Кіріспе

1962 жылғы итальяндық комедиялық фильм

«Римге жорық» – Дино Ризидің 1962 жылғы комедиялық фильмі, Витторио Гассман мен Уго Тогнаццинің қатысуымен түсірілген. Фильм Бенито Муссолинидің қара көйлектерінің Римге жасаған жорығын екі жаңадан қатарына қосылған, саясаттан бейхабар қара көйлектің көзқарасымен бейнелеуге арналған. Фильмнің негізгі тақырыбы – Ұлттық фашистік партияның барлық уәделерінің біртіндеп бұзылуы: екеуі үгіт парақшасында баяндалған фашистік бағдарламаның негізгі қағидаларын, олардың іс жүзіндегі амалдармен қайшы келетін сайын, біртіндеп жоққа шығарады. Фашизмнің бастапқы кезеңдерінде ол ірі бизнеске, аристократияға және католик шіркеуіне күдікпен қараған радикалды республикалық қозғалыс болды (Муссолини өзінің мансабының алғашқы жылдарында социалист болған, оның ұлтшылдығы күшейген кезде Италия социалистік партиясынан қуылды). Римге келген соң, барлық қағидаларын сынап, фашистік партияны оның жеңісінің сәтінде тастап кетеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Фильмнің оқиғасы 1922 жылы Италияда өтеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан оралған екі дос, Роккетти мен Гавацца, Миландағы фашистік партияға қосылады. Екіншісі мүмкіндікті пайдаланушы болса, ал біріншісі досының ықпалымен партияға қосылып, Сан-Сеполкро алаңында жарияланған революциялық бағдарламаға сене бастаған римдік католик. Қазан айында екі дос Римге қарай жорыққа шыққан фашистер тобына қосылады, бірақ жол жүрісінде Роккетти фашистік шенеуніктердің мінез-құлқын және партияға көмектесетін күштерді көріп, фашистік революциялық бағдарламаға деген үмітін біртіндеп жоғалтады. Роккетти қашып кетуге тырылғанда, оны қатты ұрып-салады. Гавацца оны құтқарып, досымен бірге қашады. Бірақ Римге шабуыл жасалады, және екі дос саяси өзгерістерді үнсіз күтіп қалуға мәжбүр болады. Фильмнің соңғы сахнасында король Виктор Эммануэль III Квириналь сарайының балконынан фашистерді қадағалайды. Содан кейін ол бас адмирал Паоло Таон ди Ревельге бұрылып, "бірнеше ай бойы фашистерді сынап көруге" дайын екенін айтады.

Дәйексөздер

Экспедиция коммунистік партияның ғимаратын өртеп жатыр. Екі жаңадан келгеннің бірі, олардың жариялаған сөз бостандығы қағидаларына неге қайшы келе жатқанын сұрайды. Фашистік топ жетекшісі: "Олардың сөз еркіндігі бар, біздің оларды ұрып-сапалау еркіндігіміз бар. Егер олар қорқып сөйлемейтін болса, онда..." Фашистер Рим көшелерінде жеңіспен шеру тартады. Кеңесші король Виктор Эммануэль III-ге оларды әлі де кері қайтаруға уақыт бар екенін еске салады. Король: "Жоқ, бірнеше ай сақтап алайық" - деп жауап береді.