Гибралтарды алуға жасалған сәтсіз франко-испандық қамалы (1779–1783)
Great Siege of Gibraltar
Гибралтар қоршауы (1779-1783): Испания мен Францияның Гибралтарды басып алуға жасаған сәтсіз әрекеті. Блокада сәтсіз аяқталды, британдық конвойлар өтті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франко-испандық Гибралтарды басып алу әрекеті (1779–1783)
Failed Franco Spanish attempt to capture Gibraltar (1779–1783)
Гибралтардың Ұлы қоршауы – Америка революциялық соғысы кезінде Испания мен Францияның британдықтардан Гибралтарды басып алуға жасаған сәтсіз әрекеті. Бұл соғыстағы ең ірі шайқас, қатысушылар саны бойынша. 1779 жылдың 16 маусымында Испания Франция тарапынан соғысқа қосылды және революциялық Біріккен Колониялардың одақтасы болды. Гибралтардағы британдық база – Испанияның соғыстағы басты мақсаты еді. Джордж Август Элиот басқаратын Гибралтар гарнизоны 1779 жылдың маусымынан 1783 жылдың ақпанына дейін блокадаға алынды, бастапқыда оны Мартин Альварес де Сотомайор басқарған испандықтар ғана ұстады. Блокада сәтсіз аяқталды, өйткені екі көмекші конвой кедергісіз өтті – біріншісі 1780 жылы адмирал Джордж Роднидің басшылығымен, екіншісі 1781 жылы адмирал Джордж Дарбидің басшылығымен, испандық флоттың қасында болса да. Сол жылы испандықтар ірі шабуыл жоспарлады, бірақ Гибралтар гарнизоны қарашада қарсы шабуыл жасап, алдыңғы бекіністердің көп бөлігін қиратты. Испандықтар гарнизонды жеңіске жеткізе алмағандықтан және көмек келтіруге кедергі келтіре алмағандықтан, қоршаушыларға де Крильон басқаратын француз күштері қосылды, ол 1782 жылдың басында басқаруды өз қолына алды. Қоршаудағы үзілістен кейін, франко-испандық қоршаушылар көбірек қару-жарақ, кемелер мен әскерлер жинады, 1782 жылдың 13 қыркүйегінде «Ұлы шабуыл» басталды. Оған үлкен күштер қатысты – 60 000 адам, 49 желілік кеме және 10 арнайы жасалған, жаңадан ойлап табылған жүзбелі батареялар – 5 000 қорғаушыға қарсы. Шабуыл апатты және ұятты сәтсіздікке ұшырады, нәтижесінде Бурбон шабуылшыларына ауыр шығын келді. Бұл соғыс кезіндегі ең ірі әрекет болды. Одақтастардың жеңілісінің соңғы белгісі – адмирал Ричард Хоу басқаратын британдық көмекші конвой блокадалық флотты бұзып өтіп, 1782 жылдың қазанында гарнизонға жеткен кезде болды. Қоршау ақыры 1783 жылдың 7 ақпанында алынып тасталды және британдықтардың шешуші жеңісімен аяқталды. Қоршау – Америка революциялық соғысын аяқтауға ықпал еткен факторлардың бірі болды. Париж бейбітшілік келіссөздері қоршау туралы жаңалықтарға, әсіресе оның шегіне жеткенде, сүйенді. Үш жыл, жеті ай және он екі күнге созылған бұл британдық қарулы күштерінің ең ұзақ қоршауы болды.
The Great Siege of Gibraltar was an unsuccessful attempt by Spain and France to capture Gibraltar from the British during the American Revolutionary War. It was the largest battle in the war by number of combatants. On 16 June 1779, Spain entered the war on the side of France and as co belligerents of the revolutionary United Colonies—the British base at Gibraltar was Spain's primary war aim. The vulnerable Gibraltar garrison under George Augustus Eliott was blockaded from June 1779 to February 1783, initially by the Spanish alone, led by Martín Álvarez de Sotomayor. The blockade proved to be a failure because two relief convoys entered unmolested—the first under Admiral George Rodney in 1780 and the second under Admiral George Darby in 1781—despite the presence of the Spanish fleets. The same year, a major assault was planned by the Spanish, but the Gibraltar garrison sortied in November and destroyed much of the forward batteries. After the Spanish consistently failed to either defeat the garrison or prevent the arrival of relief efforts, the besiegers were reinforced by French forces under de Crillon, who took over command in early 1782. After a lull in the siege, during which the Franco Spanish besiegers gathered more guns, ships and troops, a "Grand Assault" was launched on 13 September 1782. This involved huge numbers—60,000 men, 49 ships of the line and 10 specially designed, newly invented floating batteries—against the 5,000 defenders. The assault proved to be a disastrous and humiliating failure, resulting in heavy losses for the Bourbon attackers. This was the largest action fought during the war in terms of numbers. The final sign of defeat for the allies came when a crucial British relief convoy under Admiral Richard Howe slipped through the blockading fleet and arrived at the garrison in October 1782. The siege was finally lifted on 7 February 1783 and resulted in a decisive victory for the British. The siege was a factor in ending the American Revolutionary War—the Peace of Paris negotiations were reliant on news from the siege, particularly at its climax. At three years, seven months and twelve days, it is the longest siege endured by the British Armed Forces.
