Кіріспе

Марокколық саясаткер (1938–2007)

Дрис Басри (إدريس البصري, 8 қараша 1938, Сеттат – 27 тамыз 2007) – 1979 жылдан 1999 жылға дейін Марокконың ішкі істер министрі болған марокколық саясаткер. 1972 жылы генерал Оуфкир және 1983 жылы Ахмет Длими қаза болғаннан кейін Дрис Басри 1980-жылдардың басынан 1990-жылдардың соңына дейін Хәсән II-нің жақын серігі және режимдегі екінші тұлғаға айналды. 1999 жылы Мохаммед VI оны қызметтен босату туралы шешім қабылдағаннан кейін Марокконың демократиялануына үміт пайда болды. Одан кейін ол Парижге эмиграцияға кетіп, 2007 жылы рактан қайтыс болды.

Мансап

Басри Сеттат маңындағы ауылдан шыққан кедей отбасынан тегін шыққан. Оның әкесі Рабатқа "Чауч" ретінде жұмыс істеуге көшті, ол әкімшіліктегі төмен ранкті күзетші. Дрис Басри орта мектепті бітірмеді (бакалавриат алған жоқ) және полицияға офицер болып орналасты. 1960-шы жылдардың басында Касабланкадан келген туысы, генерал Оуфкирдің досы және кабинетінің директоры болғандықтан, Марокконың құпия полициясына (DST, кейін CAB1 деп аталды) басшылық еткен Ахмет Длимидің кабинетінің директоры болып тағайындалды. Бұл 1965 жылы Парижде социалистік оппонент Мехди Бен Барканың "жоғалып кетуіне" куә болған кезеңде болды. 24 жасында ол заң факультетінде оқуын қатар жалғастырды.

1973 жылы Мохамед Чокридің "Бір нан үшін" атты автобиографиясын цензуралады. Басри 1974 жылы Ішкі істер министрінің хатшысы болып тағайындалды, ол Ахмет Длимидің жақын серігі болды. Басри Хасан II-нің "қорғасын жылдарындағы" темір құлағына айналды. 1979 жылы Дрис Басри Ахмет Осман үкіметінде ішкі істер министрі болып тағайындалды және 1999 жылға дейін барлық келесі үкіметтерде осы қызметін сақтап қалды. 1985 жылдан бастап ол ақпарат министрі қызметін де атқарды. Ол патша Хасан II-нің сенімін жеңіп алды, және оның өкілеттігі кезінде Ішкі істер министрлігі "барлық министрліктердің анасы" деп танылды. Оның қарсыластары оны 1980-ші және 1990-шы жылдары Марокконың демократиялануына кедергі келтірген деп санайтын. Ол дәстүрлі ұлтшыл және халықтық партияларға қарсы тұру үшін "әкімшілік" партияларын құрды және адалдардың пайдасына сайлау нәтижелерін бұрмалауда айыпталды. Оның кезінде полиция 1981 жылы Касабланкада және 1990 жылы Фесте өткен наразылық акцияларын қатаң түрде басып таңбалады.

Шөгеру және өлім

1999 жылы Хасан II-ні орнына келген король Мухаммед VI таққа отырғаннан кейін үш ай өткен соң, Басри 1999 жылдың 9 қарашасында министрлік қызметінен босатылды. Басри 2006 жылдың мамыр айында судья Патрик Рамаэльдің алдында Мехди Бен Барканың қанағаттандырылмаған іздеуіне қатысты куә ретінде тексерілді. Басри билікке Бен Барка ісіне қатысы болмағанын мәлімдеді. Ол былай деді: "патша білген болуы мүмкін. Де Голльдің де біршама ақпаратқа ие болғанын ойлау орынды". Дрис Басри 2007 жылдың 27 тамызында Парижде қайтыс болды. Ол 29 тамызда Рабатта жерленді; 2007 жылы ішкі істер министрі Шакиб Бенмусса қаназаға үкіметтен жалғыз өкіл ретінде қатысты.