Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дэвид Кит Дакворт (10 тамыз 1933 – 18 желтоқсан 2005) – ағылшын инженер-механик. Ол Формула-1 спортында революция жасаған Cosworth DFV (Double Four Valve) қозғалтқышын жобалағандығымен әйгілі.
David Keith Duckworth (10 August 1933 – 18 December 2005) was an English mechanical engineer. He is most famous for designing the Cosworth DFV (Double Four Valve) engine, an engine that revolutionised the sport of Formula One.
Ерте өмір және білім
Дакворт Ланкаширдің Блэкберн қаласында дүниеге келді және Гигглсвик мектебінде білім алды. Ол Корольдік әуе күшінде екі жыл қызмет етті, осы кезеңде ұшқыш болуға қысқаша дайындықтан өтті, бірақ қауіпті және нашар ұшу салдарынан ұшуға тыйым салынды және навигатор ретінде қайта жіктелді. Дакворт қабылдаған дәрі-дәрмегіне аллергиясы ұшудағы мәселесіне себеп болғанын айтты. Азаматтық өмірде ол жеңіл ұшақтар мен тікұшақтарды ұшқысы болды. Қызметтік міндеттемесін аяқтағаннан кейін, навигатор болып аяқтады, Дакворт Лондонның Императорлық колледжінде инженерлік мамандық бойынша оқыды және 1955 жылы BSc дәрежесін алды.
Duckworth was born in Blackburn, Lancashire, and was educated at Giggleswick School. Duckworth served his two years of national service with the Royal Air Force, during which time he briefly trained to become a pilot but was grounded for dangerous and incompetent flying and was reclassified as a navigator. Duckworth claimed that allergy to medication he was receiving caused his flying problem in civilian life he became a keen light aircraft and helicopter pilot. After completing his tour of duty, which he finished as a navigator, Duckworth studied engineering at Imperial College London, earning a BSc degree in 1955.
Ерте мансап
Университетті бітірген соң ол Lotus компаниясында беріліс қорабының инженері болып жұмыс істей бастады. "Квирбокс" беріліс қорабының сенімсіздік проблемаларын шешуге кіріскенде, ол Чапманмен арасы суыды, себебі Чапман Дакуорт қажет деп есептеген жөндеуге қажетті қаржыны бөлмеді.
After university he began working for Lotus as a gearbox engineer. Given the task of fixing the 'Queerboxs' unreliability problems, he fell out with Chapman who would not support the cost of the fix that Duckworth felt was needed.
DFV
Lotus-пен үш жыл жұмыс істегеннен кейін, Дакуорт, Lotus қызметкері Майк Костинмен бірге 1958 жылы жарыс қозғалтқыштарын жобалау және дамытумен айналысатын Cosworth фирмасын құрды. Костин жақында шектеулі шартқа қол қойғандықтан Lotus-та қалуға міндетті болды; алғашқы бірнеше жыл бойы Майк қосылғанға дейін Дакуорт Cosworth-та дерлік жалғыз жұмыс істеді. Компанияның бастапқы күнінен бастап Ford Motor Company және Lotus компанияларымен тығыз байланыста болды, ал екі компания 1960 жылдардың басында жаңа құрылған Formula Junior жарысында ерте жетістіктерге қол жеткізді. Осы жетістіктер Cosworth-тың Фриерн Барнеттен Эдмонтонға, содан кейін Нортгемптонға көшуіне ғана емес, сонымен қатар Lotus негізін қалаушы Колин Чапманды Фордты Дакуорттың DFV (қос төрт клапанды) қозғалтқышын өндіруге қаржыландыруға көндіруге ықпал етті. Чапманның идеясы, қозғалтқышты шассидің құрылымдық бөлігі ретінде пайдалану арқылы салмақты азайту болды, ол тікелей алдыңғы монокок корпусына бекітіліп, қозғалтқыштың айналасында кеңістік қажеттілігін жойып, механиктерге машиналарды күтіп-жөндеуді жеңілдетті. Бұл тәсіл F1-де осы күнге дейін стандартты болып табылады. DFV 1967 жылғы F1 маусымының үшінші жарысында, Зандворттағы Голландия Гран-приінде танымал дебют жасады. Lotus 49 машинасының артында Грэм Хилл поул позициясын алды, ал Джим Кларк жеңіске жетті. Кларкқа титул үшін күресуге кедергі келтіргенімен, Lotus Ford