Өмірбаян
Гибралтар жартасы алғаш рет 710 жылы мавр қамалымен нығайтылды. Орта ғасырларда бұл қалада он рет қоршау өтті, олардың кейбіреуі сәтті аяқталды. 1704 жылы Испания мұрагерлік соғысы кезінде англо-голланд әскерлері Гибралтар түбегін басып алды; иелігі 1713 жылғы Утрехт бейбіт шартымен Ұлыбританияға берілді, ол соғысты аяқтады. Испандықтар 1727 жылы Англо-испан соғысы (1727–1729) кезінде Гибралтарды қайтарып алуға тырысты, бірақ сәтті болмады. Соғыс Севилья шарты (1729) арқылы аяқталғаннан кейін, 1730 жылы Испания жарты аралының солтүстігінде қамалдар құрылысын жүргізіп, Гибралтарды құрлықтан бөліп тастады. 1738 жылы Испания мен Ұлыбритания арасында Еуропа мен Америка арасындағы сауда мәселесіне байланысты дау туды. Бұл 1739 жылғы 23 қазанда Дженкинс құлағының соғысының басталуына әкелді. Екі тарап та Гибралтар маңында бекініс салуды жоспарлады. Бұл әрекеттерді көрген Британия адмирал Вернонға Портобеллодан келіп, Гибралтар шығанағында орналасқан адмирал Хаддоктың эскадрильясын күшейтуді бұйырды. Дегенмен, 1748 жылы бейбітшілік орнағанға дейін Гибралтарда ірі шайқас болған жоқ. Испания королі Филипп V 1746 жылғы 9 шілдеде қайтыс болды, ал оның мұрагері Фердинанд VI Ұлыбританиямен сауда мәселесі бойынша келіссөздер жүргізді. Британ Парламенті келісімге дайын болды: олар Испанияға қатысты британдық эмбаргоны алып тастауды және сауда келісімі үшін Гибралтарды беруді қарастырды. Алайда, Фердинанд VI 1759 жылы қайтыс болғанға дейін ешқандай келісімге қол жеткізілмеді. Жаңа король Карл III Ұлыбританиямен келіссөздерге аз ынта білдірді. Оның орнына, ол 1761 жылғы 15 тамызда Франция королі Людовик XV-пен Отбасылық келісімге қол қойды. Франция Ұлыбританиямен Жеті жылдық соғыста (1756–63) соғысып жатқандықтан, Ұлыбритания Испанияға соғыс жариялады. Келесі екі жылда британдықтар испандықтардың Филиппин және Куба колонияларының астаналары Манила мен Гавананы басып алды. Гибралтарда да шайқас болған жоқ. Соғысты аяқтаған Париж бейбіт шарты (1763) Манила мен Гавананы Испанияға қайтарды, оның орнына Испания Флоридадағы жерлерін берді. Бұл шарт бойынша Солтүстік Америкадағы Францияның көптеген колониялары Ұлыбританияға өтті. Соғыстан кейінгі бейбіт жылдары Франция мен Испания жоғалған колониялық иеліктерін қайтару мақсатымен Ұлыбританиямен қолайлы жағдайда күресу мүмкіндігін іздеді. 1775 жылы Америка Тәуелсіздік соғысының басталуы осы мүмкіндікті берді. Франция мен Испания американдық революционерлерге қаржы және қару-жарақ беруден бастап, Ұлыбританияға қарсы американдық тараптан араласу стратегиясын жасады. Франция 1778 жылғы қазан айында Жаңа Америка Құрама Штаттарымен одақтас келісімге қол қойып, соғысқа одақтас ретінде кірді. 1779 жылғы 12 сәуірде Франция Испаниямен Аранхуэс шартына қол қойды, ол Бурбон корольдері арасындағы үшінші Отбасылық келісімге негізделген. Онда олар Ұлыбританиядан жоғалған аумақтарын қайтаруға көмектесуге келісті. Испания 16 маусымда Ұлыбританияға соғыс жариялады және АҚШ Конгресімен ресми түрде соғыс жақтасы болды. Испанияның Аранхуэстегі соғыстың алғашқы мақсаты Гибралтарды басып алу болды, ал Франциямен жасалған келісімде бұл орын қайтарылғанға дейін бейбітшілікке келісуге болмайтындығы айтылды. Британдықтар Америкадағы соғысқа тартылғандықтан, олардың Гибралтардағы базасы осал болды, ал Испания оны басып алудың соғыстың бастамасы болады деп күтті, содан кейін Ұлыбританияға қарсы франко-испандық шабуыл жасалып, жоғалған колонияларды қайтару бойынша келіссөздерде пайдалануға болады.
