Кіріспе

Жапондық өнер түрі құм мен кішкентай тастарды пайдаланады. Бонсеки (盆石, "сауыт тастар") – ақ құм, қиыршық тас және кішкентай тастарды қолдана отырып, қара табақтарда миниатюралық пейзаждар жасаудың ежелгі жапон өнері. Бонсекиде қауырсын, кішкентай зығыр щеткалар, елеуіштер, қасықтар және ағаш қалыптар сияқты ұсақ құралдар қолданылады. Табақтардың пішіні сопақ немесе тікбұрышты болып келеді, олардың өлшемдері шамамен 60х35 сантиметрге жуық. Сопақ табақтардың жиегі төмен, ал тікбұрыштылары тегіс болады. Бонсеки көріністерінде көбінесе таулар, теңіз жағалаулары және бақтар бейнеленеді. Кішкентай тастар тауларды, жағалау сызықтарын немесе толқындар шағылысқан тасты аралдарды көрсету үшін пайдаланылады. Кейде үйлер, храмдар, көпірлер сияқты шағын құрылымдар, әдетте боялған мыстан жасалған, қосылады. Бонсеки көріністері көбінесе уақытша болу үшін жасалады. Бірақ, кейде арнайы әдістерді қолдану арқылы Бонсеки көрінісін сақтап қалуға болады. Мұндай туындылар бонга ("табақ суреті") немесе сунаэ ("құм суреті") деп аталады.

Тарих

Бонсекидің шығу тегі нақты белгісіз, бірақ 7-ғасырдың ортасында тақ отырған император Тенму табиғи нысандар мен ландшафттарды бейнелеу үшін Бонсеки техникаларын қолданған деп саналады. Киотодағы бірнеше бақтар Бонсекиді уақытша сызба ретінде пайдаланып жоспарланып, құрылған деген болжам бар. 1300 жыл шамасында жапондық дзен монахы Кокан Ширен жазған «Миниатюралық ландшафт бағына арналған рималы проза» атты мақаласында бонсеки және бақ сәулетінің эстетикалық принциптері баяндалған. Эстетикалық көзқарастары бар шогун Ашикага Йосимаса (1443–1490) тұсында Бонсеки аристократия өкілдері арасында кеңінен танымал болды. Бір ғасыр өткен соң, шай ішу рәсімінің шебері Сен но Рикю Бонсекимен айналысты, ал оның шәкірттерінің бірі Хосокава Сансай Бонсекиді үйретуге арналған мектеп ашты. Эдо кезеңінде (1603–1867) Бонсекидің көптеген мектептері ашылды, оның танымаллығы арта түсті. Бонсеки Токиодағы шогунат сарайының көптеген әйелдері арасында ерекше сұранысқа ие болды. Императорлық биліктің қайта орнатылуымен Бонсекиге деген қызығушылық күрт төмендеді, себебі заманауилық пен батыс мәдениетіне басымдық берілді.

Қазіргі жаңғыру

Соңғы уақытта Бонсеки қайта жанданып келеді, себебі жаңа топтар Хосокава техникасын жетілдіріп, оның дәстүрлі әсемдігін сақтап келеді. Мұндай топтардың бірі – Хосокава мектебінің Токио Куйо Кайы. Токио Куйо Кай – Хосокава мектебінің соңғы басшыларының шәкірттерінен құралған топ. Токио Куйо Кай тобының пікірінше, Бонсекидің мәні – жасалған көріністің өзінде де, оны сақтауда да емес. Токио Куйо Кай былай дейді: "Бонсекидің маңыздылығы – Бонсеки көрінісін жасау кезінде сезілетін тыныштық пен қанағатта, ал емес оның нәтижесінде".