командасы, сөзсіз, жарысқа ең лайықтысы еді. 1968 жылғы F1 маусымында DFV барлық командаларға қолжетімді болды, және оның тартымды қуаты (шамамен) және салыстырмалы түрде төмен бағасы DFV-нің жарысқа қатысушылардың қатарын тез толтыруына мүмкіндік берді. Бұл 1970-ші жылдарда көптеген шағын, көбінесе ағылшындық, төмен бюджетті командалардың пайда болуына себеп болды, ал DFV 1985 жылғы F1 маусымында Tyrrell командасында соңғы рет жарысқа қатысты. DFV-нің соңғы жарысы Австрия Гран-приі болды, ол жылдам Österreichring трассасында өтті, онда жүргізуші Мартин Брундль қуаты жеткіліксіз машинаны біліктілікке өткізе алмады. 1985 жылға қарай DFV, енді DFY ретінде жаңартылған, шамамен бағаланды, бірақ ол турбо зарядталған машиналармен бәсекелесіп, көбінесе бәсекеге қабілетсіз болды. DFV-нің соңғы жеңісі 1983 жылы Детройт Гран-приінде болды, итальяндық жүргізуші Микеле Альборето өзінің Tyrrell 011 машинасын күтпеген, бірақ көпшілікке ұнаған жеңіске жеткізді. DFV қуатты машинаның соңғы подиумға шығуы бір жылдан кейін Детройтте болды, онда Брундль өзінің Tyrrell 012 машинасын екінші орынға жеткізді (Tyrrell 1984 жылғы F1 маусымында техникалық ережелерді бұзғандықтан дисквалификацияланды).
After only three years with Lotus, Duckworth, along with fellow Lotus employee Mike Costin, founded Cosworth, a racing engine design and development firm, in 1958. Costin was obliged to remain with Lotus, having recently signed a restrictive contract; for the first few years Duckworth worked essentially alone at Cosworth until Mike could join him. From the start the company was closely associated with the Ford Motor Company and Lotus, and the two companies found early success in the newly formed Formula Junior in the early 1960s. Not only did these successes finance Cosworth's move from Friern Barnet to Edmonton, then to Northampton but they inspired Lotus founder Colin Chapman to persuade Ford to finance the production of Duckworth's DFV (double four valve) engine. Chapman's idea was to reduce weight by using the engine as a stressed part of the chassis, bolted straight on to the front monocoque tub, removing the need for a spaceframe around the engine and making it easier for mechanics to maintain the cars. This arrangement has been standard in F1 ever since. The DFV made a famous debut in the third race of the F1 season of 1967 season, in the Dutch Grand Prix at Zandvoort. In the back of the Lotus 49, it proved lightning quick straight out of the box, with Graham Hill taking pole position and Jim Clark taking the win. Teething problems prevented Clark mounting a serious title challenge but the Lotus Ford was undoubtedly the class of the field. In F1 season of 1968 the DFV was made available to all teams, and with its enviable power (about ) and relatively low price the DFV quickly began to fill up the grid. This spawned a plethora of small, mainly English based low budget teams throughout the 1970s, with the DFV last racing in a Tyrrell in F1 season of 1985. The DFV's last race was the Austrian Grand Prix, held on the fast Österreichring circuit, where driver Martin Brundle failed to qualify the underpowered car. By 1985 the DFV, now upgraded as the DFY, was rated at around , though it was up against turbocharged cars and had generally become uncompetitive. The DFV's last win was at the 1983 Detroit Grand Prix with Italian driver Michele Alboreto piloting his Tyrrell 011 to a surprise, but popular victory. The final podium finish by a DFV powered car came a year later in Detroit when Brundle drove his Tyrrell 012 to second place (Tyrrell were later disqualified from the F1 season of 1984 season for technical infringements).