The Rock of Gibraltar was first fortified with the Moorish Castle in 710 AD. It was the site of ten sieges during the Middle Ages, some of them successful. An Anglo Dutch force captured the Gibraltar peninsular in 1704 during the War of the Spanish Succession; possession was assigned to Britain in the 1713 peace Treaty of Utrecht that ended the war. The Spanish made an unsuccessful attempt to recapture Gibraltar in 1727 during the Anglo Spanish War (1727–1729). After the war ended with the Treaty of Seville (1729), in 1730 Spain built a line of fortifications across the north of the peninsula, cutting Gibraltar off from the mainland. In 1738 a dispute between Spain and Great Britain arose over commerce between Europe and the Americas. This led to the outbreak of the War of Jenkins' Ear on 23 October 1739. Both sides planned to establish trenches near Gibraltar. Seeing these first movements, Britain ordered Admiral Vernon to sail from Portobello and strengthen the squadron of Admiral Haddock who was already stationed in the Bay of Gibraltar. However, no substantial fighting occurred at Gibraltar before peace returned in 1748. King Philip V of Spain had died on 9 July 1746 and his successor, Ferdinand VI, began negotiations with Britain on trade. The British Parliament was amenable: they considered lifting the British embargo on Spain and possibly ceding Gibraltar in return for a trade agreement. However, none was reached before Ferdinand VI died in 1759. The new king, Charles III, was less willing to negotiate with Britain. Instead, he signed a Family Compact alliance with Louis XV of France on 15 August 1761. France was already at war with Britain in the Seven Years' War (1756–63), so Britain responded by declaring war on Spain. In the following two years, the British captured Manila and Havana, the capitals of the Spanish colonies of the Philippines and Cuba, respectively. Again there was no fighting at Gibraltar. The peace Treaty of Paris (1763) that ended the war returned Manila and Havana to Spain, in exchange for Spanish holdings in Florida. The treaty also transferred most of France's colonies in North America to Britain. In the years of peace that followed both France and Spain sought an opportunity to fight Britain on more favourable terms, with the goal of recovering their lost colonial possessions. The outbreak of the American War of Independence in 1775 provided that opportunity. Both France and Spain began by supplying funding and arms to the American revolutionaries, and drew up a strategy to intervene on the American side against Britain. France entered the war as allies of the new United States with a Treaty of Alliance in October 1778. On 12 April 1779 France signed the Treaty of Aranjuez with Spain based on its Third Pacte de Famille between the Bourbon kings, wherein they agreed to aid one another in recovering lost territory from Britain. Spain then declared war on Britain on 16 June and became a formal co belligerent with the United States Congress. The first war aim for Spain at Aranjuez was to secure Gibraltar, and the agreement with France was not to make peace or agree to a truce until that place was recovered. With the British occupied with the war in America, their base at Gibraltar was vulnerable, and Spain expected its capture to be a straightforward opening to the war, to be followed by a Franco Spanish invasion of Great Britain that could be used as a bargaining chip in negotiations to recover the lost colonies.
Қоршау
1779 жылдың 16 маусымында испандықтар Ұлыбританияға қарсы соғыс жариялады, және дереу блокада басталды. 1779 жылдың 6 шілдесінде британдық кемелер мен испандық кемелер арасында, жағалаудағы испан әскерлеріне жабдықтар жеткізіп жүрген кемелердің арасында шайқас болды. Бірнеше испандық кемесі басып алынды, соның нәтижесінде жаулық әрекеттер басталды. Біріккен испан және француз флоттары Гибралтарды теңізден қоршап алды, ал құрлық жағынан үлкен армия шабуыл үшін қамалдар, бекіністер, орлар мен батареялар салды. 1779 жылдың қысы келгенде, гарнизон үшін азық-түлік тез арада азайып қалды. Нан алу мүмкін болмады және тек науқастар мен балаларға ғана берілуге рұқсат етілді. Тұздалған ет пен кепкен нан рационның басты бөлігіне айналды, кейде күніне төрт унция күріш берілетін. Отын таусылып, от жағу қиын болды, сондықтан портта бұзылған ескі кемелердің тұз батқан ағаштары отын ретінде қолданылды. Соның салдарынан, әскерлер арасында қызыл желбезек (скорбут) ауруының күрт өршуі болды, себебі көкөністер мен дәрі-дәрмек жетіспеді. Элиотт Лондоннан көмек сұрады, бірақ қыс созылған сайын рацион одан да азайды. Осыған қарамастан, гарнизонның рухы жоғары болды, және әскерлер түрлі бекеттерде кезекпен қызмет етуді жалғастырды. Олар испандықтардың бірнеше сынақ шабуылдарын тойтарып, теңіз арқылы көмек келеді деген үмітте болды, осылайша суық пен аштыққа төтеп берді. Испаниялықтар қоршауға көбірек әскер мен кемелерді жұмсауға мәжбүр болды, осыған байланысты Англияға жоспарланған шабуылды кейінге шегерді, сондай-ақ 1779 жылғы Армада жобасы да тоқтатылды.
On 16 June 1779, the Spanish issued what was in effect a declaration of war against Great Britain, and a blockade immediately commenced. On 6 July 1779, an engagement took place between the British ships and Spanish vessels bringing supplies to the Spanish troops on shore. Several Spanish vessels were taken and the hostilities began. The combined Spanish and French fleets blockaded Gibraltar from the sea, while on the land side an enormous army constructed forts, redoubts, entrenchments, and batteries from which to attack. As the winter of 1779 came, provisions for the garrison soon became scarce. Bread was almost impossible to obtain and was not permitted to be issued except to the sick and to children. Salt meat and biscuits soon became a major part of the rations, with an occasional issue of four ounces of rice each day. Fuel was exhausted, and fires were made only with difficulty, using the salt encrusted timbers of old ships broken up in the harbour for the purpose. As a result, a violent outbreak of scurvy occurred among the troops, owing to the lack of vegetables and medicines. Eliott appealed to London for relief, but as the winter wore on, rations were reduced further. Despite this, the garrison's morale remained high, and the troops continued to take their turns at various posts of duty. They had also repulsed several small testing assaults made by the Spanish and had great faith that they would receive supplies by sea, thus enduring the cold and hunger. The Spanish were forced to commit a greater number of troops and ships to the siege, postponing the planned invasion of England, owing to this and the cancellation of the Armada of 1779.
