Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мадагаскар этностары
Ethnic groups from Madagascar
the ethnic groups of Madagascar
Мадагаскар халқы – Мадагаскар аралының жергілікті тұрғындары, австронезиялық тілдерінде сөйлейтін этностар тобы. Дәстүр бойынша, халық этностық топтарға бөлінеді. Мысалдарға орталық таулы аймақтағы, Antananarivo, Alaotra (Ambatondrazaka) және Fianarantsoa айналасындағы "тау халқы" (этностық тұрғыдан аралас шыққан, бірақ австронезиялық тегі басым, ал банту тегі аздау) – Мерина және Бетсилео сияқты топтар, сондай-ақ "жағалау тұрғындары" (көбінесе банту тегі, австронезиялық белгілері аз) – Сакалава, Бара, Везо, Бетсимисарака, Махафали және т.б. жатады. Мериналар екі кіші топқа бөлінеді: "Мерина А" – Хова және Андриана, олардың арасында банту тегінің үлесі 30-40% құрайды. Екінші кіші топ – "Мерина Б", яғни Андevo, олардың арасында банту тегінің үлесі шамамен 40-50% құрайды. Соңғылары Мерина қоғамының үштен бірінен аспайды. 1900 жылғы алғашқы халық санауы бойынша Мадагаскар халқының саны 2 242 000 адамды құрады. Келесі жүз жылда, әсіресе француз Мадагаскары кезінде, олардың саны күрт өсті.
The Malagasy are a group of Austronesian speaking ethnic groups indigenous to the island country of Madagascar. Traditionally, the population have been divided into ethnic groups. Examples include "Highlander" (ethnically mixed ancestry but more Austronesian and slightly less Bantu) groups such as the Merina and Betsileo of the central highlands around Antananarivo, Alaotra (Ambatondrazaka) and Fianarantsoa, and the "coastal dwellers" (predominantly Bantu with less Austronesian traits) such as the Sakalava, Bara, Vezo, Betsimisaraka, Mahafaly, etc. The Merina are further divided into two subgroups. The “Merina A” are the Hova and Andriana, and have an average of 30–40% Bantu ancestry. The second subgroup is the “Merina B”, the Andevo, who have an average of 40–50% Bantu ancestry. The latter make up less than 1/3 of Merina society. The Malagasy population was 2,242,000 in the first census in 1900. Their population had a massive growth in the next hundred years, especially under French Madagascar.
Генетика және популяциялардың шығу тегі
2008 жылдан 2018 жылға дейін генетикалық әртүрліліктің толық аралдық зерттеуі жүргізілді. Бұл жоба "MAGE" (Мадагаскар, антропология генетикасы, этнолингвистика) деп аталды. Бұл зерттеуге Мадагаскардың шамамен 3000 тұрғыны қатысып, генетикалық зерттеу үшін сілекейлерін ұсынды. Мадагаскардың 300 ауылынан генетикалық, тілдік және мәдени әртүрлілік тұрғысынан үлгілер алынды. Зерттеуді Мадагаскар және Еуропа зерттеушілері мен ғалымдары жүргізді. Бұл зерттеу барлық малагаси халқының африкалық және азиялық тектің қосындысынан тұратынын көрсетті. Бірақ ата-тектің гендерінің үлесі әртүрлі. Мадагаскардың жағалауындағы халықтар, оның ішінде Теморо, Везо және Микеа сияқтылардың шамамен 70% африкалық және 30% азиялық тегі бар, ал таулық тайпалардың африкалық тегі шамамен 45% төмен. Дегенмен, анадан балаға берілетін мтДНК тегі керісінше: 42,4% африкалық және 50,1% Шығыс Азиялық текті. Африкаға жақындығының арқасында, азиялық халықтармен байланыс ең қызығушылық тудырды. 1996 жыл шамасында, малагаси халқында полинезиялық мотивті анықтау үшін зерттеу басталды (mtDNA гаплотипі B4a1a1a). Жақында жүргізілген зерттеу Мадагаскардың барлық полинезиялық мотивтерінде табылған екі қосымша мутацияны (1473 және 3423A) анықтады, осылайша бұл мотив "Мадагаскар мотиві" деп аталды. Бұл мотивтің таралу жиілігі үш этникалық топ арасында әртүрлі болды: Меринада – 50%, Везода – 22%, Микеада – 13%. Осы нәтижелерге сүйене отырып, зерттеу Мадагаскардың шамамен 2200 жыл бұрын өте шағын топпен, яғни шамамен 30 әйелмен қоныстанғанын болжайды; олардың 28-і (93%) теңізден келген Оңтүстік-Шығыс Азиялықтар, ал 2-і (7%) – африкалықтар болған. Малагаси халқы алғашқы шағын негізін қалаушы топтың африкалық еркектермен араласуы арқылы қалыптасқан. Малагаси халқының ең жақын азиялық ата-аналары қазіргі Индонезияда, Банжар және Борнеоның оңтүстік-шығысындағы Оңтүстік Калимантан Даяқтарының арасында табылады. Олардың Оңтүстік-Шығыс Азиядан келген ата-бабаларының тілдік іздерін Барито өзенінің аймағындағы Мааянь тіліндегі негізгі сөздіктердің көптеген ортақ сөздері арқылы табуға болады.
