Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Басқа үй - Генри Джеймстің 1896 жылы «Illustrated London News» журналында бөлім-бөлім жарияланып, содан кейін сол жылы кітап түрінде басылған романы. Англияда өтетін бұл кітап, Джеймстің туындыларында кісі өлтіру оқиғасы төңірегінде құрылған сюжетімен ерекшеленеді. Роман бастапқыда «Уәде» деп аталатын пьеса ретінде жоспарланған. Джеймс 1893 жылы пьесаның жобасын жасады, бірақ ол театр басшыларына қызығушылық тудырмады. 1896 жылы Джеймс жобаны танымал апталық журналда жариялау үшін «Басқа үй» деп өзгертті. 1909 жылы ол романды қайтадан пьесаға айналдырды, бірақ ол тағы да қойылмады.
The Other House is a novel by Henry James, first published as a serial in the Illustrated London News in 1896 and then as a book later the same year. Set in England, this book is something of an oddity in the James canon for its plot revolving around a murder. The novel was originally planned as a play called The Promise. James sketched a scenario for the play in 1893, but it didn't interest theater managers. In 1896 James converted the scenario into The Other House for publication in a popular weekly magazine. He converted the novel back into a play in 1909, but it again failed to be produced.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Джулия Брим өзінің жалғыз баласын, Эффи есімді қызын туғаннан кейін қайтыс болады. Джулияның жаман өгей анасы болғандықтан, ол күйеуі Тониден Эффи тірі болғанша ешқашан үйленбеуге уәде алады. Бірнеше жыл өткен соң, Джулияның балалық шағындағы досы Роза Армигер Тониге ғашық, бірақ ол Денис Видалға никелесуге міндеттенген. Тони Эффидің күтімімен айналысатын Жан Мартльмен жақын болады, ал оны Тонидің көршісі Пол Бивер ұсыныс жасап мазалайды. Жан Полдың үйлену ұсынысын қабылдамағаннан кейін, Роза Эффиді серуенге алып шығады. Ол Эффисіз қайтып оралады, оны Жанға тапсырғанын айтады. Кейін Эффидің денесі үйге жақын өзенде суға батқан күйі табылады. Ақырында Роза баланы өзенге тастағанын мойындайды, бірақ барлығы осы қылмысты жасыруға келіседі. Отбасылық дәрігер доктор Рамедж билікті Эффи табиғи себептерден қайтыс болды деп сендіреді, ал Роза Денис Видалмен бірге жіберіледі, осылайша бәрі заңды түрде кісі өлтіруге қатысқан болып есептеледі.
Julia Bream dies after giving birth to her only child, a daughter named Effie. Julia had a horrible stepmother, so she extracts a promise from her husband Tony never to marry again as long as Effie is alive. Several years pass. Julia's childhood friend Rose Armiger is in love with Tony though she is ostensibly engaged to Dennis Vidal. Tony has grown close to Effie's nanny, Jean Martle, who is herself pursued by Tony's neighbor, Paul Beever. After Jean rejects Paul's marriage proposal, Rose takes Effie on a walk. She returns without Effie, claiming to have left her with Jean. Later Effie's body is found, having drowned in a stream near the home. Eventually, Rose confesses to drowning the child but everyone decides to conceal the crime. Family physician Dr. Ramage convinces the authorities that Effie died of natural causes and Rose is sent off with Dennis Vidal, all becoming, legally, accessories after the fact to murder.
Негізгі тақырыптар
Көптеген адамдар бұл қылмыс және оны жасыру туралы керемет оқиғаның Ибсеннің көңіл көншітпейтін пьесаларының ықпалында болғанын болжайды. Мүмкін, бұл идеяда қандай да бір мәні бар, себебі 1890 жылдары Джеймс Ибсенді оның пьесалары Англияда кеңінен танылғанда бағалай бастады. Джеймске "Басқа үйде" материалдарын сахналау тәсілі ұнаған сияқты. Ол өзінің жазбаларында "Ақ сүйеншік" романының бір бөлімін "Басқа үйдегі" алғашқы кітаптағы пролог сияқты жоспарлаған. "О, құтты болсын, Басқа үй, ол маған әр қадамда үлгі береді, бару үшін керемет кішкентай нұр сыйлайды!" Бірақ Джеймс "Басқа үйді" өзінің туындыларының Нью-Йорк басылымына (1907–1909) қоспады, кейінірек жазылған романдарының санатындағы азайып қалған туындылардың бірі.
Many have speculated that this strange tale of murder and a cover up was influenced by Ibsen's grimmer plays. There may be something to this idea, because in the 1890s James came to appreciate Ibsen as his plays became known in England. James seems to have liked the way he dramatized his material in The Other House. In his Notebooks he plans a section of his novel The Ivory Tower "after the manner in which the first book is a prologue in The Other House. Oh, blest Other House, which gives me thus at every step a precedent, a divine little light to walk by " But James did not include The Other House in the New York Edition of his fiction (1907–1909), one of the few later novels not to make the cut.
Санаткерлік бағалау
Сыншылардың көбі "Басқа үй" романын мотивациясы мен сенімділігіндегі айқын кемшіліктері үшін сынап тастады. Біраз дәрежеде Джеймс өзінің туындыларына байланысты күтулердің құрбаны болуы мүмкін. Оның басқа шығармаларында кейіпкерлерінің көбі бала өлтірмейді. Сондықтан Роза Армигер осыны жасағанда, бұл Джеймстің әдеттегі туындыларынан мүлдем өзгеше болып көрінеді, сондықтан сыншылар оны дереу сенімсіз деп қабылдауы мүмкін. Бірақ мұндай күтулерді ескергеннің өзінде де, Роза Ибсеннің "жаман қаһарман" сияқты, қозғанбас, жартылай ақылдан адасқандай көрінбейді. Ол жақсы тәрбиеленген, әдепті қыз сияқты, оның мұндай әрекет жасағанына сену өте қиын. Роман туралы жағымды пікір білу үшін төмендегі "Сыртқы сілтемелер" бөліміндегі NYRB-ның кіріспесіне көз жүгіртіңіз. Бұл мақала кітапты Джеймс туындыларының ішіндегі әділетсіз таңдалған "құрлы қаз" деп сипаттаумен басталады. Автор романның қапалы жағдайы үшін Леон Эдельді кінәлайды, бірақ басқа сыншылар да (аталған сындық еңбектерді қараңыз) "Басқа үйді" Джеймстің ең ұмытылатын туындыларының бірі деп санайды.
With near unanimity critics have dismissed The Other House for its glaring problems in motivation and credibility. To some extent James may be the victim here of expectations concerning his fiction. Outside of this work, few of his characters murder children. So when Rose Armiger does exactly that, it's so out of line with James' usual material that critics might automatically reject it as unbelievable. But even allowing for such expectations, Rose hardly seems like a driven, semi insane "bad heroine" out of Ibsen. She comes off like what she is, a well bred young lady doing something that it's very hard to believe she would do. For a more favorable view of the novel, see the link to the NYRB introduction in "External links" below. This essay begins by characterizing the book as the unfairly selected "ugly duckling" of the Jamesian canon. The author then blames Leon Edel for the novel's unfortunate status, though other critics (see the referenced books of criticism) have also dismissed The Other House as one of James' most forgettable efforts.