Польшаның құпия полициясы SB (Қауіпсіздік қызметі) 1956-1989ж. коммунизмге дейін ішкі және сыртқы қауіпсіздікті қамтамасыз етті. Тарихы, құрамы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қауіпсіздік қызметі (Służba Bezpieczeństwa;), толық атауы Ішкі істер министрлігінің Қауіпсіздік қызметі және көбінесе SB деп танылатын, 1956 жылы Польша Халық Республикасында Қоғамдық қауіпсіздік министрлігінің (UB) ізбасары ретінде құрылған құпия полиция күштері болды. СБ 1956 жылдан 1989 жылы коммунизм құлағанға дейін Польшадағы негізгі сыртқы және ішкі қауіпсіздік ұйымы болып табылды. СБ-ның бас мекемесі – Ішкі істер министрлігі 1954 жылы құрылған, бірақ Министрлік 1956 жылы Қоғамдық қауіпсіздік комитеті таратылғанға дейін маңызды рөл атқармады.
The Security Service (Służba Bezpieczeństwa; ), in full Security Service of the Ministry of Internal Affairs and commonly known as SB, was a secret police force established in the Polish People's Republic in 1956 as a successor to the Ministry of Public Security (UB). The SB was the chief foreign and domestic security organization in Poland from 1956 until the fall of communism in 1989. The parent agency of SB, the Ministry of Internal Affairs, had been established in 1954, but the Ministry did not play a significant role until the winding up of the Committee for Public Safety in 1956.
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Қоғамдық қауіпсіздік министрлігі (UB) қауіпсіздік, барлау және қарсы барлау салаларына жауапты болды. Ол Ішкі қауіпсіздік корпусының 41 000 сарбазын, Азаматтық милицияның 57 500 мүшесін, 32 000 шекарашыны, 10 000 түрме офицерін және 125 000 ерікті резервтегі Азаматтық милиция мүшесін бақылады. 1954 жылы Кардинал Стефан Вишинскийді тұтқындауға зор үлес қосып, Йозеф Свиатло (туған аты – Изаак Флейшфарб) атты Қоғамдық қауіпсіздік министрлігінің жоғары лауазымды қызметкері Батысқа қашқаннан кейін бұл министрлік таратылды. 1954 жылдың желтоқсанында Коммунистік партия ескі UB-ді екі бөлікке бөлді: Қоғамдық қауіпсіздік комитеті (Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, немесе KDSBP) және Ішкі істер министрлігі (MSW). Біріншісі – жер асты қозғалыстарымен және Католик шіркеуінің ықпалымен күресу үшін ішкі және сыртқы барлау, сондай-ақ қарсы барлау салаларына жауапты құпия полиция болды. MSW әкімшілік міндеттерді жүзеге асырды, соңынан Ішкі қауіпсіздік корпусын, милицияны, шекарашыларды, түрме күзетшілерін және ерікті резервтегі Азаматтық милицияны бақылауға алды.
The post World War II Ministry of Public Security (UB) was responsible for security, intelligence and counterintelligence. It controlled over 41,000 soldiers of the Internal Security Corps, 57,500 members of the Citizens' Militia, 32,000 border troops, 10,000 prison officers and 125,000 members of the Volunteer Reserve Citizen Militia. After the 1954 defection to the West of Józef Światło (born Izaak Fleischfarb), a high ranking Ministry of Public Security officer instrumental in arresting Cardinal Stefan Wyszyński, this Ministry of Public Security was abolished. In December 1954, the Communist Party divided the old UB into two parts: the Committee for Public Security (Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, or KDSBP) and the Ministry of Internal Affairs (MSW). The former was a secret police responsible for internal and external intelligence and counterintelligence to fight underground movements and the influence of the Catholic Church. The MSW was responsible for administrative duties, and eventually controlled the Internal Security Corps, militia, border troops, prison guards and the Volunteer Reserve Citizen Militia.
1956 жылғы реформа
1956 жылы Польша саясатында өзгерістер болды. Жақында түрмеден босатылған Владислав Гомулка Польша Біріккен Жұмысшылар партиясының Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болды. Мемлекеттік қауіпсіздік жүйесінде реформалар жасалды. Қоғамдық қауіпсіздік комитеті таратылып, оның функцияларын Ішкі істер министрлігі (МӘК) қабылдады. Ішкі істер министрлігіне Қауіпсіздік қызметін енгізу (бұл қызмет 1954 жылдан бері Польшаның қоғамдық қауіпсіздік жүйесінде болған болатын) Владислав Виханың 1956 жылғы 29 қарашадағы № 00238/56 директивасының нәтижесінде жүзеге асты. Вича – поляк коммунисі, саясаткер, ПЗРР мүшесі және 1954 жылдан 1964 жылға дейін Ішкі істер министрі болды. Осы директивадан кейін МӘК Польшадағы жалғыз қауіпсіздік органына айналды. Қауіпсіздік қызметінде жұмыс істейтін офицерлерді "SB eks" (Służba Bezpieczeństwa агенттері) деп атады. SB сонымен қатар құпия әріптестер (Tajny Współpracownik немесе TW) ретінде жеке тұлғалармен келісімшарт жасады, олар көрсеткен қызметтері үшін көбінесе ақы төленді.