An expansive island wide survey of the genetic diversity was performed from 2008 to 2018. This project was called "MAGE" (for Madagascar, Anthropology Genetics Ethno linguistic). Around 3000 inhabitants of Madagascar participated in this study and provided their saliva for a genetic study. Three hundred villages across Madagascar were sampled in terms of genetic, linguistic and cultural diversity. This research was led and performed by Malagasy and European researchers and academics. This study demonstrated that all Malagasy people have mixed African and Asian ancestry. But the proportion of ancestral genes differs. Coastal Malagasy populations, including the Temoro, Vezo, and Mikea, etc. have approximately 70% African ancestry and 30% Asian ancestry, while highlander tribes tend to have lower African ancestry at around 45%. However the mtDNA lineages, passed down from mother to child, are the opposite (42.4% African origin vs. 50.1% East Asian origin). Due to the proximity to Africa, the connection with Asian populations aroused the most curiosity. Around 1996, a study was launched in an attempt to identify the presence of the Polynesian motif in the Malagasy population (mtDNA haplotype B4a1a1a). A more recent study identified two additional mutations (1473 and 3423A) found in all Polynesian motif carriers of Madagascar, hence was named the Malagasy motif. The frequency varied among three ethnic groups: 50% in Merina, 22% in Vezo, and 13% in Mikea. Based on this result, a study suggested that Madagascar was settled approximately 2,200 years ago by a very small group, which consisted of approximately 30 women; 28 (93%) of them had maritime Southeast Asian descent and 2 (7%) of them were of African descent. The Malagasy population developed through the intermixing of the first small founding population with African males. The closest Asian parental population of the Malagasy are found in what is now Indonesia, among the Banjar and other South Kalimantan Dayak people of south east Borneo. Language footprints of their ancestors from Southeastern Asia can be traced by the many shared words of basic vocabulary with Ma'anyan, a language from the region of the Barito River in southern Borneo.
Мадагаскар диаспорасы
Мадагаскар диаспорасының ірі бөлігі Францияда (әсіресе, Майотт және Реюньонның теңіз арты департаменттері), Комор аралдарында (әсіресе, Мохели аралы), Оңтүстік Африкада, Латын Америкасында және Кариб бассейнінде, сондай-ақ АҚШ-та кездеседі. АҚШ-тағы Мадагаскар диаспорасы 18 және 19 ғасырларда құл немесе бос адам ретінде келгендердің ұрпақтарын қамтиды. Мадагаскардан жақында көшіп келген американдықтар да бар. Малагаси тегі бар белгілі американдықтардың арасында Энди Разаф, Кэтрин Данхэм, Регина М. Андерсон, Уильям Х. Хасти, Джордж Шлюлер және Филиппа Шлюлер, Мұхаммед Али, Роберт Рид Черч және Мэри Черч Террелл, Фредерик Д. Грегори, Томас П. Махаммит, Пашаль Беверли Рэндольф, Майя Рудольф, Клод Маккей, Джесс Том, Бен Джелус және Кинан Айвори Уэйанс бар. Канададағы алғашқы тіркелген африкалық құл Оливье Ле Жун 1628 жылы Мадагаскардан Жаңа Францияға әкелінген.
Countries with a significant Malagasy diaspora include France (specifically the overseas departments of Mayotte and Réunion), Comoros (specifically the island of Moheli), South Africa, Latin America and the Caribbean and the United States. The Malagasy diaspora in the United States includes those descended from people who, slave or free, came during the 18th and 19th centuries. Other Americans of Malagasy ancestry are recent immigrants from Madagascar. Some notable Americans who have Malagasy ancestry include Andy Razaf, Katherine Dunham, Regina M. Anderson, William H. Hastie, George Schuyler and Philippa Schuyler, Muhammad Ali, Robert Reed Church and Mary Church Terrell, Frederick D. Gregory, Thomas P. Mahammitt, Paschal Beverly Randolph, Maya Rudolph, Claude McKay, Jess Tom, Ben Jealous, and Keenan Ivory Wayans. The first recorded African slave in Canada, Olivier Le Jeune, was taken from Madagascar to New France in 1628.