Кіріспе

Голландия кабинеті (1994–1998)

Бірінші Кок кабинеті, сондай-ақ бірінші «Қызғылт» кабинеті деп аталды, 1994 жылдың 22 тамызынан 1998 жылдың 3 тамызына дейін Голландия үкіметінің атқарушы органы болды. Кабинет 1994 жылғы сайлаудан кейін социал-демократиялық Еңбек партиясы (PvdA), консервативті-либералдық «Азаттық және демократия үшін халық партиясы» (VVD) және социал-либералдық «Демократтар 66» партияларымен құрылды. Кабинет орталықшыл үлкен коалиция болып табылды және Өкілдер палатасында айқын көпшілікке ие болды, ал Еңбек партиясының лидері Вим Кок премьер-министр ретінде қызмет етті. Танымал либерал саясаткер Ханс Диксталь премьер-министрдің орынбасары және ішкі істер министрі, ал прогрессивті-либералдық лидер Ханс ван Миерло премьер-министрдің орынбасары және сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Кабинет 1990-шы жылдардағы экономикалық өсім кезеңінде жұмыс істеді. Ішкі саясатта ол эвтаназияны заңдастыру сияқты бірнеше маңызды әлеуметтік реформаларды іске асыра алды және «Эль-Ал» рейсі 1862 апатының салдарымен күресуге тура келді. Халықаралық аренада Амстердам шартына қол қойылды, бірақ Босния соғысы сияқты бірнеше дағдарыстарды да шешуге тура келді. Кабинет ішкі қайшылықтарға тап болмады, толық мерзімін аяқтады және 1998 жылғы сайлаудан кейін екінші Кок кабинеті коалицияны жалғастырды.

Құрылу

1994 жылғы 3 мамырдағы сайлаудан кейін 12 орын жоғалтып, қазір 37 орынға ие болғаннан кейін Вим Коктің Еңбек партиясы (PvdA) сайлауда жеңімпаз атанды. Ұлттық саясаттан кеткенін бұрын хабарлаған премьер-министр Руд Любберстің Христиан-демократиялық үндеуін 1994 жылғы 29 қаңтарда Христиан-демократиялық үндеудің парламенттік көшбасшысы, бұрынғы әл-ауқат, денсаулық сақтау және мәдениет министрі Элько Бринкман алмастырды. Жаңа басшылық аясында олар 20 орыннан айырылып, 34 орынға ие болды. Ханс ван Миерлоның "Демократтар 66" партиясы ең көп пайда тапты, 12 жаңа орын алып, барлығы 24 орынға ие болды. Фриц Болкештейннің "Азаттық пен демократия үшін халықтық партиясы" да 9 жаңа орын алып, жалпы саны 31 орынға жетті. 1994 жылғы 6 мамырда Королева Беатрикс Сенат төрағасы Герман Тьенк Виллинкті (PvdA) үкімет құру процесін бастау үшін ақпаратшы етіп тағайындады. Бірінші келіссөздер раундынан кейін Еңбек партиясы, "Азаттық пен демократия үшін халықтық партиясы" және "Демократтар 66" келіссөздерді бастауға келісті. Келіссөздердің бірінші раундында "Азаттық пен демократия үшін халықтық партиясының" көшбасшысы Фриц Болкенштейн наразылық білдірді, бірақ ақырында коалиция құру туралы келісімге қол жеткізілді. 1994 жылғы 14 мамырда Королева Беатрикс Нидерланд муниципалитеттері қауымдастығының төрағасы, бұрынғы өкілдер палатасының мүшесі Клас де Фрис (PvdA), бұрынғы вице-премьер-министр және экономика министрі Гис ван Аарденне (VVD) және Гронинген университетінің конституциялық құқық профессоры, сенатор Ян Вис (D66) ақпаратшылар етіп тағайындалды. 1994 жылғы 3 маусымда партия басшылары Вим Кок (PvdA), Фриц Болкенштейн (VVD) және Ханс ван Миерло (D66) үкімет құруды бастау туралы келісімге келді. Үкімет құру жөніндегі соңғы келіссөздер Фриц Болкенштейннің интеграциялық саясатты күшейту туралы жаңа талаптарына байланысты қиындыққа тап болды және 1994 жылғы 26 маусымда тараптар арасындағы келіссөздер үкімет құруға әкелмеді. 1994 жылғы 27 маусымда Королева Беатрикс Герман Тьенк Виллинкті Христиан-демократиялық үндеудің Еңбек партиясымен және "Демократтар 66" партиясымен коалиция құру мүмкіндігін қарастыру үшін ақпаратшы етіп қайта тағайындады, бірақ "Демократтар 66" партиясының қарсылығы бұл әрекетке тосқауыл қойды. 1994 жылғы 6 шілдеде Королева Беатрикс Вим Кокты басқа партиялардың да қосылу мүмкіндігімен ашық коалициялық ұсыныс жасау үшін ақпаратшы етіп тағайындады. 1994 жылғы 29 шілдеде Еңбек партиясы, "Азаттық пен демократия үшін халықтық партиясы" және "Демократтар 66" үкімет құру туралы келісімге келді және сол күні Королева Беатрикс Вим Кокты үкімет құрушы етіп тағайындап, жаңа үкімет құруды тапсырды. 1994 жылғы 22 тамызда үкімет құру аяқталды және бірінші Кок үкіметі құрылды, Вим Кок премьер-министр, ал Ханс Диксталь мен Ханс ван Миерло вице-премьерлер болды. 1994 жылғы 16 тамызда, үкімет құру аяқталуға азық қалғанда, Элько Бринкман, 1994 жылғы 29 қаңтардан бері Христиан-демократиялық үндеудің басшысы, көңіл көншілік сайлау нәтижелері мен жаңа үкіметке қосыла алмауына байланысты қызметтен кетті, оның орнына өкілдер палатасының мүшесі, бұрынғы тұрғын үй, кеңістіктік жоспарлау және қоршаған орта мемлекеттік хатшысы Эннеус Хеерма келді.

