Австралия отбасылық құқығы: неке, ажырысу және мүлік бөлісі

Кіріспе

Австралиялық отбасылық құқық негізінен 1975 жылғы Отбасылық құқық туралы федералды заңда және Австралия Федералды округтік және отбасылық сотының (Отбасылық құқық) 2021 жылғы ережелерінде, сондай-ақ басқа да заңдарда және отбасы мен олардың арасындағы қарым-қатынасқа әсер ететін ортақ құқық пен әділет заңдарында қамтылған, оның ішінде осы қарым-қатынастар аяқталған кезде. Отбасылық құқық көбінесе Австралия Федералды округтік және отбасылық сотында және Батыс Австралия Отбасылық сотында іске асырылады. Австралия шетелде жасалған некелерді, сондай-ақ шетелде алынған ажырасуларды, егер олар сол елдің заңдарына сәйкес рәсімделген болса, мойындайды. Австралиялық неке және "некелік мәселелер" Австралия Конституциясының 51(xxi) және (xxii) баптарында, сондай-ақ халықаралық неке заңдары мен конвенцияларында, мысалы, 1978 жылғы Гаагалық неке туралы конвенциясында танылған. Австралияның ажырасу және басқа да заңды отбасылық мәселелерге қатысты заңдары 1975 жылғы Отбасылық құқық туралы заңның қабылдануымен қайта қарастырылды, ол Австралияда кінәсіз ажырасу институтын орнатты. 1975 жылдан бері ажырасудың жалғыз негізі – некені қайта жаңарту мүмкін емес екендігіне байланысты бұзылу, оны он екі айлық жеке өмір сүру куәландырады. Дегенмен, балаларға қатысты қамқорлық және мүлікті бөлу мәселелерінде қалдық "кінәлі" элемент сақталады. 1975 жылғы Федералды Отбасылық құқық туралы заң ажырасу, балаларға қатысты шешімдер, мүлікті бөлу, жұбайларға материалдық көмек және осыған байланысты мәселелерді қамтиды.

Қатесіз ажырасу

Австралияда кінәсіз ажырасу қолданылады, ажырасудың жалғыз негізі – некенің қайта құруға болмайтын деңгейде бұзылуы, бұл он екі айлық жеке өмір сүрумен расталады. Кейде жұбайлар бір үйде тұрса да, бөлек тұрған болып есептелуі мүмкін. Егер мүліктік талаптарды қарастыруға дейінгі он екі айдың кез келген бөлігінде осы жағдай орын алса. Жеке өтініш беруші осы бөлінуді растайтын ант беруі керек. Сонымен қатар, бейтарап үшінші тараптың ант беруі қажет. Бірлескен өтініш болған жағдайда, екі тарап та ант беруі керек, үшінші тараптың ант беруі қажет емес. Егер тараптар 3 ай немесе одан астам уақыт бойы татуласқан болса, онда 12 айлық мерзім қайтадан басталады. 1901 жылы федерация құрылғаннан бері, мемлекет ажырасу және қамқорлық, алимент сияқты байланысты мәселелерге қатысты заңдар қабылдауға құқылы болғанмен, 1961 жылға дейін, 1959 жылғы Некеге қатысты заң күшіне енгенге дейін бірыңғай ұлттық заңдарды қабылдамады. Бұл заң мемлекеттік биліктегі кінәлі жүйені сақтап қалды. Мемлекеттік заң бойынша, ажырасу үшін 14 негіздің бірін көрсету қажет болды, олар: ізгіліксіздік, үйден кету, қатыгездік, маскүнемдік, түрмеге қамау және психикалық ауру. Шындығында, бұл жүйе жұбайлар үшін өте қымбат және қорлаушы болды, адвокаттарды, көбінесе жеке детективтерді тартуды, дәлелдер жинауды, куәгерлердің жазбаша мәлімдемелерін, фотосуреттерді және қонақүйлерден алынған түбіртектерді талап етті. Егер жұбайдың кінәсі немесе қателігі дәлелденбесе, сот ажырасуға рұқсат бермейтін еді. 1959 жылғы Некеге қатысты заң 1975 жылғы Отбасы құқығы туралы заңның кінәсіз ажырасу жүйесімен алмастырылды.

