Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хавижа (الحويجة, Al Ḥawīja) – Ирактың Киркук провинциясындағы Хавижа ауданының орталық қаласы, Киркук қаласының батысында және Бағдадтың солтүстігінде орналасқан. Қаланың халқы шамамен 480 000 адамды құрайды. Хавижа ауданында шамамен 520 000 тұрғын бар, олардың басым көпшілігі суннит арабтары.
Hawija (الحويجة, Al Ḥawīja) is the central town of Al Hawija District in the Kirkuk Province of Iraq, west of Kirkuk, and north of Baghdad. The town has a population of about 480,000 inhabitants. Hawija District has approximately 520,000 inhabitants, mostly populated by Sunni Arabs.
Тарих
Хавижа, сондай-ақ Хавижа әл-Убайд деп те аталады, оны әл-Убайд тайпасы, Дулаим тайпасы, әл-Жубур және Шаммар тайпалары мекендейді.
Hawija, also called Hawija Al Ubaid, is inhabited by Al Ubaid tribe, Dulaim tribe, Al Jubour, Shammar tribes.
2003-2011 жылдардағы Ирак соғысы
Ирак соғысы кезінде АҚШ және Ирак күштері сунниттік бүлікшілерден осы аймақта көптеген қауіпті шабуылдарға ұшырады. Хавижа аймағы бір кезде бүкіл Ирактағы ең қауіпті аймақтардың бірі саналды, ал АҚШ әскерлері мен Бағдадтағы шетелдік журналистер Хавижаны "Солтүстік Анбар" деп атады, бұл Батыс Ирактағы зорлық-зомбылықтан қиын жағдайға түскен провинцияға сілтеме еді.
During the Iraq War, U. S. and Iraqi forces experienced numerous lethal attacks in the area from Sunni insurgents. The area of Hawija was once considered one of the most dangerous in all of Iraq with US soldiers and the foreign press corps in Baghdad dubbing Hawija "Anbar of the North," a reference to the violence wracked province in Western Iraq.
АҚШ-тың әскерін алып тастағаннан кейін
2013 жылдың 23 сәуірінде ашық дереккөздер бойынша Хавижа үкіметке қарсы наразылықтар мен үкіметтің қатыгез араласу тактикасының ошағына айналды, нәтижесінде кем дегенде 27 суннит наразысы атып өлтірілді, бұл Ирактағы саяси бөлінуді және діни поляризацияны күшейтті. Кейіннен наразылықтарда қаза болғандардың саны 53-ке жетті, ал 27 сәуірге дейін 215 адам қаза тапты. Бұл жағдай қаладағы және Солтүстік Ирактың басқа аймақтарындағы суннит тайпалық көшбасшыларын Малики үкіметіне қарсы риториканы күшейтуге итермеледі. Рамади, Фаллужа және Мосул қалаларында наразылар мен Ирак қауіпсіздік күштері арасында қарулы қақтығыстар болды. Иорданиядағы ықпалды дін қызметкері шейх Абдул Малик әл-Саади: «Өзін-өзі қорғау заңды және міндетті борышқа айналды» деді. Кейбір суннит тайпалары Бағдадқа қарсы джихад жариялап, жұмылдырылды. 2015 жылдың 21 қазанында күрд және американдық арнайы күштері аймақтағы ИМ түрмесіне шабуыл жасады. Шамамен 70 тұтқын босатылғаннан кейін АҚШ осы нысанды бомбалады. ИМ билігі кезінде Хавижа тұрғындары азық-түлік, су және дәрі-дәрмек сияқты маңызды жабдықтаманың күрделі тапшылығына тап болды. Көптеген қала тұрғындары қашып кетті. Курдстан аймақтық үкіметінің мәліметінше, 2016 жылдың тамызында Хавижадан 18 000 адам қашып кеткен, ал апта сайын Пешмерга бақылау бекеттеріне шамамен 400-450 отбасы келіп отырады. БҰҰ-ның бағалауынша, Дебага босқындар лагеріне (Ирактағы ең ірі лагерьлердің бірі) апта сайын шамамен 300 адам келіп тұрады. Расталмаған мәліметтерге сәйкес, ИМ қашып кетуге тырысқан азаматтарды өлімге кеседі және тұрғындарды қалып қою үшін миналар орнатады. Хавижа, Мосулмен бірге, ИМ мүшелерінің жаппай өлім жазаларын орындауының жиі орын алатын жері. Мысалы, 2016 жылдың 6 тамызында олар кем дегенде 100 адамды өлімге кескен деген хабар бар. ИМ басып алған Хавижа 2016 жылдың шілдесінде Мосул шайқасы кезінде Аль Ширкатты ирак әскерлері басып алғаннан кейін ИМ бақылауындағы қалған аумақтан оқшауланды. Хавижа Орталық Ирактағы ИМ-нің соңғы бекінісі болды. 2017 жылдың 21 қыркүйегінде Ирак премьер-министрі Хайдер әл-Абади үш жылдан астам ИМ билігінен кейін қаланы қайтарып алу үшін шабуылды басталғанын жариялады. Қала 2017 жылдың 4 қазанында ИМ-ден азат етілді. 2022 жылдың қазанында Хадиджа Ахмад Муршид, сондай-ақ «Умм Раян» деп танылатын, Хавижадағы Әл-Хуррия ауданының мухтары болып сайланды, осылайша ол Киркук провинциясында мухтар лауазымын атқарган алғашқы әйел атанды.
According to open sources on 23 April 2013, Hawija became the focus of violent anti government protest and deadly Government intervention tactics which left at least 27 Sunnis protesters shot dead, exacerbating political division and sectarian polarization within Iraq. Later death toll of protests was 53, while associated violence resulted in 215 deaths by April 27. This crackdown prompted Sunni tribal figures in the town and across northern Iraq to harden their rhetoric against Maliki's government. Gun battles erupted across Iraq's majority Sunni cities between protesters and Iraqi Security Forces—including in Ramadi, Fallujah, and Mosul. From Jordan, influential religious figure Sheikh Abdul Malik al Saadi said, "self defense has become a legitimate and legal duty." Some Sunni tribes mobilized, declaring jihad against Baghdad. An ISIL operated prison was raided in the area by Kurdish and American special forces on October 21, 2015. After about 70 prisoners were freed, the US bombed the facility. During ISIL occupation, Hawija's residents have suffered severe shortages of critical supplies, including food, water, and medicine. Many of the town's residents have fled. The Kurdistan Regional Government estimates that 18,000 people fled Hawija in August 2016; they say that approximately 400–450 families arrive at Peshmerga checkpoints from Hawija each week. The UN estimates about 300 arrivals at the Debaga Refugee Camp (one of the largest in Iraq) each week. Unconfirmed reports indicated that ISIL is executing civilians caught trying to escape, and planting land mines to keep residents in place. Hawija, along with Mosul, is a place where ISIS members frequently carry out mass executions. For example, on August 6, 2016, they were said to have executed at least 100 people. ISIL occupied Hawija became isolated from the rest of ISIL's territory in July 2016 during the Battle of Mosul, when Al Shirqat was captured by Iraqi troops. Hawija was ISIL's last enclave in central Iraq. On September 21, 2017, Iraqi Prime Minister Haider al Abadi announced an offensive to reclaim the city after over three years of ISIS rule. The city was liberated from ISIS by October 4, 2017. In October 2022, Khadija Ahmad Murshid, also known as "Umm Rayyan", was chosen as the Mukhtar of the Al Hurriyya neighborhood in Hawija, making her the first woman recorded to hold the position of Mukhtar in the Kirkuk Province.