Мерзім

Вим Коктың басшылығымен үкіметтің басты мақсаты жұмыс орындарын құру болды. Жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) өсімі соңғы жылдары тұрақсыз болды. Үкіметтің мақсаты – экономикада нарықтардың ықпалын күшейту, салықты төмендету, үнемдеу саясатын жүргізу және жұмыспен қамтуды қолдау арқылы адамдарды әлеуметтік көмектен алшақтату еді. Ірі инфрақұрылымдық жобалар іске қосылды. Тағы бір мақсат – Нидерланд үкіметінің зор қарызын жою. Осы үкімет кезінде Амстердам шартына қол қойылды. Сребреницадағы жаппай қырғын осы үкіметтің жауапкершілігінде болды, бұл кейіннен Екінші Кок үкіметінің құлауына себеп болды. Үкімет либералдау процестерін бастады, оларды сол коалиция келесі үкіметте аяқтады: 2000 жылы проституцияны заңдастыру, 2001 жылы бір жынысты некелер және 2002 жылы эвтаназия. Бұл үкімет 2012 жылдан 2017 жылға дейінгі Екінші Рютте үкіметіне дейін толық мерзімге қызмет атқарған соңғы үкімет болды. Одан кейінгі бес үкімет отставкаға кетті, ал біреуі – уақытша басқарушы үкімет болды.

Өзгерістер

1996 жылғы 28 маусымда әлеуметтік мәселелер және жұмыспен қамту жөніндегі мемлекеттік хатшы Робин Линштотен (VVD) бірнеше әлеуметтік қамсыздандыру мәселелері бойынша оның жұмысын қамтитын сынды парламенттік сауалнама жарияланғаннан кейін, Өкілдер палатасының көпшілігі оған сенімсіздік білдірген соң, қызметінен кетті. 1996 жылғы 2 шілдеде Амстердам әкімі Франк де Граве (VVD), бұрынғы Өкілдер палатасының депутаты, оның орнына тағайындалды.

