Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі
Species of flowering plant
Paeonia lactiflora (қытай пионы, қытай шөптесін пионы немесе әдеттегі бақ пионы) – Paeoniaceae тұқымдасына жататын, Орталық және Шығыс Азияда, шығыс Тибеттен Солтүстік Қытай арқылы шығыс Сібірге дейін таралған көпжылдық шөптесін гүлді өсімдік.
Paeonia lactiflora (Chinese peony, Chinese herbaceous peony, or common garden peony) is a species of herbaceous perennial flowering plant in the family Paeoniaceae, native to central and eastern Asia from eastern Tibet across northern China to eastern Siberia.
Сипаттама
Ол биік және кең, 9 бөлікті жапырақтары ұзын. Гүл бүршіктері көктемнің соңында (Солтүстік жарты шарда мамыр айында) пайда болады. Олар ірі және дөңгелек, диаметрі 5–10 см, 5–10 ақ, қызғылт немесе қызыл жапырақшалары және сары аталықтары бар, хош иісті, тостаған немесе шұқыл тәрізді гүлдерге ашылады. Өсімдік көбелектерді тартады. Оның өсетін жерлері құрғақ, ашық тасты беткейлер, өзен жағалаулары және сирек орман шеттері.
It is tall and broad, with 9 lobed leaves long. The flower buds appear in late spring (May in the Northern Hemisphere). They are large and round, opening into fragrant, cup or bowl shaped flowers in diameter, with 5–10 white, pink, or crimson petals and yellow stamens. The plant attracts butterflies. Its habitats include dry open stony slopes, riverbanks and sparse woodland edges.
Өмірбаян
Paeonia lactiflora Еуропаға алғаш рет әкелінген кезде ақ пион (P. albiflora) деп аталды. Ол 18 ғасырдың ортасында Англияға әкелінді және қазіргі көптеген сорттардың түпкі атасы болып табылады. Қытайда 7 ғасырдан бері әсемдік үшін өсіріліп келеді. Қытайда P. lactiflora-ны "Гүлдердің министрі" (花相) деп, ал Paeonia × suffruticosa-ны "Гүлдердің патшасы" (花王) деп атайды.
Paeonia lactiflora was known as the white peony (P. albiflora) when first introduced into Europe. It was brought to England in the mid 18th century, and is the parent of most modern varieties. It has been grown as an ornamental in China since the 7th century. In China, P. lactiflora is likened to "the Minister of Flowers" (花相), while Paeonia × suffruticosa is known as "the King of Flowers" (花王).
Химия
Көптеген сорттардың жапырақтары олеанол және урсоль қышқылына бай.
The leaves of many cultivars are high in oleanolic and ursolic acid.
Фенолды қосылыстар
P. lactiflora-да цис-эпсилон виниферин, транс-ресвератрол, транс-ресвератрол 4' O бета-D глюкопиранозид, транс-эпсилон виниферин, гнетин H және суфрутикозол A, B және пеонифлорин эфирлері табылады. Гүлшолпандардың түсі UDP глюкоза: флавоноидтық 5 O глюкозильтрансфераза арқылы өрнектелетін пеонидин 3,5 ди-O глюкозиді, пеларгонидин 3,5 ди-O глюкозиді, цианидин 3,5 ди-O глюкозиді, пеонидин 3-O глюкозиді, цианидин 3-O глюкозиді, пеонидин 3-O глюкозиді 5-O арабинозиді, цианидин 3-O глюкозиді 5-O галактозиді және пеларгонидин 3-O глюкозиді 5-O галактозиді сияқты антоциандарға байланысты.
Cis epsilon viniferin, trans resveratrol, trans resveratrol 4' O beta D glucopyranoside, trans epsilon viniferin, gnetin H, and suffruticosol A, B and paeoniflorin esters can be found in P. lactiflora. Petals color is dependent on a UDP glucose: Flavonoid 5 O glucosyltransferase expressing anthocyanins such as peonidin 3,5 di O glucoside, pelargonidin 3,5 di O glucoside, cyanidin 3,5 di O glucoside, peonidin 3 O glucoside, cyanidin 3 O glucoside, peonidin 3 O glucoside 5 O arabinoside, cyanidin 3 O glucoside 5 O galactoside and pelargonidin 3 O glucoside 5 O galactoside.
Өнер мен мәдениет саласында
Paeonia lactiflora XIX ғасырдың аяғында импрессионист суретшілерінің танымал натюрморт тақырыбына айналды. Пьер Огюст Ренуар 1870-жылдардан бастап 1890-жылдарға дейінгі көптеген суреттерінде пионды бейнеледі. "The Independent" газетінде оның гүлге деген сүйіспеншілігі туралы былай деп жазылған: "Олар 1860 жылдары Париждің бау-бақша әлеміне енгізілген, сондықтан олар әлі де экзотикалық сипатқа ие болған, ал Ренуар оларды әдемі және салтанатты түрде суреттейді". Винсент ван Гог 1886 жылы "Пиондары бар ваза", "Пиондары мен раушандары бар табақ" және "Жүгері гүлдері мен мак, пиондары мен хризантемалары бар ваза" суреттерін салған. Клод Моне 1882 жылы "Пион гүлдерінен жасалған ваза" картинасын суретке түсірді. Эдуар Мане бақшасында пион өсіріп, оларды жиі суреттеген. Импрессионист суретші Фредерик Базиль 1870 жылы досы Манеге деген құрметінің нышаны ретінде "Пиондары бар жас әйел" суретін салған, оның гүлге деген құштарлығын білгендіктен.
Paeonia lactiflora became a popular still life subject for Impressionist artists in the late 19th century. Pierre Auguste Renoir featured Peonies in multiple paintings from the 1870s through the 1890s. The Independent wrote of his fondness for the flower that: "They had been introduced into the horticultural world of Paris in the 1860s, so there was still something of the exotic about them, and Renoir paints them rather solemnly and majestically." Vincent van Gogh painted "Vase with Peonies", "Bowl with Peonies and Roses" and "Vase with cornflowers and poppies, peonies and chrysanthemums", all in 1886. Claude Monet painted "Vase of Peonies" in 1882. Édouard Manet cultivated peonies in his garden and painted them frequently. The Impressionist artist Frédéric Bazille painted "Young Woman with Peonies" in 1870 as a tribute to his friend Manet, knowing his fondness for the flower.