Қауіпсіздік секторын басқару және реформалау: Демократиялық принциптер мен жақсы басқару
Security sector governance and reform
Қауіпсіздік секторын басқару мен реформасы (SSG/R) – мемлекеттік қауіпсіздік жүйесін жақсарту, заң үстемдігін нығайту, азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету процесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қауіпсіздік секторын басқару және реформалау (SSG/R, немесе SSG және SSR) түсініктері Батыс елдеріне негізделген халықаралық даму және демократияландыру процесінде мемлекеттің қауіпсіздік секторын жақсы басқару және оның принциптері – мысалы, ақпараттың ашықтығы мен құқықтық мемлекеттің үстемдігіне сәйкес өзгерту процесін білдіреді. Қауіпсіздік секторын реформалаудың (SSR) мақсаты – қауіпсіздік секторының тиімді басқарылуын қамтамасыз ету, яғни қауіпсіздік саласының өкілдері өз халқына тиімді қызмет етуі және жауапкершілікте болуы. Мысалы, SSR қарулы күштерге қатысты бақылаудың қандай нысанда жүзеге асырылуы керек немесе барлау органдарының заңнамаға сәйкес қаншалықты ашық болуы тиіс деген мәселелер бойынша шешім қабылдауға бағыт беруі мүмкін. Осы жалпы аяның әртүрлі аталымдарына қауіпсіздік жүйесін реформалау (SSR), қауіпсіздік секторын қайта құру (SSR) және әділет және қауіпсіздік секторын реформалау (JSSR) кіреді.
The concepts of security sector governance and reform (SSG/R, or SSG and SSR) generally refer to a process in Western based international development and democratization to amend the security sector of a state towards good governance and its principles, such as freedom of information and the rule of law. The objective of security sector reform (SSR) is to achieve good security sector governance (SSG)—where security actors are effective and accountable to their people. For example, SSR might guide decision making on what form should the oversight of armed forces take or how transparent will intelligence agencies be according to legislation. Different nomenclature of the same overall framework include security system reform (SSR), security sector reconstruction (SSR) and justice and security sector reform (JSSR).
Тарих
1994 жылы Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) қауіпсіздіктің саяси-әскери аспектілері бойынша мінез-құлық кодексін қабылдады, онда қауіпсіздік секторын демократиялық бақылау тұрақтылыққа өте маңызды екені айтылды. Бұл құжат Saferworld ұйымының қызметкерлері Оңтүстік Африка, Индонезия және Шығыс Еуропа елдеріндегі мысалдардан, қақтығыстан немесе авторитарлық режимнен жаңғырып келе жатқан мемлекеттерде ұлттық қауіпсіздік пен оның құрамдас бөліктері аса маңызды екенін байқағаннан кейін пайда болды. 1998 жылдың 13 мамырында Халықаралық даму министрі Клэр Шорт бұл терминді алғаш рет Патшалық қорғаныс зерттеулер колледжінде сөйлеген сөзінде қолданды. Көбейіп бара жатқан азамат соғыстары даму саласының өкілдерін қауіпсіздік мәселесіне жақсы басқару принципі тұрғысынан қарауға итермеледі. Соның нәтижесінде қауіпсіздік секторы да, кез келген басқа мемлекеттік қызметтер сияқты, қақтығыстар мен зорлық-зомбылықты тоқтату үшін жақсы басқару қағидаларын сақтауы керек деген қорытындыға келді. 2014 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі (БҰҰК) қауіпсіздік секторын реформалау және оның қақтығыстан кейінгі елдерді тұрақтандырудағы рөлі туралы алғашқы жеке резолюциясын қабылдады.
In 1994, the Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE) adopted a Code of Conduct on Politico Military Aspects of Security stating that the democratic control of the security sector as essential to stability. The framework emerged after Saferworld staff observed from examples in South Africa, Indonesia and countries in Eastern Europe that national security and its components were considered crucial in a state recovering from conflict or an authoritarian regime. On 13 May 1998, Clare Short, Secretary of State for International Development, used the term for the first time, publicly, during a speech at the Royal College of Defence Studies. Reportedly, the increasing number of civil wars led development actors to look at the problem of insecurity from the perspective of good governance. The conclusion was that the security sector should adhere to the same rules of good governance as any other public service to curb conflict and violence. In 2014, the United Nations Security Council (UNSC) adopted its first stand alone resolution on SSR and within it the role of security sector reform in stabilizing post conflict countries.
Мақсаты
Қауіпсіздік секторын басқарудың (ҚСБ) сапасын бақылау және өлшеу, сондай-ақ нақты мақсаттарды қою үшін халықаралық даму ұйымдары жақсы ҚСБ-ны демократиялық бақылаудағы салауатты қауіпсіздік секторының әртүрлі аспектілерін көрсететін принциптерге бөліп қарастырады. Нақты құрылымдар әртүрлі болғанымен, жақсы ҚСБ-ның ең көп қолданылатын принциптері мен мақсаттарының ішінде жауапкершілік, құқықтық үстемдік және тиімділік жатады. Даму ұйымдарының пікірінше, жақсы ҚСБ-ның түрлі практикалық жағдайлары бар: мысалы, жақсы басқаруға негізделген қауіпсіздік секторында күш қолдану заңмен анықталады. Бұл өз кезегінде, ашық және түсінікті заңдардың болуын, қадағалау және билік бөлінісінің механизмдерін құру және олардың жұмыс істеуін, сондай-ақ мемлекеттің күш қолдануын стратегиялар мен саясат арқылы реттеуді талап етеді.
To observe and measure the quality of SSG as well as set more definite objectives, international development actors generally break down good security sector governance into different principles that are believed to showcase different subparts of a healthy security sector under democratic control. While exact configurations vary, some of the most common principles or objectives of good SSG that are commonly used include accountability, rule of law, and effectiveness. A multitude of different practical situations of good SSG exist according to development actors: For example, in a security sector led by good governance, the use of force is defined by a legal framework. This subsequently requires, among others, that publicly transparent laws are in place; oversight and separation of powers mechanisms are established and working; and the state's legitimate use of force is regulated through strategies and policies.
Іске асыру
SSR халықаралық дамуға көмек құралы саналады; және жақсы SSG-ге қол жеткізу тәжірибелі мамандар тарапынан қақтығыстарды алдын алу құралы және қақтығыс аяқталған соңғы тұрақтандырушы ретінде қарастырылады. Дегенмен, оның осындай жағдайларға салмақты емес қолданылуы сынға ұшырады. Мысалы, Джейн Чанаа концепция мен жағдай арасындағы қақтығыс бар екенін айтады, себебі концептуализация идеяның жергілікті жағдайларға қалай бейімделетінін түсінуге кедеріл келтірді, ал Сафал Ғимир мұндай алшақтық бар екенін атап өтті, өйткені "SSR" концепциясы көмек берушілердегі реформалар туралы ештеңе айтпайды.
SSR is considered an instrument of international development aid; and attaining good SSG is seen by practitioners as a conflict prevention tool and as a post conflict stabilizer. However, its insensitive application to such contexts has raised criticism. For example, Jane Chanaa has argued that there is a concept–context divide because conceptualisation overshadowed the understanding on how the idea adapts to the local situations whereas Safal Ghimire has noted that such a chasm exists also because the 'SSR' concept does not talk about reforms in the benefactors.