Бірінші теңіз көмегі
1779 жылдың желтоқсан айында Англиядан Гибралтарға адмирал Джордж Роднидің басқаруымен 21 кемеден тұратын үлкен конвой аттанды. Жолда, 1780 жылдың 8 қаңтарында Финнистерре мүйісінің жанында испан конвойын кездестіріп, тартып алды. Олар Гибралтар гарнизонын басып алған тауарлармен қосымша қамтамасыз етуді жоспарлады. Испандықтар конвой туралы біліп, Хуан де Лангара басқаруымен оны тоқтатуға флот жіберді, бірақ эскорттың күшін дұрыс бағаламады, сондықтан Лангараның кемелері тез қашуға мәжбүр болды. Родни испан флотына жетіп, Сент-Винсент мүйісіндегі шайқаста жеңіске жетті, бес кеме мен қосымша жабдықтарды иеленді. Флот испан блокадасын оңай бұзып, 1780 жылдың 25 қаңтарында Гибралтарға жетті, Джордж Маккензидің 73-ші жоғары таулық жаяу әскер полкінен 1052 сарбаз бен көптеген жабдықтар, соның ішінде тартып алынған испан тауарларын әкелді. Бұл гарнизонды қуантты, бірақ Роднидің флоты кеткен соң, қоршау қайта басталды. Британдық қорғаушылар Гибралтарды күшпен басып алудың барлық әрекетіне қарсы тұрды. Екі тарап үздіксіз оқ-дәрі мен снарядтармен шабуылдасты, жаздың соңына қарай азық-түлік тағы да азайды, және цинга қайтадан пайда бола бастады, бұл гарнизонның тиімді күшін төмендетті. Блокаданы бұзуға арналған шағын, жылдам желкенді кемелерді пайдалана отырып, олар Миноркада қоршаудағы британдық күштермен байланыс сақтап тұрды, бірақ сол күштер де азық-түлік тапшылығына тап болды. 1780 жылдың 7 маусымында Гибралтардың ең ірі екі кемесі, HMS Panther және HMS Enterprise Гибралтар портында испандық өрт кемелерінің шабуылына ұшырады. Enterprise кемесінен берілген ескерту оқтары гарнизонды ескертті, көп ұзамай қарқынды бомбалау өрт кемелерінің жылдамдығын баяулатты. Бірнешесі батып, қалғандары жолын жалғастырды. Испан флоты порттың сыртында британдық кемелердің қашуын күтіп отырды, сондықтан Panther және Enterprise кемелерінің теңізшілері қайықтармен шығып, өрт кемелерін тоқтатып, оларды қалыпты бағытынан ауыртты.
In December 1779, a large convoy sailed from England to Gibraltar, escorted by 21 ships of the line under the command of Admiral George Rodney. On their way, they encountered and captured a Spanish convoy off Cape Finisterre on 8 January 1780. They planned to provision the Gibraltar garrison further with the goods they had captured. The Spanish soon learned of the convoy and sent a fleet under Juan de Langara to intercept it, but underestimated the escort's strength, and Langara's ships soon had to flee. Rodney caught up with and defeated the Spanish fleet at the Battle of Cape St. Vincent, taking five ships of the line and additional supplies. The fleet easily penetrated the Spanish blockade and reached Gibraltar on 25 January 1780, bringing reinforcements of 1,052 men of the 73rd Highland regiment of foot under George Mackenzie and an abundance of supplies, including the captured Spanish goods. This greatly heartened the garrison, but as soon as Rodney's fleet left, the siege resumed. The British defenders resisted every attempt to capture Gibraltar by assault. While the two sides unceasingly exchanged shot and shell, by the end of the summer provisions once again began to run low, and scurvy started to reappear thus reducing the effective strength of the garrison. Through the use of small, fast sailing ships that ran the blockade, they were able to keep in communication with the British forces besieged on Minorca, but that force was also low on supplies. On 7 June 1780 the two largest ships of Gibraltar, HMS Panther and HMS Enterprise, were targeted within Gibraltar's harbour by Spanish fireships. Warning shots from Enterprise alerted the garrison and soon an intense bombardment slowed the fire ships. A few were sunk but the others carried on. The Spanish fleet waited just outside the harbour for any British ships trying to escape, so seamen from Panther and Enterprise set out in longboats, intercepted the fire ships, and towed them off course.
