Кіріспе

Джеймс Беннетт Гриффин немесе Джимми Гриффин (12 қаңтар 1905 – 31 мамыр 1997) – американдық археолог. Ол 20 ғасырда Солтүстік Америкадағы ең белгілі археологтардың бірі саналады.

Жеке өмір

Канзас штатының Атчисон қаласында туған, Чарльз бен Мод Гриффиндердің ұлы Джимми және оның отбасы кейін Колорадо штатының Денвер қаласына көшіп барды. Оның әкесі теміржол жабдықтарын жеткізуші болған. Гриффиннің археологияға деген қызығушылығы бала кезінде оқыған кітаптарынан және музейлерге барудан туды. Джимми он бір жасқа келгенде, оның отбасы Иллинойс штатының Оук Парк қаласына көшіп, ол колледжге түскенге дейін сонда тұрды. Ол Оук Парк мектептерінде оқыды және Оук Парк пен Ривер Форест орта мектебінде жанкүйерлер тобының мүшесі болды. Оук Парктегі мектепте ол Фред Эгган мен Венделл Беннетпен танысты. Осы екі сыныптасымен достығы аспирантурада және антропология саласындағы кәсіби мансабында да жалғасты. 1933 жылы ол Руби Флетчерге үйленді. Олардың үш баласы болды: Джон, Дэвид және Джеймс. Гриффин 1976 жылы зейнеткерлікке шығып, бірнеше жыл Энн-Арборда тұрды. 1979 жылы оның әйелі қайтыс болды, ал 1984 жылы ол Вашингтон қаласына көшіп келді. Мэри Девиттпен танысып, оған үйленді. Олар Вашингтонда он екі жыл бірге тұрды, ал Гриффин 92 жасында Мэриленд штатының Бетезда қаласында қайтыс болды.

Білім

Гриффин Оук Парк және Ривер Форест орта мектебін бітіріп, чемпион жүзуші және қолдаушылар тобының мүшесі болды. 1923 жылы Чикаго университетіне түсіп, бастапқыда Бизнес-әкімшілік мамандығын оқуды жоспарлады. Бакалавриат бағдарламасында екі жыл оқығаннан кейін, ол Жалпы ғылымдар бағдарламасына ауысты. 1927 жылы бакалавр дәрежесін алды. Бітіргеннен кейін Гриффин Amoco компаниясында жұмыс істеу үшін қысқа ғана үзіліс жасады, бірақ кейін Чикаго университетіне қайта оралды. 1930 жылы ол Социология және Антропология саласы бойынша магистр дәрежесін алды. 1936 жылы Мичиган университетінен антропология бойынша арнайы докторлық диссертациясын қорғады, өйткені сол кезде университетте формалды докторлық бағдарламасы болмаған.

