Кіріспе

Eadhadh – огам алфавитінің он тоғызыншы әріпінің ирландша атауы, ᚓ. Ежелгі ирланд тілінде бұл әріптің аты Эдад болған. Оның дыбыстық мәні [e]. Әріп атауының бастапқы мағынасы белгісіз, бірақ ол готикалық pairþra, qairþra сияқты Idad-пен жасанды түрде өзгертілген жұптасу болуы мүмкін.

Интерпретация

Бұл әріптің мәніне байланысты белгілер өте құпия. Ортағасырлық "ағаш" глоссаторлары бұл әріпке crand fir no crithach "'нағыз ағаш' немесе қайын" (Crann Creathach қазіргі ирланд тілінде) деп атайды, бірақ бұл кенингтер немесе этимология тұрғысынан оны қолдауға жеткіліксіз. Макманус бұл әріптің бастапқы Ирландияда *eburas құндылығына ие болғанын, ал одан бұрынғы кельт тілінде *eburo сөзі "қарағай" мағынасын білдіргенін ұсынады. Бұл ескі ирланд тіліндегі ibar сөзінің түбірі, ол әр түрлі мәңгі жасыл ағаштарды (бірақ шектеулермен) білдіреді. Ол эдад пен идадтың жұптасуына қатысты эдадтың кенингтерін түсіндіреді. Егер éo "қарағай" деген ескі ирланд сөзі (идадқа қараңыз) және ескі ирланд тіліндегі é/éo "бөке" сөзінің нұсқалары болса, онда біз "достардың алмасуы" кенингін түсіне аламыз; кенинг құрастырылған кезде бұл жұпталған эдад (é/éo бөке, әріптің [e] құндылығына байланысты) пен идад (éo қарағай) әріптерінің мағыналық алмасуын қамтитын сөз ойыны ретінде түсінілген болар. Ортағасырлық эдад глоссаторлары да "Даналықтың бөкенімен" байланысты болды. Макманус сондай-ақ "қайын ағасының інісі" кенингі бастапқы жиырма әріптің соңғысына қате орын ауыстырылған болуы мүмкін екенін айтады, ол форфеданың соңғы әріпі болған, бастапқыда pín [p] деп аталған, кейін ifín деп өзгертілген, содан кейін peithe [p] ойлап табу қажет болды, сонымен қатар beithe bog "жұмсақ бейте" деп те аталды, демек "қайын ағасының інісі". Бұл тек болжам ғана, бірақ Кон Кулайнн дәстүрінен толық кенингтер табылмаса (қазіргі уақытта олардың көптеген форфедалар үшін құндылықтары расталмаған), бұл мәселе шешілмейді. Сонымен қатар, beithe peithe-ке (огам әріптерінің рифмалы жұбы) қатысты болғандай, эдад та idad-қа қатысты болуы мүмкін, және эдад осы себепті beithe-нің інісі болуы мүмкін.