Де-факто жұптар

2009 жылдың 1 наурызынан бастап (Оңтүстік Австралияда 2010 жылдың 1 шілдесінде), Батыс Австралияны қоспағанда, барлық штаттар мен аумақтарда де-факто қарым-қатынастардың тоқтауынан туындайтын мәселелер, мысалы, балаларға қамқорлық беру және мүлік құқықтары, бес штаттың берген өкілеттіктерімен Федералдық Отбасылық Құқық Заңымен реттеледі. 2009 жылдан бері Федералдық Заң бойынша «де-факто жұп» анықтамасына бір жынысты жұптар да кіреді және бұл анықтама Батыс Австралияны қоспағанда, бүкіл Австралияға қолданылады. Отбасылық Құқық Заңының қолданылуы үшін де-факто жұп кемінде екі жыл бірге тұруы керек, егер олардың ортақ баласы болса, қарым-қатынастарын тіркеген болса немесе қарым-қатынасқа маңызды үлес қосса, бұл талап қолданылмайды. Де-факто қарым-қатынастағы тараптар ажырасқаннан кейін мүлік және/немесе әйел/ер асырауы үшін Отбасылық сотқа екі жыл ішінде жүгінуге құқылы. 2009 жылдың наурызына дейін де-факто қарым-қатынастар штаттар мен аумақтардың заңдарымен реттелді (және Батыс Австралияда осылай болып қалады). Әр штат пен аумақтағы де-факто және осыған ұқсас қарым-қатынастардың атаулары келесідей:

Штат/аумақ Атауы Заңы
Жаңа Оңтүстік Уэльс/Норфолк аралы «Отбасылық қарым-қатынас», «де-факто қарым-қатынастар» және «жақын жеке қарым-қатынастарды» қамтиды. 2009 жылдың 1 наурызына дейін, Мүлік (Қарым-қатынастар) Заңы 1984 ж. 2016 жылдың 1 шілдесінен бастап Норфолк аралының шамамен 2000 тұрғынына барлық Жаңа Оңтүстік Уэльс заңдары да қолданылады, себебі Норфолк аралының Заң шығару жиналысы 2015 жылдың 1 шілдесінде таратылды, және Норфолк аралының Заңнамалық түзетулер Заңы 2015 ж. мен Аумақтар Заңнамалық түзетулер Заңы 2016 ж. қолданылады.
Виктория «Отбасылық қарым-қатынас», «де-факто қарым-қатынастар» деп анықталады. 2009 жылдың 1 наурызына дейін, 1958 жылғы Мүлік Заңының IX бөлімі 2008 жылдың 1 желтоқсанынан бастап күшін жойды, енді 2008 жылғы Қарым-қатынастар Заңына енгізілді.
Квинсленд «Де-факто қарым-қатынас». 2009 жылғы 1 наурызға дейін, Мүлік Заңы 1974 ж.
Оңтүстік Австралия «Жақын жеке қарым-қатынас». 2010 жылғы 1 шілдеге дейін, Ішкі серіктестер Мүлігі Заңы 1996 ж.
Батыс Австралия «Де-факто қарым-қатынас». Отбасылық сот Заңы 1997 ж., 5A бөлім.
Тасмания «Жеке қарым-қатынас», «маңызды қарым-қатынастар» және «күтімді қарым-қатынастарды» қамтиды. 2009 жылғы 1 наурызға дейін, Қарым-қатынастар Заңы 2003 ж.
Австралиялық астаналық аумақ «Отбасылық қарым-қатынас» және «отбасылық серіктестік». 2009 жылғы 1 наурызға дейін, Ішкі қарым-қатынастар Заңы 1994 ж., Заңнама Заңы 2001 ж. 169-тармақ.
Солтүстік аумақ «Де-факто қарым-қатынас». 2009 жылғы 1 наурызға дейін, Де-факто қарым-қатынастар Заңы 1991 ж.

