Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пьенины ұлттық паркі (; аббревиатурасы PIENAP) – Словакияның солтүстігіндегі ұлттық парк. Парк Польшамен шекаралас шығыс Пьенины тауларында орналасқан. Бұл Словакиядағы ең кішкентай ұлттық парк, оның ауданы 37,49 км² (14,48 шаршы миль) және буферлік аймағы 224,44 км² (86,66 шаршы миль) құрайды. Парк Прешов облысындағы Кежмарок және Стара Любовна аудандарының жерінде жатыр.
Pieniny National Park (; abbr. PIENAP) is a national park in northern Slovakia. The park is located in the eastern Pieniny Mountains on the border with Poland. It is the smallest national park in Slovakia with an area of 37.49 km2 (14.48 mi2) and a buffer zone of 224.44 km2 (86.66 mi2). The park is located in the Slovak districts of Kežmarok and Stará Ľubovňa in the Prešov Region.
Тарих
Замагурье аймағы 1932 жылы қорғалатын аумақ деп жарияланды, осылайша ол Еуропадағы алғашқы халықаралық қорғалатын табиғи саябаққа айналды. Польша тарапында ол Pieniński ұлттық паркі деп аталды, ал Словакияның Пенины тауларының бөлігі – ұлттық табиғи қорық болды. Ұлттық саябақ 1967 жылдың 16 қаңтарында құрылды, бұл оны Словакиядағы екінші ең көне ұлттық саябақ етеді. 1994 жылы Словакия парламенті табиғатты және ландшафтты қорғау туралы қабылдаған заңымен саябақтың атауы Пенины ұлттық саябағы болып өзгертілді. Оның шекарасы 1997 жылы бекітілді.
The Zamagurie region was already declared as a protected territory in 1932, making it the first protected international nature park in Europe. On the Polish side it was called Pieniński Park Narodowy, while the Slovak part of the Pieniny Mountains was a national nature reserve. The National Park itself was founded on 16 January 1967, which makes it the second oldest national park in Slovakia By the 1994 act of the Slovak parliament regarding nature and landscape protection, the name of the park was changed to the Pieniny National Park. Its borders were adjusted in 1997.
Орналасқан жері
Парк Словакияның солтүстік-шығысында орналасқан. Ол Польшамен шекарадағы шығыс Пенини тауларын қамтиды. Пенини тауларының жалпы ауданы 100 км²-ден асады. Оның шығыс бөлігі Словакия аумағында, ал батыс жартысы Польшаға тиесілі. Дунайец өзенінің аңғары Словакия мен Польшаның шекарасын белгілейді. Пенини таулары, әсіресе оның батыс бөлігінде, аса биік емес. Бірақ бұл ландшафттың, әсіресе Дунайец өзенінің шатқалы маңындағы тым терең тілінуінен жасырылады. Осы шатқал бойында Словакия жағындағы ең биік нүкте – Холика тауы, биіктігі 828 метр. Ұлттық парктің ең биік нүктесі – 1050 метрлік Високе Скальки. Високе Скальки Кіші Пенини жотасында орналасқан, ол Словакия мен Польша арасындағы шекаралық жотаны құрайды және бірнеше кіші жарлардан тұрады. Оңтүстік және оңтүстік-батыста, Татра ұлттық паркімен шектесетін қорғаныс белдеуі Попрадская котлина алқабы мен Ждиарска браздасымен шектеседі.
The park is located in north eastern Slovakia. It covers the eastern Pieniny Mountains on the border with Poland. The Pieniny Mountains as a whole, cover an area of more than 100km2. The eastern part of it is situated on the territory of Slovakia, the western half belongs to Poland. The valley of the Dunajec river marks the border between Slovakia and Poland. The Pieniny Mountains are not particularly high, especially in the western part of the range. Though this is somewhat disguised by the extreme dissection of the landscape, especially around the Dunajec river gorge. Along this canyon, the highest point on the Slovak side is the Holica mountain with 828m. The highest point in the national park is Vysoké skalky at 1050m. Vysoké skalky is located in the Lesser Pieniny range, which forms a boundary ridge between Slovakia and Poland, consisting of several smaller cliffs. In the south and southwest, bordering the Tatra National Park, the protective belt reaches the Popradská kotlina basin and the Ždiarska brázda furrow.
