Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хорватия тегі бар австралиялық азаматтар.
Australian citizens of Croatian ancestry
Хорватиялық австралиялықтар – хорват тегі бар австралиялық азаматтар. Хорватия, әсіресе 1960 және 1970 жылдары, Австралияға көшіп келушілердің маңызды көзі болды. 2021 жылы Австралияда тұратын 200 000-ға жуық адам (0,6%) өздерін Хорватияда туылған немесе хорват тегі бар деп атады.
Croatian Australians are Australian citizens of Croatian ancestry. Croatia has been a source of migrants to Australia, particularly in the 1960s and 1970s. In 2021, around 200,000 people resident in Australia (0.6%) identified themselves as being born in Croatia or having Croatian ancestry.
Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын
Хорваттар алғаш рет Австралияға 1850 жылдардағы Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльс британдық колонияларындағы алтын асығу кезінде қоныс аударуға ынталандырылды. Көші-қон салыстырмалы түрде аз болғанымен, сауда кемелерінде жұмыс істейтін хорват саяхатшылары мен теңізшілері Австралиядағы мүмкіндіктер туралы ақпарат таратуда маңызды рөл атқарды. 1875 жылдың қазан айындағы бір қызықты оқиғада, "Stefano" кемесіндегі 16 хорват теңізшісі Батыс Австралия жағалауындағы Нингалу рифінде кеме апатына ұшырады. Он адам аман қалды және жергілікті Иникутира халқы оларға тамақ пен су беріп, жағалауға жетті, сондай-ақ кеме апатының қирандыларынан жағалау картасын тапты. 1876 жылдың қаңтарына қарай, екеуінен басқа барлығы аштықтан немесе суықтан қайтыс болды. Екі аман қалған – Бачич (16 жаста) және Юрич (19 жаста) – Иникутира руының құрамына кіріп, келесі үш айды Солтүстік-Батыс Кейп маңында олармен бірге өткізді. 1876 жылдың сәуір айында оларды аборигендер жұмысшыларын іздеген маржан іздеуші құтқарып, Фримантлда бірнеше ай болғаннан кейін Еуропаға оралды. Том Старцевич, Батыс Австралияның Субиако қаласында туған хорват австралиялық, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде батырлығы үшін Виктория кресі медалімен марапатталды. 1960 және 1970 жылдары Австралиядағы Усташе тобы, Srećko Rover сияқты адамдар басшылығымен, Югославияға қарсы бомбалау, қорқыту және бүлікшілдік операцияларын жүргізді. Ақырында, Сиднейдегі үлкен бомбалаудан кейін көптеген адамдар жарақаттанғаннан кейін, 1972 жылдың соңында Хорватиялық Австралия қауымдастығындағы Усташе қозғалысына қарсы күшті шаралар қолданылды. Бұл шараны бас прокурор Лайонел Мерфи бастады, ол ASIO штаб-пәтерін тінту өткізіп, хорваттардың террористік қызметі туралы құжаттарды жариялады. 1977 жылдың қарашасында Канберрада бейресми хорват елшілігі ашылды, бұл Австралия және Югославия үкіметтері үшін құқықтық және дипломатиялық қиындықтар тудырды. Хорватияны жеке мемлекет ретінде тану және хорват халқының Югославиядан бөлініп тұрғанын көрсету мақсатындағы елшілік 1979 жылы жабылып, 2 жыл бойы ашық болды. Оның елшісі – бұрынғы Демократтар партиясының жетекшісі Наташа Стотт Деспояның әкесі Марио Деспоя болды. Хорватия тәуелсіздік алғаннан кейін 1990 жылдары Канберрада ресми елшілік ашылды, ал Мельбурн, Сидней және Пертте консулдықтар ашылды. 1971 жылғы халық санауы бойынша Югославияда туған халық саны 129 616 адамды, ал 1991 жылғы халық санауы бойынша 160 479 адамды құрады. Хорваттардың көпшілігі Сидней мен Мельбурн қалаларына қоныстанғанымен, олар Австралияның барлық қалалары мен аймақтарында жақсы өкілдік етілген. 1980 жылдан бері Хорватиядан Австралияға көші-қон деңгейі өте төмен.
