Кіріспе

Америка биологы Бернард Дэвид Дэвис (7 қаңтар 1916 – 14 қаңтар 1994) – микробтық физиология және метаболизм саласында маңызды үлес қосқан американдық биолог. Дэвис Гарвард медицина мектебінде микробиология және ұлттық ғылым саясатында белгілі тұлға болды. Ол 1989 жылы Ұлттық ғылым академиясының микробиология саласындағы Селман А. Ваксман сыйлығының иегері атанды.

Білім

Дэвис Массачусетс штатындағы Франклин қаласында дүниеге келді, онда оның Литвадан келген еврей иммигранттары қоныстанған еді. Ол орта мектебін үздік бітіруші болып аяқтады, содан кейін Гарвард университетіне түсіп, биохимия мамандығын таңдады. Ғылым бакалавры дәрежесін алғаннан кейін, ол Гарвард медицина мектебіне оқуға түсті және 1940 жылы сирек кездесетін, summa cum laude көрсеткішімен М.Д. дәрежесін алды. 1958 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2000 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланған түсіндірмеге қосымша жазылған кіріспеде Дэвистің микробтық физиологияға қосқан ең маңызды үлесі ретінде "ауксотрофты мутанттарды іріктеу үшін пенициллинді пайдалану және бактериялық конъюгацияның екі бактериялық штаммы арасында тікелей контактіні қажет ететінін дәлелдеу үшін жасаған U-түтік тәжірибесі" көрсетілді.

Моральдық қателік

1978 жылы Nature журналында жарияланған қысқа мақалада Дэвис "қауіпті білім" болуы мүмкін деген зерттеуді бақылау үшін этикалық нұсқаулар туралы талаптардан кейін "адамгершілік қателік" терминін енгізді. Бұл термин Г.Э. Мурдың 20-шы ғасырдың басында қолданған, бірақ көбінесе 18-шы ғасырда Дэвид Юмның ұқсас көзқарастарына қатысты қолданылған "табиғаттағы қателікке" қарама-қарсы тұрды. Юм, дедуктивті ойлаудың "не болады" туралы мәлімдемелерден "қалай болу керек" деген нұсқауларға логикалық түрде секіріп кеткенде туындайтын қателікке назар салды. Осылайша, Дэвис "адамгершілік қателік" терминін "іс жүзінде, 'болу керек' дегеннен 'болады' дегенге логикалық емес тырысу" деп сипаттады. Кейде теорияны оның теріс пайдаланылу қаупіне сілтеме жасап қабылдамайды. Мұндай жағдайда, оның эпистемологиялық және практикалық құндылығын, немесе моральдық, құндылықтан ада білімді және моральдық бағалауларды ескере отырып, білімнің ықтимал жағымсыз салдарларын жеткілікті түрде ажырата алмайды. Ғылыми теория тұрғысынан, теорияның дәлдігі маңызды, ал оның практикалық құндылығы, шығу тегі немесе қолданылу тарихы емес. Ешқандай теорияны теріс пайдаланудан қорғауға болмайды, сондай-ақ теория теріс пайдалану арқылы жоққа шығарылмайды. Білімді теріс пайдалану да, одан бас тарту да зиянды салдарға әкелуі мүмкін. "Табиғаттағы қателік" мысалы, егер ғылыми дәлелдер соғыстың адам табиғатының бір бөлігі екенін көрсетсе, барлық соғыстарды мақұлдау болар еді, ал "адамгершілік қателік" мысалы, соғыс бұрыс болғандықтан, ол адам табиғатының бөлігі бола алмайды деп мәлімдеу болар еді.

Ғылыми жазу туралы

Девис ғылыми жазудың қазіргі форматы туралы пікір білдірген болатын: «Ғылыми мақала – ерекше өнер формасы. Ол оқырманға эксперименттерді қайталау үшін қажетті барлық ақпаратты ұсынып, мүмкіндігінше ықшам болуы тиіс. Әдебиет өте кең болғандықтан, мақаланың форматы стандартталған, осылайша оқырман өзіне қызықты бөлімдерді жылдам таба алады; оқырмандар көздеріне түскен мақалалардың көпшілігін беттерімен жылдам қарап шығады, тек өте қызығушылық тудырғандарын ғана толық оқиды. Мақсаты – маңызды мәліметтерді тиімді және жеке басынан алыс түрде жеткізу, одан гөрі оқиға барысындағы қадамдардың толық сипаттамасы емес.»