Екінші теңіз көмегі
Екінші қыс бойы гарнизон жауларға, табиғаттың қиыншылықтарына, ауруларға және аштыққа қарсы тұрды. Наурыз айында жағдай қиын болды: гарнизон мен азаматтық тұрғындар апта сайын рационмен қамтамасыз етілді және үлкен көлемде азық-түлікке мұқтаж еді. Испания үшін блокада тиімді болды, блокаданы бұзып өткен шағын кемелер жеткілікті жабдықтар жеткізе алмады. 1781 жылдың 12 сәуірінде вице-адмирал Джордж Дарбидің 29 желілік кемеден тұратын эскадрильясы, Англиядан 100 азық тасымалдайтын кемелерді сүйреп, испан флотына қарамастан шығанаққа кірді. Испандықтар осы сәтсіздікке қатты ашуланып, қоршау кезінде алғаш рет қоршауды бұзу үшін күшті шабуыл жасады. Олар қалаға көп зиян келтіргенімен, кемелердің жүгін түсірген Оңтүстік Мольға қол жеткізе алмады. 21 сәуірде шамамен 1000 адамнан тұратын азаматтық халық Дарбимен бірге Англияға кетті, бұл гарнизонға азық-түлік жөнінен жеңілдік берді және оларға еркін әрекет етуге мүмкіндік жасады. Флоты тағы да түнде кедергісіз шығып, блокададағы испан флотын айналып өтті. Гарнизон үшін қара ұнтақ, қару-жарақ, оқ-дәрі, азық-түлік және басқа да жабдықтар жеткілікті болды. Осылайша, француз бен испандықтар гарнизонды аштықтан құрту мүмкін емес екенін түсінді. Сондықтан олар құрлық және теңізден шабуыл жасауға шешім қабылдады және осы мақсатта үлкен армия мен флотты жинады. Испандықтар сонымен қатар арал арқылы бірнеше жаңа батареялар салды: жақын арада әрқайсысында он төрт пушкадан тұратын төрт батарея пайда болды. Бұрыннан бар Сан-Карлос, Сан-Фелипе және Санта-Барбара батареялары да болды, әрқайсысында 24-27 пушкадан шамалы болды. 9 маусымда британдық артиллериялықтар испандықтардың ірі атыс-жарыс қоймасын нысанаға алып, ол жарылысқа ұшырады. Басты жарылыстан кейін көптеген кішігірім жарылыстар болды, себебі қоймалар, қосалқы дүкендер мен снарядтар жарылды. Испандық әскерлер лагерьдегі көптеген өрттерді сөндіруге тырысқанда, дүрбелеңге түсті. Бірақ тәртіп қалпына келтірілді және өрт испандықтардың батарея салу жұмыстарын тоқтатуға мүмкіндік бермеді. 1781 жылдың соңына қарай шамамен елу миномет болды, бұл қоршаушылардың жалпы саны 114 пушкаға жеткізді, олар ауыр 24 фунттық пушкалардан бастап он екі дюймдік минометтерге дейін болды.
Throughout the second winter the garrison faced foes, elements, disease, and starvation. By March the situation was serious: the garrison and civilians were on weekly rations and in need of a large supply. For the Spanish the blockade was working, with the few small ships that slipped past the blockade carrying insufficient supplies. On 12 April 1781 Vice Admiral George Darby's squadron of 29 ships of the line escorting 100 store ships from England entered the bay, despite the Spanish fleet. The Spanish, frustrated by this failure, for the first time in the siege opened up a terrific barrage while the stores were unloaded. Although they caused great damage to the town, the South Mole where the ships unloaded their stores was out of their reach. The civilian population of about 1,000 sailed with Darby for England on 21 April, leaving the garrison with fewer mouths to feed and allowing them to operate more freely. Again the fleet left without hindrance during the night and slipped past the blockading Spanish fleet. Provisions for the garrison were now plentiful, including black powder, guns and ammunition as well as food and other supplies. The French and Spanish thus found it impossible to starve the garrison out. They therefore resolved to make further attacks by land and sea and assembled a large army and fleet to carry this out. In addition, the Spanish built a succession of new batteries across the Isthmus: soon there were four of them each containing around fourteen guns. There were also the preexisting San Carlos, San Felipe, and Santa Barbara batteries, each containing around 24 to 27 guns. On 9 June, the British gunners hit a major Spanish magazine, which exploded. The main explosion was followed by a host of minor ones, as expense magazines, subsidiary stores and shells blew up. The Spanish lines were in pandemonium as the troops struggled to put out the numerous fires that started in their camp. Eventually order was restored and the fires failed to halt the battery building efforts of the Spanish. By late 1781 there were around fifty mortars, bringing the besiegers' total to 114 guns, ranging from heavy 24 pounders to twelve inch mortars.