V6 Турбо
1984 жылы Брэндс-Хатчта өткен Ұлыбритания Гран-присінде Дакуорт пен Форд DFV қозғалтқышын ауыстыру үшін турбоқозғалтқыш жасауға келісті. Алдымен ескі, тік 4 цилиндрлі спорттық қозғалтқыш сынақтан өтті, бірақ ол өте сенімсіз болып шықты және Формула-1 жарысында бәсекелесуге қажетті қуатты бере алмады. Дакворт 4 цилиндрлі қозғалтқышты пайдалануды қалаған, себебі ол V6 қозғалтқышынан ықшамдау және жанар майды үнемдеуге жақсырақ деп есептеді, алайда жоба менеджері Майк Болдуин бастапқыда осы идеяға қарсы болды. 4 айлық сынақ кезеңінде 4 цилиндрлі қозғалтқыштардың төртеуі жойылды, сондай-ақ турбо қуатты арттырғанда қозғалтқышта коленвалда емделмейтін діріл пайда болды. Осыдан кейін, 1985 жыл бойына жаңа V6 қозғалтқышын жасау, дамыту және сынау жұмыстары жүргізілуге тиіс екені шешілді. Жаңа 120° Ford Cosworth TEC V6 турбо қозғалтқышы (іштей GBA деп аталды) 1986 жылғы Сан-Марино Гран-присінде Team Haas (USA) Ltd командасының Lola THL2 машинасымен дебют жасады, осы машинаны 1980 жылғы әлем чемпионы Алан Джонс басқарды. Оның дамуы асығыс болды, қозғалтқыш біршама сенімді болғанымен, 1986 жылғы Формула-1 маусымында қолданылған Honda, BMW, Renault және TAG Porsche сияқты басқа турбоқозғалтқыштарға қарағанда қуаты төмен болды. Осының салдарынан Haas Lola командасының пилоттары Джонс пен Патрик Тамбай жеткіліксіз қуатты қозғалтқыш салдарынан Lola шассиінің артықшылықтарын толық пайдалана алмады, маусымда бар болғаны 8 ұпай жинады, Джонс Австрия Гран-присінде 4-орынды иеленді (Тамбай жарысты 5-орында аяқтады, сонымен қатар жаңа қозғалтқыш үшін алғашқы ұпайлар да алынды). Дакворт жасаған GBA V6 қозғалтқышы 1987 жылғы Формула-1 маусымында, соңғы жарыс жылында жақсы нәтижелер көрсетті. Haas командасы Формула-1-ден кеткеннен кейін, қозғалтқыш тек Benetton командасына берілді (олар 1986 жылы BMW қозғалтқышын сәтті қолданған). 1987 жылы турбо күшейткішін 4.0 барға дейін шектеу Форд қозғалтқышының бәсекеге қабілетті болуына көмектесті, алайда маусым ішінде 9 қозғалтқышқа немесе турбоға байланысты шығындар туындады. Пилоттар Тьерри Бутсен мен Тео Фаби маусымда Австрияда (Фаби) және Австралияда (Бутсен) бір-бір реттен тұғырға көтерілді, ал Бутсен Мексика Гран-присінде қысқа уақытқа жетекке шығып, алғашқы Гран-присіне қатысты. FIA 1989 жылғы Формула-1 маусымынан бастап турбоқозғалтқыштарға тыйым салғандықтан, Ford Cosworth 1987 жылдың соңында V6 турбодан бас тартып, Tyrrell және жаңа француздық Larrousse командалары 1987 жылы жарысқа қатысқан жаңа 3.5 литрлік табиғи сору DFZ V8 қозғалтқышына қайта назар аударды. DFZ бастапқы DFV қозғалтқышының жетілдірілген нұсқасы болды, ал Benetton 1988 жылғы Формула-1 маусымында оның ізбасары DFR-ді эксклюзивті түрде пайдаланды.