Австралиядан тыс елдерде танылу

Австралия Конституциясының 51-бабына (51(xxxvii) тармағына) сәйкес, мемлекеттен немесе аумақтан федералдық юрисдикцияға берілген өкілеттіктердің ерекшелігіне байланысты, Австралиядан тыс жердегі де-факто жұптар Отбасылық құқық туралы заңмен қамтылмайды. Себебі, де-факто жұп пен мемлекет немесе аумақ арасында байланыс болуы шарт, себебі заң тек мемлекет немесе аумақ шегінде ғана қолданылуы мүмкін. Егер де-факто жұп Австралия штатынан немесе аумағынан көшіп кетсе, олар сол штатты немесе аумақты өздерімен бірге алып кетпейді, сондықтан да заң оларға қолданылмайды. Осыған байланысты, де-факто немесе ресми түрде некелеспеген жұптың құқықтық жағдайы, құқықтары мен міндеттері олардың тұрақты түрде тұратын елдің заңдарымен реттеледі. Де-факто қатынастарға қатысты юрисдикция туралы толыққанды түсіндіру үшін Австралияның Федералды округтік және отбасылық соты бөлімін қараңыз. Бұл некеге қарағанда өзгеше, себебі неке тұрған елден тыс жерде халықаралық құқықпен мойындалады.

Балаларға қатысты заңдар

Австралиядағы ата-аналық құқыққа қатысты мәліметтерді қараңыз. Отбасы құқығы аясында балалардың ең жақсы мүддесін қамтамасыз ету үшін, әсіресе олар қауіп төнген жағдайда немесе олардың ата-аналары немесе қамқорлары ажырасып жатқан кезде, ата-аналық міндеттерді реттеу де қарастырылады. Балаларды қорғау мәселесі негізінен штаттар мен аумақтар деңгейінде шешілсе де, штаттар мен аумақтардың заңнамасына сәйкес, ата-аналық міндеттер 1975 жылғы Федералдық Отбасылық заң бойынша да қарастырылуы мүмкін. Үкіметтік балаларға жәрдемақы беру жүйесі ата-аналарға жеке келісімдерге келуге немесе Австралияның Балаларға жәрдемақы агенттігінде тіркелуге мүмкіндік береді, бұл күтімді бөлу және әр ата-ананың табысы сияқты факторларға байланысты бір ата-ананың екіншісіне төлем жасауын талап етуі мүмкін. 1989 жылдан бері балаларға жәрдемақы 1989 жылғы Балаларға жәрдемақы (бағалау) заңы бойынша есептеледі, оны Австралияның Балаларға жәрдемақы агенттігі басқарады. Австралияның ішкі заңдары сондай-ақ Австралияның халықаралық құқық бойынша міндеттемелерін іске асырады, мысалы, 1975 жылғы Отбасылық заңда қарастырылған Халықаралық балаларды заңсыз алып кетудің азаматтық аспектілері туралы Гаага конвенциясы. 2006 жылғы 22 мамырда 1975 жылғы Отбасылық заң 2006 жылғы Отбасылық заңға түзету енгізу туралы заңмен (Ортақ ата-аналық жауапкершілік) түзетілді, ол 2006 жылғы 1 шілдеде немесе одан кейін сотқа түскен балаларға қатысты барлық сот мәселелеріне қолданылады. Бұл заңның басты мақсаты – соттардың әрқашан «баланың ең жақсы мүддесін» ең маңызды қарастыруын қамтамасыз ету. Бұл заңның мақсаты – «балалардың өміріне екеуі де мағыналы үлес қосып, баланың ең жақсы мүддесіне сәйкес, ең жоғары деңгейде екеуінің де қатысуын қамтамасыз ету арқылы балалардың мүддесін қамтамасыз ету». Дегенмен, көптеген адамдар мұндай тәсіл осы мақсатқа жетуге кедергі келтіреді деп санайды және бүгінгі күні одан әрі реформалар жасауды жалғастыруда. Соңғы он жылда Austlii веб-сайтында жарияланған ешбір жағдайда австралиялық әкеге бала тәрбиесіне тең мүмкіндік берілген жоқ. Оның орнына судьялар МакИнтош-Чишлом доктринасын қолданды, ол балалардың балаларымен өткізетін уақытын шектеуге бағытталған. Бұл тәсіл қазір ғалымдар тарапынан жоққа шығарылды, бірақ ешбір отбасылық сот судьясы оған қарсы шыққан емес.