Сапарға шығу
Қараша айының соңына қарай, гарнизон аштыққа тап бола бастағанда, испандық дезертирлерден үлкен шабуыл жоспарланып жатқаны туралы хабар алды. Генерал Элиотт, испандар мен француздарға шабуыл жасау қарсаңында түнгі шабуыл жасаудың ең дұрыс қадам боларын шешті. 1781 жылғы 27 қарашада, үлкен шабуыл басталған күні бұрын, британдықтар күтпеген шабуыл жасады. Барлығы 2435 сарбаз, 99 офицер қатысты, олар әрқайсысы 700-800 адамнан тұратын үш колоннаға бөлінді, олардың ішінде балталармен және ату құралдарымен қаруланған инженерлер мен пионерлер де болды. Сағат 2:00 шамасында олар қоршаушылардың қатарына қарай бет алды. Оң колонна параллельдің соңында испандық күзетшілерін кездестіріп, шабуыл жасап, испандық қорғаушыларды садақпен ұрып, басып алды. Қалған қорғаушылар шегініскен кезде, испандықтардың шығыс жағы қолға алынып, нығайтылды. Оң колоннадан шыққан бір топ, ганноверліктер қараңғыда адасып, нысананы қате тауып, Сан-Карлос миномет батареясының іргесіне келді. Қателіктерін түсінген соң, олар позицияға шабуыл жасауға шешім қабылдады, және ауыр шайқастан кейін позиция басып алынды. Бұл батарея орталық колоннаның мақсатты нысанасы болды, ол пайда болып, позицияны нығайтты және испандық қарсы шабуылға дайындалды. Сол жақ колонна теңіз жағалауында шабуыл жасап, аз қарсылыққа тап болды. 73-ші жоталықтардың флангтық бөлімдері алға шығып, Сан-Паскуаль және Сан-Мартин батареяларына шабуыл жасап, траншеяларды басып алып, испандықтарды қашқындыққа ұшты. Эллиот жеңіске куә болу үшін шықты, бұл британдық офицерлерді таң қалдырды. Ауыр жараланған испандық артиллерия офицері Хосе де Барбоза көшіруден бас тартты; Эллиот оны көндіруге тырысты, бірақ ол "жападан-жалғыз қалып, менің постымның қирауында өлуге рұқсат етіңдер" деп сұрады. Бұл Джон Трамбуллдың картинасына шабыттандырды. Испанның барлық алдыңғы позициялары басып алынғаннан кейін, британдықтар азық-түлік, оқ-дәрі, қару-жарақ және қорғаныс құрылыстарын жоюға кірісті, олжаны алып, зеңбіректерді бұғаттады. Олар оқ-дәріге от қойып, қоршау жұмыстары өртке толып кетті. Бірден кейін испандық атты әскері келе жатқаны байқалды; олар ганноверлік батальонмен кездесті, бірақ шабуыл жасамады. Альварес басқаратын испандықтардың ешқандай жоспары болған жоқ және олар британдық шабуылға дайын болған жоқ. Мақсатына жеткеннен кейін, британдықтар бекінісіне қайтып келді. Шабуылда британдықтар мен ганноверліктердің жалпы шығыны екі қаза тапқан және 25 жараланған адамды құрады. Испандықтар 100-ден астам адамнан, соның ішінде отыз тұтқыннан зардап шекті; олардың көпшілігі валлондық гвардияның көгілдір пальтолы валлондық сарбаздары болды. Британдықтар қоршаушыларға екі миллион фунт көлемінде зиян келтірді: испандықтардың он төрт айлық жұмысы және едәуір мөлшерде оқ-дәрі жойылды. Британдық әскерлер мен пионерлер испандық қоршау жұмыстарына он 13 дюймдік миномет пен он сегіз 26 фунттық зеңбіректі бұғаттады. Сонымен қатар, зеңбіректер орнатылған платформалар мен төсек-орындар да қиратылды. Британдықтар жеңіске жетіп қайтып келгенде, гарнизон олардан шыққан жарылғыш оқ-дәрілердің испандық қатарларын жарып, қалғандарын жойғанын таңғалып қарады. Бұл шабуыл испандықтардың үлкен шабуылын бірнеше айға кейінге шегерді. Сол уақытта британдықтар Гибралтар тасы арқылы кең туннельдер желісін салуды бастады. Бұл жұмыс қолмен, сондай-ақ, қауіпті жарылыстармен жасалды. 25 метрлік туннельді қазу үшін он үш адам бес апта жұмсады. Испан шебіне қарап тұрған амбразуралар жарылды. Сонымен қатар, пушканың төменге қарай бұрышта атуына мүмкіндік беретін жаңа типті пушка орнатылуы ойлап табылды: Джордж Кёлер ойлап тапқан жаңа пушка тасымалдағышы пушкаларды еңіспен атуға мүмкіндік берді. Бұл 1782 жылғы 15 ақпанда Принцесса Рояль батареясында көрсетілді. Бұл жаңа тасымалдағыш қорғаныс қаруларына Гибралтар тасының биіктігін пайдалануға мүмкіндік берді: олар алысқа соққы бере алады, сонымен қатар жақындаған шабуылшыларға оқ ату үшін төмен қарай бұрышталады. Наурыз айының басында Минорка гарнизонының капитуляциясы туралы хабар келіп түсті, бұл қоршауға алынғандардың рухын түсірді. Гибралтардағы испандықтар мен француздықтар Минорканың жеңімпаздарымен тез арада күшейтіледі. Алайда Гибралтарда испандық блокадасын бұзып өткен саудагерлердің көмегімен өмір жалғасты. Британдық кемелер ауруларды, тұтқындарды және бейбіт тұрғындарды алып, күшейтуді әкелуге рұқсатсыз кірді. Лимон, шарап және көкөніс әкелген португалиялық кемелер гарнизонға көмектесті және испандық қатарлар туралы және британдық қаруларынан шеккен ауыр шығындар туралы құнды ақпарат берді. HMS Success испандық фрегаты Santa Catalina-ны жеңгені туралы жаңалық, ол кемеге келгенде, тасқа қуаныш сыйлады.