Croats were first encouraged to migrate to Australia during the gold rushes of the 1850s taking place in the British colonies of Victoria and New South Wales. Although migration was relatively small, Croatian travellers and sailors employed on merchant vessels played a significant role in spreading the news of the opportunities possible in Australia. In an interesting occurrence in October 1875, sixteen Croatian sailors aboard the vessel Stefano, became shipwrecked on the Ningaloo Reef along the West Australian coast. Ten survived to reach the shore where the local Yinikutira people gave them food and water, and found their map of the coast among the shipwreck's debris. By January 1876, all but two had died from hunger or exposure. The two survivors, Baccich (aged 16) and Jurich (aged 19), became part of a Yinikutira clan and spent the following three months living with them around the North West Cape. They were rescued by a pearler looking for Aboriginal labour in April 1876 and, after a few months in Fremantle, they returned to Europe. Tom Starcevich, a Croatian Australian born in Subiaco, Western Australia was a recipient of the Victoria Cross medal for bravery during World War II. During the 1960s and early 1970s, the Ustaše splinter groups in Australia led by people like Srećko Rover ran a campaign of bombings, intimidation and insurgency operations against pro Yugoslav interests. Eventually, after a large bombing in Sydney injured many people, a crackdown on the Ustaše movement in the Croatian Australia community occurred from late 1972. This was spearheaded by the Attorney General, Lionel Murphy, who raided ASIO Headquarters and made public the files on the Croatian terrorist activities. In November 1977, an unofficial Croatian embassy was opened in Canberra, causing a legal and diplomatic difficulty for both the Australian and Yugoslav governments. The embassy, aimed at raising awareness of Croatia as a nation and the Croatian people separate from Yugoslavia, remained open for 2 years closing in 1979. Its ambassador was Mario Despoja, the father of former Democrats leader Natasha Stott Despoja. Since the independence of Croatia in the 1990s, an official embassy has been opened in Canberra and consulates have been opened in Melbourne, Sydney and Perth. The Yugoslavia born population reached 129,616 by the 1971 Census and 160,479 by the 1991 Census. The greatest number settled in Sydney and Melbourne, though Croats are well represented in every Australian city and region. Croatian migration to Australia has been very low since the 1980s.
Демография
Австралия статистика бюросы жариялаған 2021 жылғы халық санағы деректері Австралияда тұратын 43 302 адамның Хорватияда туылғанын көрсетті, бұл Австралия халқының шамамен 0,15% құрайды. Халық санағында 164 362 адам өздерін хорват тегінен екендіктерін атады, олар жеке немесе басқа тектің қатысуымен, бұл Австралия халқының тағы 0,65% құрайды. Осы демографиялық топтың көп бөлігі Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарында тұрады. Хорватиядан иммиграция деңгейі 1980-ші жылдардан бері едәуір төмендегендіктен, Хорватияда туған халық қартаюда: 2021 жылғы халық санағы кезінде Хорватияда туған халықтың 57% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен. 2021 жылғы деректер сонымен қатар Хорватияда туған австралиялықтардың 15% үйде тек хорват тілінде сөйлетінін, 24% тек ағылшын тілінде сөйлетінін, ал Хорватияда туған австралиялықтардың 72% дінін католик ретінде көрсеткенін көрсетті.
The 2021 Census data released by the Australian Bureau of Statistics showed that 43,302 persons resident in Australia identified themselves as having been born in Croatia, representing about 0.15% of the Australian population. The Census also noted 164,362 persons identified themselves as having Croatian ancestry, either alone or in combination with another ancestry, representing a further 0.65% of the Australian population. Most of this demographic were shown to reside in Victoria and New South Wales. As the level of immigration from Croatia has dropped significantly from the 1980s, the Croatian born population is ageing: 57% of the Croatian born population was aged 65 years or older at the time of the 2021 Census. The 2021 data also revealed that 15% of Croatian born Australians spoke only Croatian at home, while 24% spoke only English at home, and 72% of Croatian born Australians recorded their religion as Catholic.
Хорват австралиялықтары мен футбол
Австралиядағы хорваттар және олардың хорват-австралиялық ұрпақтары футболға берілгендігімен ерекшеленеді, бүкіл елде көптеген клубтар құрылған, олардың ең танымал және сәттілері – Сидней «Хорватия» және Мельбурн «Хорватия». Бұл клубтар көптеген хорват-австралиялықтардың футбол талантын дамытты, олардың көпшілігі қазір шетелде кәсіби футболшы болып ойнайды. Хорват-австралиялықтар Хорватия және Австралия құрамаларында ойнаған. 2006 жылғы әлем чемпионатына Австралия құрамасында жеті хорват-австралиялық, ал Хорватия құрамасында үш австралиялық кірді. Барлығы 47 хорват-австралиялық Австралия ұлттық футбол құрамасы сапында ойнады, оның ішінде жетісі ұлттық құраманың капитаны болды. Австралиялық хорват футбол турнирі – Австралиядағы ең ұзақ тарихы бар футбол жарысы.
Croats in Australia and their Croatian Australian offspring are notable for their commitment to soccer, with numerous clubs established throughout the country, the most notable and successful being Sydney Croatia and Melbourne Croatia. These clubs nurtured the soccer talents of a large number of Croatian Australians, many of whom now play professionally overseas. Croatian Australians have played for both Croatia and Australia. In the 2006 World Cup, there were seven Croatian Australians playing for Australia and three playing for Croatia. A total of 47 Croatian Australians have gone on to play for the Australian national soccer team, including 7 who captained the national team. The Australian Croatian Soccer Tournament is the oldest running soccer competition in Australia.