See Parenting Law in Australia. The family law framework also deals with parenting arrangements to ensure the best interests of children, especially in circumstances where they are at risk or where their parents or carers are separating. Although child protection is primarily dealt with on a state and territory basis, under state and territory legislation, parenting arrangements could also be dealt with under the federal Family Law Act 1975. A government administered child support scheme enables parents to reach private agreements, or to register with the Child Support Agency Australia, which may require one parent to make payments to the other, depending on the division of care and on each parent's income, among other factors. Since 1989 child support has been assessed under the Child Support (Assessment) Act 1989, administered by Child Support Agency Australia. Australian domestic law also enacts some of Australia's obligations under international law, such as the Hague Convention on the Civil Aspects of International Child Abduction, which is dealt with in the Family Law Act 1975. On 22 May 2006, the Family Law Act 1975 was amended by the Family Law Amendment (Shared Parental Responsibility) Act 2006, which applies to any court matters involving children that were in court on or after 1 July 2006. The primary object of this law is to ensure that courts always have the "best interests of the child" as the paramount consideration. An object of this law is to ensure that the best interests of children are met by ensuring that "children have the benefit of both of their parents having a meaningful involvement in their lives, to the maximum extent consistent with the best interests of the child". Many however argue that such an arrangement actually works against achieving this, and today continue to push for further reform. In the last decade not one Australian father has been given equal parenting access in any case reported on the Austlii website. Instead judges applied the McInstosh Chisholm doctrine that sought to limit time children spend with children. This approach has now been debunked by academics, even though never challenged by any family court judge.

Мүліктік және қаржылық нәтижелер

Австралия – мүлікті тең бөліп беру жүйесі бар ел, яғни ерлі-зайыптылардың ажырасуы немесе біреуінің қайтысы жағдайында таза мүлік ортақ меншік ретінде тең бөлінбейді (50/50). Оның орнына, соттар шамамен 27 заңдық факторды ескере отырып, мүліктің "әділ және теңдікті сақтайтын" бөлінісін анықтау үшін кең өкілеттіктерге ие. Көбінесе сот шешімдері нәтижесінде мүліктің 55-65 пайызы әйелге немесе экономикалық жағынан нашар жұбайға, заңдық қызметтер төленбегенге дейін беріледі. Бұл процеске сын көзбен қарайтындар да бар: мүлікті қайта бөлу процесі орташа есеппен 2 жылға дейін, ал едәуір байлар үшін 4 жылға дейін созылуы мүмкін.

Міндетті қаржылық келісімдер

Отбасы құқығы туралы заңның VIIIA бөліміне (де-факто жұптар үшін: VIIIAB бөлімінің 4-бөлімі) сәйкес, тараптар заңды міндетті қаржылық келісімді пайдалану арқылы мүліктік бөліс немесе жұбайлық асырау туралы сот шешімі қабылдау мүмкіндігінен бас тарта алады. Жарамды міндетті қаржылық келісімнің салдары – Отбасы құқығы туралы заңның VIII бөліміне (немесе тиісті де-факто ережелеріне) сәйкес соттың шешім қабылдауына жол бермеу, яғни мүлік келісімде қарастырылғандай бөлінеді және/немесе жұбайлық асырау мәселесі шешіледі. Міндетті қаржылық келісім екі тарап та келісімге қол қойғанға дейін тәуелсіз заңгерлік кеңес алған жағдайда ғана жарамды болады. Алайда, Canstar жүргізген соңғы зерттеу көрсеткендей, австралиялық жұптардың бар болғаны 6%-ында міндетті қаржылық келісім бар, демек, ажырасқан австралиялық жұптардың 90%-дан астамы әлі де отбасылық құқық актісінде «әділ және теңгерімді» деп есептелетіндей мүлікті бөлісуге міндетті. Егер тарап келісім күшіне енген кезде зейнетақысыз өзін-өзі қамтамасыз ете алмаса, жұбайлық асырауға құқығын шектеуге тырысатын міндетті қаржылық келісім жарамсыз деп танылады. Міндетті қаржылық келісім белгілі бір шектеулі жағдайларда жойылуы мүмкін.

Басқа да жойылған іс-қимылдар

1975 жылдан бері, зина жасауға қатысты қылмыстық істер, адалдыққа қарсы іс-әрекеттер үшін өтемақы талаптары және үйленуге шақыру арқылы тараптарды азғыну іс-шаралары жойылды. 1961 жылғы Неке туралы заңтың 111А-бабымен үйленуге берілген уәдені бұзуға байланысты зиянды өтеу талаптары да жойылды.