By November, just as hunger began to threaten the garrison, they received word from some Spanish deserters that a massive assault was planned. General Eliott decided that a night sortie to attack the Spanish and French on the eve of their assault would be the perfect move. On 27 November 1781, the night before the launch of the grand attack, the British made their surprise sortie. In all, 2,435 soldiers with 99 officers were involved, organised into three columns of around 700–800 men each, including engineers and pioneers armed with axes and firing equipment. At around 2:00 they marched towards the besiegers' lines. The right column came across the Spanish sentries at the end of the parallel, charged, and stormed the lines, bayoneting the Spanish defenders. While the rest of the defenders retreated, the eastern flank of the Spanish advanced works was taken and consolidated. One detachment of the right column, a group of Hanoverians, got lost in the dark, mistook their target, and found themselves at the base of the huge San Carlos mortar battery. Having realised their mistake, they decided to attack the position, and after some heavy fighting the position was taken. This battery had been the intended target of the centre column, which came up, reinforced the position, and prepared for a Spanish counterattack. Meanwhile, the left column struck along the seashore meeting light resistance. The flank companies of the 73rd Highlanders charged ahead, stormed the San Pascual and the San Martín batteries, and took the trenches, putting the Spanish to flight. Elliot decided to come out and view the victory, much to the surprise of the British officers. A badly wounded Spanish artillery officer, José de Barboza, refused to be moved; Elliot tried to persuade him, but he asked to be "left alone and perish amid the ruin of my post." This would be an inspiration for a painting by John Trumbull. With all the Spanish forward positions secured, the British set upon the destruction of provisions, ammunition, weapons, and defensive structures, taking booty and spiking the guns. They set fire to the ammunition and the siege works were engulfed in flames. Soon after, Spanish cavalry were observed coming up; they faced a Hanoverian battalion but did not charge. The Spanish under Alvarez had no plans and were neither expecting nor prepared for a British sortie. With the objective completed, the British withdrew back inside their fortifications. The total British and Hanoverian casualties in the sortie were two killed and 25 wounded. Spanish losses were over 100 men, which included thirty prisoners; a number of these were blue coated Walloon soldiers of the Walloon Guards. The British did damage to the extent of two million pounds to the besiegers: fourteen months of work by the Spanish and a considerable quantity of ammunition had been destroyed. British troops and pioneers spiked ten 13 inch mortars and eighteen 26 pounder guns in the Spanish siege works. In addition the platforms and beds on which the guns were based were destroyed. As the British returned after their victorious sortie, the garrison watched in amazement as huge explosions from the ammunition ripped through the Spanish lines and destroyed what was left of them. This sortie postponed the great Spanish assault for several months. In that time the British began building an extensive tunnel network through the Rock of Gibraltar. The work was carried out by hand, aided by gunpowder blasts, which was dangerous. It took thirteen men five weeks to dig a tunnel with a length of 82 feet (25 m). Embrasures were blasted overlooking the Spanish lines. Additionally, a new type of cannon mount was invented that allowed a cannon to fire at a downward angle: the new depressing gun carriage devised by George Koehler allowed guns to be fired down a slope. This was demonstrated on 15 February 1782 at Princess Royal's Battery. This new carriage enabled the defending guns to take advantage of the height of the Rock of Gibraltar: they could strike out far, but also be angled downward to fire on approaching attackers. At the beginning of March news of the surrender of the Minorca garrison was received, lowering morale for the besieged. The Spanish and French at Gibraltar would soon be reinforced by the victors of Minorca. Life in Gibraltar, however, was able to carry on with relief from merchants who ran the Spanish blockade. British ships arrived unmolested to bring in reinforcements, taking away the sick, prisoners and civilians. Portuguese vessels with lemons, wine and vegetables helped the garrison, and gave valuable intelligence on the Spanish lines and the heavy casualties suffered from the British guns. News of HMS Successs defeat of a Spanish frigate Santa Catalina brought much rejoicing to the Rock when she entered.
Бейбітшілік келіссөздері
Наурыз айында британдық Төменгі палатасы Йорктаунның тапсырылуына байланысты Америкаға қарсы шабуылдық соғыс бастамау туралы парламентте дауыс берді. Кейін Минорканың берілуі және Батыс Үндістандағы шығындар туралы жаңалықтар үкіметті құлатты. Рокингем графы басшылығымен жаңа үкімет Парижде бейбіт келісімге келуге бағытталған келіссөздерді бастады. Америкаға қарсы шабуылдық әрекеттер тоқтаса да, соғыс Батыс және Шығыс Үндістанда, сондай-ақ Гибралтарда да жалғасты. Осылайша Гибралтар бейбіт келіссөздерінде маңызды мәселеге айналды. АҚШ-тың бейбітшілік комиссары Джон Джей келіссөздер кезінде Гибралтарды қоршаудың маңыздылығын және Франция мен Испанияның оны басып алу жоспарын түсінді.
In March the British House of Commons had voted in parliament with a No offensive war against America as a result of the surrender of Yorktown. News of the surrender of Minorca and losses in the West Indies then brought down the government. The new government under the Marquess of Rockingham soon began the negotiations leading to the Peace of Paris. Although offensive operations against America had ended, the war continued elsewhere in the West and East Indies as well as Gibraltar. Gibraltar thus became a main factor in the peace talks. John Jay the American peace commissioner during the negotiations realised the importance of the Gibraltar siege and the impending plan by France and Spain to capture the Rock.