Министрлер кабинетінің мүшелері

Министрлердің атағы/Министрлік/Портфельдері Қызмет мерзімі Партиясы Вим Кок (1938–2018) Премьер-министр Бас істер 22 тамыз 1994 – 22 шілде 2002 ж. Еңбек партиясы Ханс Дейкстал (1943–2010) Премьер-министрдің орынбасары Ішкі істер 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Ханс ван Миерло (1931–2010) Премьер-министрдің орынбасары Сыртқы істер 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Democrats 66 Геррит Залм (1952 ж.т.) Министр Қаржы 22 тамыз 1994 – 4 маусым 1996 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Доктор Ханс Виерс (1951 ж.т.) 4 маусым 1996 – 26 маусым 1996 ж. Democrats 66 Геррит Залм (1952 ж.т.) 26 маусым 1996 – 22 шілде 2002 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Винни Соргдрагер (1948 ж.т.) Министр Әділет 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Democrats 66 Доктор Ханс Виерс (1951 ж.т.) Министр Экономикалық істер 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Democrats 66 Доктор Жорис Ворхоеве (1945 ж.т.) Министр Қорғаныс 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Министр Ішкі істер • Нидерланд Антылдары және Аруба істері Доктор Эльс Борст (1932–2014) Министр Денсаулық сақтау, әлеуметтік қамтамасыз ету және спорт 3 тамыз 1998 – 22 шілде 2002 ж. Democrats 66 Ад Мелкерт (1956 ж.т.) Министр Әлеуметтік істер және жұмыспен қамту 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Еңбек партиясы Доктор Йо Ритцен (1945 ж.т.) Министр Білім беру, мәдениет және ғылым 7 қараша 1989 – 3 тамыз 1998 ж. Еңбек партиясы Аннемари Йорритсма (1950 ж.т.) Министр Көлік және су шаруашылығы 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Йозиас ван Артсен (1947 ж.т.) Министр Ауыл шаруашылығы, табиғат және балық шаруашылығы 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Маргрет де Буер (1939 ж.т.) Министр Тұрғын үй, кеңістіктік жоспарлау және қоршаған орта 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Еңбек партиясы Портфелі жоқ министр Атағы/Министрлік/Портфельдері Қызмет мерзімі Партиясы Ян Пронк (1940 ж.т.) Министр Сыртқы істер • Даму ынтымақтастығы 7 қараша 1989 – 3 тамыз 1998 ж. Еңбек партиясы Мемлекеттік хатшылар Атағы/Министрлік/Портфельдері Қызмет мерзімі Партиясы Тонни ван де Вондервоорт (1950 ж.т.) Мемлекеттік хатшы Ішкі істер • Қалалар 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Еңбек партиясы Якоб Констам (1949 ж.т.) • Қоғамдық қауіпсіздік • Төтенше жағдайлар қызметтері • Төтенше жағдайларды басқару • Қала құрылысы 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Democrats 66 Михил Патийн (1942 ж.т.) Мемлекеттік хатшы Сыртқы істер • Еуропалық Одақ • Бенелюкс 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Доктор Виллем Вермеенд (1948 ж.т.) Мемлекеттік хатшы Қаржы • Фискалдық саясат • Салық және кеден • Мемлекеттік бюджет 22 тамыз 1994 – 24 наурыз 2000 ж. Еңбек партиясы Элизабет Шмитц (1938 ж.т.) Мемлекеттік хатшы Әділет • Иммиграция және босқындар • Азаматтық құқық • Жастар әділеті 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Еңбек партиясы Аннеке ван Док ван Вееле (1947 ж.т.) Мемлекеттік хатшы Экономикалық істер • Сауда және экспорт • Тұтынушылардың қорғалуы • Туризм 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Еңбек партиясы Лейтенант-коммандер Ян Гмелих Мейлинг (1936–2012) Мемлекеттік хатшы Қорғаныс • Адам ресурстары • Жабдықтар 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Эрика Терпстра (1943 ж.т.) Мемлекеттік хатшы Денсаулық сақтау, әлеуметтік қамтамасыз ету және спорт • Әлеуметтік қызметтер • Қарлыларға күтім • Жастарға күтім • Мүгедектер саясаты • Ұлт азаматтары • Тағам саясаты • Демалыс • Спорт 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Робин Линшотен (1956 ж.т.) Мемлекеттік хатшы Әлеуметтік істер және жұмыспен қамту • Әлеуметтік қамтамасыз ету • Жұмыссыздық • Кәсіби қауіпсіздік 22 тамыз 1994 – 28 маусым 1996 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Франк де Грав (1955 ж.т.) 2 шілде 1996 – 3 тамыз 1998 ж. Азаттық және демократия халық партиясы Тинеке Нетеленбос (1944 ж.т.) Мемлекеттік хатшы Білім беру, мәдениет және ғылым • Бастауыш білім беру • Орта білім беру • Арнайы білім беру 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Еңбек партиясы Аад Нуис (1933–2007) • Ғылым саясаты • БАҚ • Мәдениет • Өнер 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Democrats 66 Доктор Дик Томмель (1942–2023) Мемлекеттік хатшы Тұрғын үй, кеңістіктік жоспарлау және қоршаған орта • Мемлекеттік тұрғын үй • Кеңістіктік жоспарлау 22 тамыз 1994 – 3 тамыз 1998 ж. Democrats 66

Қызықты деректер

Кейіннен төрт министрлік мүшелеріне Мемлекеттік министрдің құрметті атағы берілді: Вим Кок (2002), Ханс ван Миерло (1998), Винни Соргдрагер (2018) және Эльс Борст (2012). Төрт министрлік мүшесі бұрын ғалым және профессор ретінде тәжірибе алған: Геррит Зальм (саяси экономика), Жорис Вурхове (халықаралық қатынастар), Эльс Борст (медициналық этика) және Джо Рицен (халық шаруашылығы). Сегіз министрлік мүшесі (кейін) партия жетекшісі болды: Вим Кок (1986–2001) және Ад Мелкерт (2001–2002) Еңбек партиясынан, Ханс Диксталь (1998–2002), Геррит Зальм (2002–2004), Жорис Вурхове (1986–1990) және Жозиас ван Арцен (2004–2006) Халық еркіндігі мен демократия партиясынан, Ханс ван Миерло (1966–1973, 1986–1998) және Эльс Борст (1998) 66 демократтар партиясынан.