It was at the 1984 British Grand Prix at Brands Hatch that Duckworth and Ford finally agreed to build a turbo powered engine to replace the DFV. Initially an old Straight 4 sportscar engine was tested, but it proved to be very unreliable and unable to produce the necessary power required to be competitive in Formula One. Duckworth had wanted to use the 4 cyl engine as he believed it to be more compact and had better fuel economy than a V6 engine, though project manager Mike Baldwin had been against that idea from the start. After four of the 4 cyl engines had been destroyed during a 4 month development period, and finding that with a turbo increasing power the engine had formed an incurable vibration at the crankshaft, eventually it was decided that an all new V6 engine would be built, developed and tested throughout 1985. The new , 120° Ford Cosworth TEC V6 turbo engine (internally dubbed the GBA), made its debut at the 1986 San Marino Grand Prix in the Team Haas (USA) Ltd entered Lola THL2, the car driven by F1 season of 1980 World Champion Alan Jones. Its development was rushed, and while the engine proved somewhat reliable, it was well down on power compared to the other turbo charged engines used in F1 season of 1986 such as the Honda, BMW, Renault and TAG Porsche engines, which were reportedly producing in excess of As a result, neither Haas Lola drivers Jones or Patrick Tambay were able to exploit the good Lola chassis due to the underpowered engine, scoring only 8 points for the season, with a best finish of 4th for Jones at the Austrian Grand Prix (Tambay finished the race in 5th, the race also seeing the first points scored for the new engine). The Duckworth designed GBA V6 was more successful in F1 season of 1987, its final year of competition. With the Haas team leaving Formula One, the engine would be supplied exclusively to the Benetton team (who had used the BMW engine with success in 1986). The restriction of turbo boost to just 4.0 Bar in 1987 helped the Ford engine to be more competitive, although some unreliability had crept in with 9 engine or turbo related retirements during the season. Drivers Thierry Boutsen and Teo Fabi were able to claim one podium finish each during the season, at Austria (Fabi) and Australia (Boutsen), while Boutsen led his first Grand Prix when he briefly led the Mexican Grand Prix. With turbo engines to be banned by the FIA from F1 season of 1989, Ford Cosworth abandoned the V6 turbo at the end of 1987 and once again concentrated on their new 3.5 litre naturally aspirated DFZ V8 that had been raced through 1987 by teams such as Tyrrell and the new French Larrousse outfit. The DFZ was a development of the original DFV, while Benetton would have exclusive use of its successor, the DFR in F1 season of 1988.
Басқа Cosworth қозғалтқыштары
Cosworth DFV және осыған ұқсас конструкцияға негіделген басқа да қозғалтқыштар Formula One және көптеген басқа жарыс түрлерінде стандартқа айналып, Дакуортты өте бай адамға айналдырды. 1980 жылы ол салық себептерімен Cosworth-тегі басым үлесін сатты, бірақ компания төрағасы лауазымын сақтап қалды; жеті жыл өткен соң денсаулығына байланысты оны Майк Костинге берді. Зейнетке шыққаннан кейін ол компанияның «президенті» болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін қозғалтқыштар мен инженерияға деген қызығушылығын жоғалтпады. Киттің ұлы Роджер әкесінің компаниясына қосылып, Road Engines бөліміндегі конструктор-инженер ретінде жұмыс істеді, Ford Sierra RS Cosworth және Ford Escort RS Cosworth көліктері үшін YB отбасы қозғалтқыштарын жасаған команданың маңызды мүшесі болды. Роджер 1998 жылы Cosworth-тен кетіп, үш әріптесімен бірге Integral Powertrain Ltd компаниясын құрды.
The Cosworth DFV, and other engines based on the same design, became the standard in Formula One and many other types of racing and made Duckworth a very wealthy man. In 1980 he sold his majority stake in Cosworth for tax reasons but retained his position as chairman of the company; relinquishing the job to Mike Costin seven years later for health reasons. He was appointed 'President' of the company on his retirement, and remained interested in engines and engineering until his death. Keith's son Roger joined his father's company and worked as a development engineer in the Road Engines division being a key part of the team that delivered the YB family of engines for the Ford Sierra RS Cosworth and Ford Escort RS Cosworth vehicles. Roger left Cosworth in 1998 and founded Integral Powertrain Ltd with three of his Cosworth colleagues.
Өлім
Дакворт 2005 жылдың 19 желтоқсанында Нортгемптон қаласында қайтыс болды.
Duckworth died in Northampton on 19 December 2005.