Испания батареяларын жою
Қыркүйектің басында испандықтар өз желілерін ағылшын қоршау артиллериясының тиімді ату қашықтығына дейін жылжытты. Эллиот өзінің артиллерия генералы Бойдқа, испандық канонерлік қайықтары шабуылға жеткілікті жақын келгенде үлкен әсер еткен қызыл ыстық снарядтармен және гранаттармен желілерді бомбалауды ұсынды. Бұл "ыстық картоптар" деп лақап алған снарядтар, құрғақ ағаштан жасалған қорғаныстарға ату алдында пеш температурасына дейін қыздырылды. 1782 жылдың 8 қыркүйегінде сағат 7:00-де бомбалау басталды, ол негізінен испан қоршауының батыс бөлігіне бағытталды. Ауыр артиллерияны қолдау үшін, дала артиллериясы және басқа да британдық қарулар қолданылды. Шамамен бірнеше сағаттық қарқынды бомбалаудан кейін нәтижелері байқалды және жақын арада гарнизонның күткенінен де асып кетті. Махон батареясы және оған жалғасқан құрылыстар өртенді. Сан-Карлос және Сан-Мартин батареялары ауыр зақымданып, француз және испан пионерлері оларды жартылай бөлшектеуге мәжбүр болды. Бомбалау үлкен жетістікке жетті және зор зиян келтірді: испандық және француздық әскерлердің қаза тапқандарының саны кем дегенде 280 болды. Қызыл ыстық снарядтардың тиімділігі соншалық, пештер мен торлар батареялардың жанына орнатылды.
In early September the Spanish advanced their lines further, right up to the British siege guns' effective range. Elliot suggested to his artillery general Boyd to bombard the lines with red hot shot and grapeshot, which had been used to great effect against Spanish gunboats daring to come close enough to make an attack. These "hot potatoes," as they were nicknamed, were pre heated to furnace temperatures before being fired at the dry wooden defences. At 7:00 am on 8 September 1782 the bombardment commenced, concentrating mainly on the western parallel of the Spanish siege works. Supporting the heavy guns were the field artillery and other types of British guns. Within a few hours of intense bombardment the results became apparent and soon exceeded the garrison's expectations. The Mahon battery along with conjoining works were set on fire. The other batteries, San Carlos and San Martín, were heavily damaged and had to be partly dismantled by French and Spanish pioneers. The bombardment was a huge success and had inflicted great damage: Spanish and French casualties numbered at least 280. The red hot shot had proved such a success that furnaces and grates were installed right next to the batteries.
Суреттер
Сол дәуірдегі танымал суретшілердің көптеген қоршау суреттері бар.
There are numerous paintings of the siege by well known artists of the period.
Поэзия
Алексей Цветковтың "Скала" поэмасы қоршау кезінде жазылған.
Alexei Tsvetkov's poem "The Rock" (Russian: Скала) was inspired by the siege.
Еске алу монетасы
2004 жылы Гибралтар ұлттық монета жасау зауыты ескерткіш монетаны айналымға шығарды. Бұл монеталардың аверсында (монетаның алдыңғы жағында) оңға қараған Елизавета II портреті және Рафаэль Дэвид Маклуф салған "ELIZABETH II GIBRALTAR" 2004 деген жазуы бар. Монетаның сыртқы жағында төмен бағытталған нысанаға орнатылған зеңбірек және "1704 – 2004 THE GREAT SIEGE, 1779–1783 және ONE POUND" деген жазу бар. Оны Филип Натан салған.
In 2004 the Gibraltar National Mint released a commemorative coin into circulation. These coins feature on the obverse (front of the coin), a portrait of Queen Elizabeth II facing right and the lettering "ELIZABETH II GIBRALTAR" 2004, engraved by Raphael David Maklouf. On the coin's reverse, a cannon set for a downhill target and the lettering "1704 – 2004 THE GREAT SIEGE, 1779–1783 and ONE POUND" and was engraved by Philip Nathan.
Бүгін
Ұлы қоршау туннельдеріне бүгін Үстіңгі Тас табиғи қорығының бөлігі ретінде кіруге болады; көрмеге диорамалар мен шайқастың макеттері кіреді. Қоршаудан кейін бастапқы зеңбіректер темір шассидегі 64 фунттық қабырғалы ұңғылы зеңбіректермен ауыстырылды, олардың кейбіреулерін әлі күнге дейін туннельдерде көруге болады. Туннельдер үлкендей кеңейтіліп, алғашқы галереяларға қосылатын жаңа туннельдер салынды. 1790 жылға қарай Тас ішінде 1219 метрге жуық туннельдер салынған болатын. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тағы да кеңейтілді.
The Great Siege Tunnels can today be accessed as part of the Upper Rock Nature Reserve; the exhibition includes dioramas and displays of the battle. After the siege the original cannon were replaced with more modern 64 pounder rifled muzzle loaders on iron carriages, some of which can still be seen in the tunnels. The tunnels have been hugely expanded and new tunnels built to connect to the first galleries. By 1790 around 4000 feet (1219 m) of tunnels had been constructed inside The Rock. They were again expanded during the Second World War.