Кіріспе
Кока жапырағын өсірушілер. Кокалер – Перу және Боливияда кока жапырағын өсіретін адамдар. Боливияның Чапаре аймағында АҚШ қаржылаған кока егістерін жою және оларды залалсыздандыру әрекеттеріне жауап ретінде, кокалер елдегі басқа да халықтық ұйымдармен, мысалы, кеншілер мен шаруалармен бірігіп, үкіметке қарсы күресті. 2006 жылы Боливия президенті болған Эво Моралес сол елдегі кокалер қозғалысының жетекшісі болды.
Cocaleros are the coca leaf growers of Peru and Bolivia. In response to U. S. funded attempts to eradicate and fumigate coca crops in the Chapare region of Bolivia, cocaleros joined with other grassroots indigenous organizations in the country, such as unionized mine workers and peasants to contest the government. Evo Morales, who became president of Bolivia in 2006, was a leader of the cocalero movement in that country.
Кока-растан және есірткіге қарсы соғыс
Коканы Анд тауларындағы жергілікті халықтар 8000 жылдан бері емдік және діни мақсаттар үшін өсіріп келеді. Стимулятор ретінде, ол жоғары Анд тауларында биіктікке бейімделуге көмектеседі, оны шайнауға және шай жасауға болады. Басқа емдік қолданыстарының ішінде ауырсынды басу, қан ағуды тоқтату, құрт ауруымен, ойық жарамен, астмамен күресу және ас қорытуды жақсарту бар. Ол көптеген діни рәсімдерде Апуларға, Интиге және Пачамамаға құрбандық ретінде, сондай-ақ болжау әдісі ретінде қолданылады. Еуропаға ол 16 ғасырда әкелінді, бірақ кокаинге айналдыру 19 ғасырдың ортасынан ғана басталды. Боливия заңдарымен оның өсірілуі тыйым салынған, бірақ Шапаре аймағының климаты мен топырағына ұқсас болғанына қарамастан, Юнгас аймағында рұхсат етілді. Осылайша, Шапаредегі кока егістері жоюға бағытталды. Кока мен кокаин Оңтүстік және Орталық Америка арқылы АҚШ-қа тасымалданғандықтан, Оңтүстік Америкадағы кока өндірісі АҚШ Есірткіге қарсы күрес басқармасының назарына ілікті, ол кейіннен «Колумбия жоспары» аясында континент бойынша жою жұмыстарын қаржыландыра бастады. «Колумбия жоспары» Орталық және Оңтүстік Америка елдеріне жүздеген миллион долларлық әскери көмек, оқыту және жабдықтар жіберіп, аймақты әскерилендірді және жергілікті және ұлттық үкіметтердің кока өндірісіне жауап беруін күшейтті. Кока өсіру және сату арқылы күнкөріс қамтамасыз ететін кока фермерлері осы саясаттың салдарынан ең көп зардап шекті, өйткені олардың егістері өртеліп, жыртылып немесе гербицидтермен шашыратылды. Кока өндірушілеріне өмір сүрудің баламалы жолдары аз қалғандықтан, олар коканы заңдастыруды талап етеді. Сонымен қатар, есірткіге қарсы күрес Колумбияның Революциялық қарулы күштері сияқты солшыл партизандық топтар мен есірткі саудасына қатысқан қылмыстық топтарға бағытталды. 1987 жылы Боливияда UMOPAR, La Unidad Móvil Policial para Áreas Rurales, есірткіге қарсы күрес күштері ретінде құрылды. Ол АҚШ Есірткіге қарсы күрес басқармасынан оқыту және қаржылық көмек алды және кока егістеріне шабуылдар жасап, кока фермерлерінің ұйымдасуын басып тастады.
Боливияда жергілікті тұрғындар ұйымдасты
Боливия – Оңтүстік Америкадағы көпұлтты, негізінен жергілікті халықтар тұратын ел. Үштен астам ондаған американдық индей ұлттарының арасында кечуа, аймара, чикитано, гуарани және мохено ең белгілілері. Боливияның ақ және метис тұрғындары отарлау дәуірінен бері елде дәстүрлі түрде билікке ие. Жүздеген жылдар бойы жергілікті халықтар елдің минералды байлығын шетелге, бірінші Испанияға, содан кейін 1809 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін АҚШ және Батыс Еуропа сияқты қарқынды индустрияланудағы елдерге экспорттаған кен орындарында жұмыс істеді. 1980 жылдары Боливияның Кен Корпорациясы көптеген шахталарды жапты, бұл көптеген бұрынғы шахтерлерді кока өндірісіне көшуге мәжбүр етті. Кока егу бұрынғы шахтерлерге күнкөріс табуға ғана емес, сонымен қатар жалақылы еңбектен шаруашылыққа өту саяси ұйымдасуды күшейтті. Осы кезеңде құрылған көптеген ұйымдар, мысалы Боливияның Жергілікті Халықтарының Конфедерациясы, кейіннен Боливияның Шаруа Жұмысшыларының Бірлестігі және Боливияның Отарлаушылардың Бірлестігімен бірігіп, Эво Моралестің «Қозғалысқа Социализм» партиясының негізін қалады. Құрылғаннан бері Боливияның Жергілікті Халықтарының Конфедерациясы жер реформасы, жергілікті халықтардың автономиясы және көпұлтты мемлекет құру мақсатындағы іс-шараларға белсенді қатысты.
Кокалерос және MAS партиясы
Халықтардың егемендігі үшін әлеуметтік қозғалыс (испан тілінде Movimiento al Socialismo Instrumento Político por la Soberanía de los Pueblos) немесе MAS кока өсімдігі мен кока өндірушілер экономикасын сақтауды қолдау мақсатымен құрылған солшыл популистік саяси ұйым ретінде пайда болды. Ол шахталардың жабылуынан және кока өсімдігінің, сондай-ақ кока өндірушілердің қылмыстық қудалауға ұшырауынан кейін біріккен халықтың бастауынан өркендеді және олардың қолдауын алды. Боливия президенті Карлос Меса 2003 жылдың 17 қазанынан 2005 жылдың 6 маусымына дейін билікте болған кезеңінде бірнеше дау-дамаларға себепкер болды, бұл халықты үкіметке қарсы жұмылдырды, оның ішінде Кочабамба су соғыстарынан күш алған Боливия газ жанжалы ерекше көзге түсті. Бұл екі жанжалдың да мәні – байырғы халық пен үкімет арасындағы ресурстарды бақылау үшін болған талас-тартыс. Меса асығыс түрде отставкаға кетіп, елде сайлаулар өткізуге мүмкіндік жасады. MAS партиясының күші кока өндірушілер кәсіподағының ұйымдастырушысы Эво Моралестің 54% дауыспен абсолютті көпшілікпен сайлануына әкелді.