікпен жақындауды қамтамасыз ететін, кез келген ауа райында жұмыс істейтін дәлдікпен қону жүйесі.

Сипаттама

Әдеттегі ILS жүйелері бірнеше "арнайы" антенналарды пайдаланады. Локализатор массиві 8-ден 14-ке дейін немесе одан да көп антенна элементтерінен тұрады және әдетте ұшу-қону жолағының басталу сызығынан 2000 футтан астам қашықтықта орналасқан, көбінесе ұшу-қону жолағының ұшып кету бағытынан тыс жатады және азимут бойынша бағыт көрсету үшін сыпырған тәрізді сигнал береді (оңнан-солға). Басқа антенна массиві ұшу-қону жолағының қасында орналасқан және стандартты тік төмен түсу траекториясын көрсету үшін биіктік мәліметтерін ұсынады. Мұндай антенналар жиынтығын орнату және күтіп ұстау қымбатқа түседі, сондай-ақ бедері тегіс емес немесе оның бағыттау сигналдарына кедергі келтіретін кедергілер бар аймақтарда орналастыру қиын.

Функция

TLS құрылғысы барлық ұшақтардың транспондерлерін тексеріп сұрайды. Жауап алғаннан кейін, TLS үш антенна массивін пайдалана отырып, ұшақтың орнын анықтайды: біреуі – моноимпульстік техниканы қолдана отырып көлденең орналасуын, екіншісі – тік моноимпульстік және үшіншісі – трилатерация арқылы. Содан кейін TLS транспондерден алынған жауаптарды пайдаланып барлық ұшақтың орнын есептейді және оны қажетті жақындау траекториясына қатысты орналасуына байланысты, жақындауға рұқсат етілген ұшаққа нақты уақытты бағыттауға айналдырады. TLS қызмет айманындағы барлық ұшақтардың қозғалыс жолдары, екінші реттік радарға ұқсас АТҚ мониторында көрсетіледі, бірақ жаңарту жылдамдығы және дәлдігі жоғары. Аспаптық жақындауды жүзеге асыратын ұшақ үшін TLS, ILS қабылдағышына және ұшқыштар кабинасының авиациялық құралдарына ILS-тің өзіне ұқсас көлденең және тік бағыттау сигналдарын жібереді. Осылайша сигналдар ILS антенналары орналасқан тұрақты орындардан шыққандай көрінеді. Дегенмен, TLS бағыттауы антенна орналасуына байланысты емес – TLS аспаптық жақындау процедурасының талаптарына сәйкес кез келген жерде бола алатын «виртуалды сәулелену нүктелерінен» бағыт бере алады, бірақ бұл TLS бағдарламалық құралында конфигурацияланады. Бұл TLS-ке бір әуежайда бірнеше жақындау процедураларын, соның ішінде вертолеттер үшін тік жақындау бұрыштарын немесе кедергілерден қашықтықты арттыруды қолдауға мүмкіндік береді, бұл үшін ұшу-қону жолағының табалдырығына жақын орнатылған толық жүйе жеткілікті. TLS сонымен қатар ұшу-қону жолағынан қашықтықты көрсету үшін маркерлік маяк сияқты дыбыстық сигналдарды шығарады, бірақ физикалық жабдық қажеттілігі болмайды. Ұшқышқа әдеттегі ILS жақындау протоколын орындау жеткілікті. PAR типті жақындауды жүзеге асыратын кез келген ұшақты TLS PAR форматындағы консольде азимут және биіктік көрсетіліп көруге болады. PAR диспетчерлеріне көмектесу үшін төрт жеке консольде төрт түрлі ұшақты тәуелсіз түрде қарауға болады.

Қолданылуы

TLS әдеттегі ILS жүйесінің физикалық немесе орындалуы қиын болатын, немесе спутниктік навигацияның сенімді емес әуежайларға орнатуға арналған. Мұндай жағдайларға қысқа ұшу-қону жолақтары, кедергілерге толы немесе тегіс емес жер бедеріне ие жолақтар, сондай-ақ ұшу жолымен жанасатын немесе екі шетінде су немесе жылжымайтын мүлік шектеулері бар жолақтар жатады. Бұған Арктика аймағындағы немесе экваторға жақын орналасқан әуежайлар да кіреді, мұнда ионосфералық жағдайлар спутниктік навигацияның жұмысын нашарлатады. TLS спутниктік навигацияға тәуелді емес, сондықтан спутниктік байланыстың қасақана немесе кездейсоқ түрде тоқтатылуына немесе бұзылуына төтеп береді. TLS – белсенді бақылау және қадағалау жүйесі болып табылады, оның жақындау процедуралары физикалық антенналардың орналасуына емес, бағдарламалық құралда конфигурацияланады. Сондықтан, жүйенің орналасу талаптары икемді, ал тұтас жүйені ұшу-қону жолағының басындағы шағын алаңға орнатуға болады және ол бір қуат көзімен жұмыс істейді. TLS жақындаулары ILS, GLS немесе RNP критерийлерін, немесе олардың кез келген комбинациясын пайдаланып жобалануы мүмкін, сондықтан дәстүрлі ILS жүйесімен мүмкін емес қисық және сегменттелген жақындауларды қолдайды. TLS 1998 жылдан бері FAA сертификатымен мақұлданған және Cat. I ILS стандартын қолдануға рұқсат етілген. FAA Order 8200.27 TLS орналымдары үшін ұшу инспекциясының тәртібін белгілейді. TLS сонымен қатар Cat. I ILS үшін барлық ICAO өнімділік талаптарына сәйкес келеді.