Кәсіби мансап

Гриффин 1933 жылы Мичиган университетінде ғылыми-зерттеу стипендиясын қабылдады. Сол жылы ол Энн-Арборға көшіп келді, онда келесі бес онжылдыққа дейін тұрды. Оның алғашқы далалық жұмысы 1929 жылдың жазында жүзеге асты, ол Иллинойс штатының Куинси қаласының жанындағы Паркер Хайтс үйіндісін қазып, Уильям Крогман басқарған жобаға қатысты. 1931 жылға қарай Гриффин осы салада жеткілікті тәжірибе жинап, өз қазбаларын жүргізе бастады. Ол Тиога-Пойнт мұражайы үшін Пенсильвания штатының Жоғарғы Сускеханна аңғарында қазба жұмыстарын басқарды. Келесі маусымда экономикалық дағдарысқа байланысты бюджет қысқартулар салдарынан жоба кейінге шегерілді. Гриффин осы маусымды Паркер Хайтс үйіндісін қазу кезінде өткен жаз туралы қолжазба жазумен өткізді. Алайда, бұл қолжазба 1991 жылға дейін Иллинойс штатының Кампсвилл қаласындағы Америка археология орталығында жарияланбады. 1939 жылдың күзінде Гриффин Джеймс А. Форд пен Филип Филипстің төменгі Миссисипиді зерттеу жобасының басталуына қатысты. 1945 жылы ол Мичиган университетінің археология профессоры болып тағайындалды. Төрт жылдан кейін толық профессор атанды. 1940-1946 жылдар аралығында Гриффин үш далалық маусымға жуық жер бетін зерттеумен айналысты, ал оның серігі Филип оңтүстік-шығыстағы участалардағы стратиграфиялық қазба жұмыстарын жүргізді. Бұл жұмыс 1951 жылы америкалық археологияда классикалық туынды саналған монографияда жарияланды: «Төменгі Миссисипи аллювиалдық аңғарындағы археологиялық зерттеу, 1940-1947» (Филлипс, Форд және Гриффин, 1951). Осы жобадан кейін Гриффин 1950 жылы А.Сполдингпен бірлесіп Орталық Миссисипи зерттеуін бастады. Далалық жұмыстар Миссури штатының оңтүстік-шығысында және Каскаскиа өзенінің жанындағы Рутс учаскесінде жүргізілді, бірақ негізгі жоба Кахокияда болды. Бұл жобалар бірнеше жылға созылды, бірақ Гриффин 1950 жылдардың ортасында олардың жетекшілігінен бас тартты. Гриффин Еуропа, Мексика және бұрынғы Кеңес Одағында да жұмыс істеді. Гриффиннің далалық жұмыстарға қатысуы археологияның өзіне қатысты кең ауқымды синтетикалық зерттеулерге және шолуларға ауысты. Дегенмен, ол далалық жұмыстармен айналыса берді. 1963-1964 жылдары Гриффин Мичиган штатының Гранд-Рапидс қаласындағы Нортон үйінді тобындағы қазба жұмыстарын бақылады, бұл Хопвелл дәстүрімен байланысты учаске болды. Осыдан кейін Гриффиннің студенттерінің бірі Джеймс Э. Прайс оны Миссури штатының оңтүстік-шығысындағы (1968-1972) Пауэрс фазасы жобасымен төменгі Миссисипи аңғарының солтүстік жағына оралуға шақырды. Бұл учаскеге қатысу аспиранттарға жаңа жинау және далалық техникалар бойынша тәжірибе алуға көмектесті. Гриффин керемет далалық және техникалық зерттеуші археолог ретінде танылғанмен, ол сонымен қатар көптеген студенттерін археолог болуға шабытандырған көрнекті профессор болды. Ол Солтүстік Американың ондаған археологтарын тәрбиеледі, олардың көптегені өзі де танымал болды. Оның профессорлық мұрасы 1970 және 1980 жылдары Солтүстік Америкадағы көптеген ірі археологиялық аспирантура бағдарламалары Гриффиннің студенттерімен қамтылғандығында болды. Тіпті қазірдің өзінде Шығыс Вудлендс тарихына назар аударатын археологтардың көпшілігі Гриффинмен немесе оның бірнеше шәкірттерімен байланысты. Оны жеке танығандар оның ерекше оқыту қабілеті бар екенін, ал оның шәкірттері оның құрметін алу үшін көп еңбек еткенін айтады. Мичиган университетіндегі оқытуымен қатар, ол көптеген мектептерде қонақ профессор болып қызмет етті, соның ішінде 1960 жылы Берклидегі Калифорния университеті, 1962 жылы Колорадо университеті және 1971 жылы Луизиана мемлекеттік университеті. Гриффин өзінің мансабында көптеген кәсіби ұйымдардың конференциялары мен кездесулеріне үнемі қатысты. Оның қатысу рекорды Америка археология қоғамының кездесулерінде (ол 1934 жылы оның құрылуына көмектесті) және Оңтүстік-Шығыс археологиялық конференциясында (1937 жылы Джеймс А. Фордпен бірге құрылған) ерекше болды. Ол симпозиум ұйымдастырушылары үшін баяндамашы немесе талқылаушы ретінде өте қажет болды. Гриффин бүкіл Шығыс Солтүстік Америкадағы жинақтардағы он мыңдаған артефактілерді ерекше есте сақтауымен танымал болды, ол бір коллекциядағы артефактілерді басқа мекемеде көптеген жылдар бұрын зерттеген басқа артефактілермен байланыстырды. Оның кеңістік пен уақыт аралығында байланыстарды орнату қабілеті бір фотосуреттен немесе қағаздан әсерлі түсініктер берді. Ол сондай-ақ өткір ақыл-ойымен, саркастикалық және ПК-ға жатпайтын әзіл-қалжыңдарымен танымал болды, оны ол үлкен әсермен қолданды. Ол археологияның нашар жасалғанын немесе шалаңдық зерттеулерін қатаң сынады, ауызша да, жазбаша да. Ең бастысы, ол Америка археологиясының келесі жетекшісі Льюис Р. Бинфордпен ұзақ және қарсыластық зияткерлік қарым-қатынаста болды. Гриффин 1976 жылы Мичиган университетінен зейнетке шықты, бірақ сегіз жылдан кейін Вашингтон қаласына көшіп, Смитсониан институтының Антропология департаментімен байланыс жасады, ол 1997 жылы қайтыс болғанға дейін.

Жетістіктер мен марапаттар

Гриффин 1957 жылы Веннер-Гренн қорынан археология саласы бойынша «Викинг қоры» сыйлығы мен медалін алды. 1968 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1971 жылы Мичиган университетінің факультетінің жетістіктері үшін сыйлық алды; сол жылы Индиана университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. Мичиган университеті 1972 жылы оны ерекше зерттеулері үшін Генри Расселл лекциялық бағдарламасымен марапаттады. Американдық археология қоғамы Гриффинге 1980 жылы салааралық зерттеулердегі үздік нәтижелері үшін Фрайкселл сыйлығын, ал 1984 жылы – еңбегі үшін сыйлық берді. 1946 жылдан 1975 жылға дейін Мичиган антропология музейінің директоры қызметін атқарды. Ол Мичиган университетінің базасында орналасқан Шығыс АҚШ-тың керамикалық жинақтарын сақтау орталығын ұйымдастырып, басқарды, ол тарихтағы керамика туралы ақпараттың және коллекциялардың орталық көзі болды. Ол Х.Р. Крейнмен бірге 1949 жылдан 1970 жылға дейін жұмыс істеген Университеттің радиокөміртек зертханасын құрды. Ол көп жыл бойы Тарихқа дейінгі және протоисториялық ғылымдардың халықаралық одағының кеңесінде қызмет етті. Көптеген әріптестері оны Шығыс Солтүстік Америка керамикасы бойынша бірінші сарапшы деп есептейді. Ол керамика және археологияға басқа да ғылымдарды қолдану туралы 260-тан астам мақала мен сегіз кітап жазды. Гриффин өзінің буынындағы ең беделді археологтардың бірі болды.