Геология
Пьенни ұлттық паркі аумағының геологиялық негізі екі негізгі құрылымнан тұрады. Пенини тауларының батыс бөлігі Дунайец өзенінің арасынан жартасты каньонды кесіп өткен күрделі тау тізбегінен құралған. Дунайец өзені Словакиядан шығатын жерге жақын, Лесницкий Поток ағыны оң жағынан шатқалына құяды. Прилом Лесникехо шатқалы қатты әктас жартастардың арасынан өзіне арна жасап өткен. Бұл шатқал, тік қара сұр әктас жартастардың арасында қысылып, шамамен 300 метр тереңдікке жетеді. Шатқалдың үстінде Лесницкий Поток ағынының аңғары кеңірек және сопақ пішіндес.
The geological foundation of the territory of the Pieniny national park is composed of two basic structures. The western part of the Pieniny mountain range consists of a complex chain of rugged mountains through which the Dunajec river cut out a rocky canyon. Near to the spot where the Dunajec river leaves Slovakia, the Lesnicky Potok brook flows into the gorge from the right side. The Prielom Lesnickeho potoka chasm carved its path through the hard limestone cliffs. It is a gorge, nearly 300m deep squeezed between vertical dark gray limestone cliffs. Above the gorge, the valley of the Lesnicky potok brook is wider and oval shaped.
Флора
Пьенни ұлттық паркі өсімдік жамылғысының бірнеше биіктік деңгейлері бойынша таралуымен ерекшеленеді. Адамдар Замагурия аймағының табиғатын күрт өзгертті, мысалы, ойпаздардан ормандар жойылды. Орманды жою алдында ойпаздар мен шатқалар буылған емен ормандарымен жабылған, енді олар Татра тауларында өспейді, тек Белианск Татры орманды қайта жаңарту жобасында шағын аумақта ғана кездеседі. Пьенни ұлттық паркі сирек өсімдік түрлеріне бай, оның ішінде эндемиктер мен подвидтер де бар, мысалы, Chrysanthemum zawadzkii, Taraxacum pieninicum және Libanotis montana sibirica.
The Pieniny national park is characterised by the distribution of the vegetation over several altitude vegetation tiers. The nature of the whole Zamagurie region has been heavily changed by humans, e. g. the basins have been deforested. Before the deforestation, the basins and furrows were covered by beech forests, which no longer grow in the Tatras with a small exception of the Belianske Tatry reforestation project. The Pieniny national park is rich in rare varieties of plants, including endemites and subspecies, e. g. Chrysanthemum zawadzkii, Taraxacum pieninicum and Libanotis montana sibirica.
Фауна
Ұлттық паркте қоңыр аю, қасқыр, сілеусін, тау ешкісі, өзен сусар және альпілік суыртық сияқты сүтқоректілер мекендейді. Жртасты жартастарда бүркіттер адам жетпейтін жерлерде ұя салады, ал ұлттық парктің аймағында бірнеше лелек ұялайды.
The national park is home to mammals including the brown bear, the wolf, the lynx, the chamois, the river otter and the alpine marmot. On the rocky cliffs, eagles nest on inaccessible spots and several storks nest in the region of the national park.
Туризм
Ұлттық парк табиғи ортасымен, соның ішінде рафтинг пен жаяу серуенге арналған Дунайец өзенінің шатқалымен танымал. Парк дәстүрлі фольклор мен сәулетті ұсынады, әсіресе Ұлттық мәдениет мұражайы орналасқан Червены Клаштор ауылы.
The national park is known for its natural environment, including the Dunajec River Gorge, which is a rafting and hiking location. The park offers traditional folklore and architecture, especially the village of Červený Kláštor with the Museum of National Culture.