Артықшылықтары

TLS-тің басты артықшылықтарының бірі – еңіс немесе тегіс емес жерлерде дәл ILS басқару мүмкіндігін ұсынуы. Сигналдың кері шағылысуы ILS-тің дұрыс емес сырғанау жолын тудырып, приборлардың қате көрсетуіне әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, ILS сигналдары антенналардың орналасуына байланысты бір бағытта берілетіндіктен, тек тікелей ұшуға жарамды. TLS қиын жерге жақындауды қолдайды және жақындау ортасы сызығын қажеттіге қарай жылжытуға мүмкіндік береді. TLS жүйесінде локализатордың ені ұшу-қону жолағының ұзындығына қарамастан, ұшу-қону жолағының кіреберісінде (әдетте 700 фут және 5 градус) қалап шектеледі. Локализатордың енінің сипаттамаларын жақындауды жоспарлаушы маман таңдай алады, ал ILS жүйесінде локализатордың ені ұшу-қону жолағының ұзындығына байланысты анықталады. Әскери қолданушылар үшін TLS, ұшқыштың қажетті бағытқа қатысты орнын көрсететін Precision Approach Radar (PAR) графикалық дисплейін ұсынады, бұл PAR операторына ұшқышқа дұрыс бағыт беруге көмектеседі. TLS, ұзақ қашықтықтық SSR (1030/1090 МГц) жиілігін пайдаланатындықтан, дәстүрлі PAR-де кездесетін жаңбыр салдарынан сигналдың әлсіреуі болмайды. Дәстүрлі PAR үшін ұшақтың орнын анықтау мүмкіндігі ұшақтың радарлық көрінуіне байланысты. TLS транспондердің көпбұрышты және үшбұрышты өлшеуіне негізделген, сондықтан сұрауға жауап беретін барлық ұшақтарды қадағалайды. TLS-тің толық айналымды антенналық қадағалау шегі 100 теңіз миліне жетеді. TLS қазіргі авиация саласында кеңінен қолданылатын бортындағы жабдықтарды пайдаланады. TLS ұшақтың орнын анықтау үшін қолданыстағы 3/A/C/S режиміндегі транспондер жабдықтарын қолданады. Содан кейін ол ағымдағы ILS жүйесі үшін қолданылатын жиіліктерде дұрыс сигналды жібереді. Ұшқыштан талап етілетін жалғыз нәрсе – TLS жақындауына ATC-ден рұқсат күту және ILS қабылдағышын тиісті жиілікке қосу. TLS көптеген ұшақтарда бар жабдықтарды пайдаланады.

Кемшіліктері

TLS бір әуе кемесінің нақты орналасқан жеріне сәйкес, белгілі бір ILS жиілігінде ILS сигналын имитациялайды. Жүйе дискретті жиіліктерде 4 әуе кемесіне бір уақытта бағыт-бағдар бере алады, бірақ тек TLS арқылы жақындауға рұқсат алған әуе кемелері ғана дұрыс бағыт-бағдар алады. Дұрыс рұқсатсыз TLS жиілігіне қателікпен қосылған басқа әуе кемелері дұрыс бағыт-бағдар алмайды. Ұшқыш үшін бұл операциялық тұрғыдан дәстүрлі ILS жүйелерінен ешқандай айырмашылықты білдірмейді. Бірақ TLS жүйесінде оператордың әуе кемесін жүйе дисплейінде анықтауы және оның транспондер кодына сүйене отырып, жүйеге бағыт-бағдар беруді бұйыруы қажет, сондықтан әуе қозғалысын басқарушылар үшін операциялық айырмашылық бар.

Вариациялар

TLS қорғаныс немесе басқа уақытша қолданыстар үшін жылдам орналасуға мүмкіндік беретін бірнеше тасымалданатын конфигурацияда қол жетімді. Тұтас жүйені стандартты 20' Conex контейнерінде тасымалдауға болады, оны операциялық орталық ретінде пайдалануға болады, немесе 463L бас паллетте орналастыруға болады. Жүйені жүк көлігімен, кемемен, C-130 немесе C-17 сияқты кез келген қолайлы көлік ұшағымен тасымалдауға болады, сондай-ақ тікұшақпен ауаға көтеруге де болады. Тасымалданатын жүйелерді екі оқыған техник бірнеше сағат ішінде толыққанды жұмысқа қоса алады.