Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаның ұлттық паркі
National park of Poland
Пьенний ұлттық паркі (Pieniński Park Narodowy) – Польшаның ең оңтүстік бөлігіндегі Пьенний тауларының ортасында орналасқан қорғалатын аймақ. Бұл Польшадағы ең көне ұлттық парк. Әкімшілік тұрғысынан парк Кіші Польша воеводтығында, Словакиямен шекарада орналасқан. Оның бас кеңсесі Кростенко-над-Дунайцемде. Пьенний тау тізбегі үш жотаға бөлінеді: Пьенний Спишский, Мале Пьенний және Пьенний Влащиве жотасы, оның ішінде парк орналасқан. Парктің ауданы , оның ішінде 13,11 км² орманды. Үштен бір бөлігі (7,5 км²) қатаң түрде қорғалады. Словакия жағындағы тауларда Пьеньинский ұлттық паркі деп аталатын параллель парк бар.
Pieniny National Park (Pieniński Park Narodowy) is a protected area located in the heart of the Pieniny mountains in the southernmost part of Poland. It is the oldest national park in Poland. Administratively, the park lies in the Lesser Poland Voivodeship on the border with Slovakia. Its head office is in Krościenko nad Dunajcem. The Pieniny mountain chain is divided into three ranges: Pieniny Spiskie, Małe Pieniny, and the Pieniny Właściwe range where the Park is located. The park's area is , of which 13.11 km2 is forested. One third (7.5 km2) is strictly protected. On the Slovak side of the mountains there is a parallel park called the Pieninský národný park.
Тарих
Пьенинидегі Ұлттық паркті құру идеясы 1921 жылы Табиғатты қорғау жөніндегі Ұлттық комиссияның (Państwowa Komisja Ochrony Przyrody) мүшесі профессор Владислав Сзаферге келді. Сол жылы Станислав Дрохоевский Czorsztyn қамалының қираған жерлері маңында 75 000 м2 аумақта жеке қорғау ашты. 1928 жылы Польша үкіметі алғашқы жерлерді сатып алды, ал 1932 жылғы 23 мамырда Ауыл шаруашылығы министрлігі 7,36 км2 аумақты қамтитын "Пьенинидегі Ұлттық парк" құрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1954 жылғы 30 қазандағы үкімет актісімен бұл шешім расталды, ол ресми түрде Пьенини Ұлттық паркін құрды.
The idea for the creation of the National Park in Pieniny came from Prof. Władysław Szafer, a member of the National Commission for the Preservation of Nature (Państwowa Komisja Ochrony Przyrody) in 1921. The same year, a private preserve on the area of 75,000 m2 was opened by Stanisław Drohojowski around the ruins of the Czorsztyn castle. In 1928, the Polish government made its first land purchases and on May 23, 1932, the Ministry of Agriculture created a “National Park in the Pieniny”, with an area of 7.36 km2. After World War II, the decision was confirmed by an October 30, 1954 act of the government, which officially created Pieniny National Park.
Ерекшеліктері
Пенини таулары негізінен әктас тастан тұрады. Тауларда Дунайец өзеніне қарай тік түсетін, көркем жартастар бар. Ең танымал шыңы – Trzy Korony (Үш тәж) теңіз деңгейінен 982 метр биіктікте, алайда Пьениньнің ең биік тауы – Wysokie Skałki теңіз деңгейінен 1050 метр биіктікте және ол ұлттық парктің құрамына кірмейді. Пьенинь ұлттық паркі Дунайец өзенінің алабында орналасқан, ал өзен Пьениньнің келбетіне әсер ететін факторлардың арасында маңызды орын алады. Парк көлемі шағын болғанымен, оның ішінде өсімдіктердің жүздеген түрі, оның ішінде 640 түрлі саңырауқұлақ өседі. Кейде бір тасқа тіршілік етудің өте әртүрлі тәсілдері бар өсімдіктер кездеседі. Адам қызметінің нәтижесінде пайда болған парктің шалғындары Польшадағы ең бай өсімдік экожүйелерінің бірі болып табылады (әр шаршы метрге 30-40 гүл түрі). Қазіргі уақытта Пьенинь аймағында 6500-ге жуық жануар түрі тіршілік етеді, ал аймақта 15 000-ға дейін түр мекендейтіні болжануда. Мұнда көптеген құстар, балықтар, бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділер, сондай-ақ сүтқоректілер бар. Ең маңызды жыртқыш – сілеусін. Дунайец өзенінің жағалауында сусар өркендейді. Пенинь тауларындағы тұрақты адам қоныстары алғаш рет 1257 жылы, поляк ханшайымы Кингаға жақын жерлер сыйға берілген кезде пайда болды. 1280 жылы ханшайым Стари Сач қаласында монастырь салды, кейін Czorsztyn қамалы бой көтерді. Бұл қамал Польшаға тиесілі болды, ал Дунайец аңғарының оңтүстік жағында венгрлер өздерінің қамалын салды, ол Дунайец деп аталды (қазір Польшаға тиесілі және Ниедзица деп аталады). 1997 жылы Дунайец аңғары өзенге бөгет салу салдарынан суға батты. Паркте көптеген жаяу жолдары бар, Соколица және Trzy Korony сияқты шыңдардан Пьенинь, Татра таулары мен Дунайецке керемет көрініс ашылады. Парктің басты тартымдылығы – барлық туристер арасында үлкен танымаллыққа ие ағаш салдармен өзенде саяхаттау.
The Pieniny mountains consist mostly of limestone. The mountains have picturesque, almost vertical cliffs which go down to the Dunajec River. The most famous summit Trzy Korony (Three Crowns) is 982 meters above sea level high, however Pieniny's highest mountain Wysokie Skałki is 1050 meters above sea level and is not located in the national park. Pieniny National Park is located in the Dunajec river basin, and the river occupies an important position among factors that influence Pieniny's look. Even though the park is small in size, within its area thrive hundreds of species of plants, including 640 kinds of mushrooms. Sometimes, on the same rock, grow plants with opposite means of survival. The park's meadows, which are the result of human activity, are some of the richest plant ecosystems of Poland (30 to 40 species of flowers for every square meter). So far around 6500 animal species are known to live in the Pieniny. It is believed that the area is even more abundant with up to 15 000 species. There are numerous birds, fish, reptiles and amphibians as well as mammals. The most important predator is the lynx. On the shores of the Dunajec the otter thrives. The first permanent human settlements in the Pieniny mountains date back to 1257, when Polish princess Kinga was given nearby lands. In 1280, the princess founded a monastery at Stary Sącz, later the Czorsztyn castle was built. This castle belonged to Poland, on the southern side of the Dunajec valley, the Hungarians built their own, then called Dunajec (today it belongs to Poland and its name is Niedzica). In 1997, the Dunajec valley was flooded as a result of construction of a river dam. There are many hiking trails in the park, from such peaks as Sokolica and Trzy Korony one can have excellent view on the Pieniny and the Tatra mountains as well as the Dunajec. The Park's main attraction is a river trip on wooden rafts, very popular among all tourists.