The year 1956 brought change to Polish politics. Recently released from prison, Władysław Gomułka became the first secretary of the Central Committee of the Polish United Workers' Party. Reforms were made in the structure of state security. The Committee of Public Safety was abolished, and its duties were taken over by the MSW. The introduction of Security Service to the Interior Ministry (which was already in the Polish public safety system since 1954), came as a result of directive number 00238/56 made by Władysław Wicha on 29 November 1956. Wicha was a Polish communist and politician PZPR member and then the first Minister of Internal Affairs from 1954 to 1964. After that his directive, the MSW was the only security body in Poland. Officers working in the Security Service were nicknamed "SB eks" (Służba Bezpieczeństwa agents). SB also contracted individuals as secret collaborators (Tajny Współpracownik or TW), who usually received money for the services rendered.
Іс-шаралар
1956 жылы СБ деп аталып кеткеннен кейін, ол Владислав Гомулка бастаған реформалар дәуірінде салыстырмалы түрде белсенділіксіз кезеңге енді. Алайда, 1968 жылдан кейін ол саяси қуғын-сүргінге жауапты, күшті орган ретінде қайта жаңғырды (әсіресе «Солидарлық» қозғалысының, оның басшысы Лех Валенса тұрақты түрде СБ қадағалауында болды). Әскери жағдай кезінде (1981-1983 жж.) СБ қоғамдық орындар мен мекемелерде телефондарды тыңдауда маңызды рөл атқарды. Ол сонымен қатар «Солидарлық» комитеттері мен жиналыстарына тыңшылық жасауға қатысты. 1984 жылы СБ мүшелері католик діни қызметкері Ежи Попилюшконы азаптап өлтіргені (кейіннен кісі өлтіргені үшін сотталды) Польшаны дүр сілкіндірді. Агенттік, сондай-ақ, католик діни қызметкерлері Станислав Пяяс пен Стефан Недзьелакты өлтірген деп күдіктеледі, ал діни қызметкер Роман Котлярзды қорлаған, ол содан кейін түсініксіз жағдайда қайтыс болды деген хабарлар бар.
After it was renamed the SB in 1956, it entered a period of relative inactivity during the era of reform instituted by Władysław Gomułka. However, after 1968 it was revived as a stronger body responsible for political repression (most notably of the Solidarity movement, the leader of which, Lech Wałęsa, was under constant SB surveillance. Throughout the martial law (1981 1983), SB played a key role in wiretapping telephones in public areas and institutions. It also participated in infiltrating Solidarity's committees and gatherings. The torture and execution of Catholic priest Jerzy Popiełuszko by SB members (who were later convicted of murder) in 1984 shook Poland. The agency is also suspected of killing Stanisław Pyjas, Catholic priest Stefan Niedzielak, and is reported to have abused priest Roman Kotlarz, who died mysteriously after a beating.
Құрбандар
1984 жылы СБ католик священнігі Ежи Попилюшконы азаптап өлтіргені әйгілі оқиға болды. 1990 жылдан бері бірнеше СБ қызметкері өз қылмыстары үшін сотталды. СБ сонымен қатар Станислав Пьяс пен католик священнігі Стефан Ниеделякты өлтірген деген күдікке ілінген. Ол сондай-ақ, дін қызметкері Роман Котларзды зорлаған, ол ұрыстан кейін түсініксіз жағдайда қайтыс болды.
An infamous case was the torture and execution by the SB of Catholic priest Jerzy Popiełuszko in 1984. Since 1990, several SB operatives have been tried for their crimes. The SB is also suspected of killing Stanisław Pyjas and Catholic priest Stefan Niedzielak. It is reported to have abused priest Roman Kotlarz, who died mysteriously after a beating.
Танымал мәдениетте
СБ 1983 жылғы польшалық телесериалда көрсетілген, онда Польшаның коммунистік ел ретінде қалып қойған балама 2003 жылы бейнеленеді.
The SB is featured in the Polish TV series 1983 which is set in an alternative 2003 where Poland is still a communist country.