Кіріспе

Дон Сиксто Кастело Лопес (6 сәуір 1863 – 3 наурыз 1947) – 1898 жылы Филиппиннің тәуелсіздігін АҚШ-тың мойындауын келісу үшін АҚШ-қа жіберілген филиппин миссиясының хатшысы.

Ерте өмір

Сиксто Лопес 1863 жылғы 6 сәуірде дүниеге келді. Ол Наталио Лопестің екінші әйелі Мария Кастелодан туған үлкен ұлы. Лопездер – кең аумақты қызыл қамыс егістіктеріне ие болған көрнекті отбасы еді. Жазушы және патриот Хосе Ризальдың мектептесi, ол оған қарыз беріп, соның арқасында Ризаль Филиппин аймағында өзінің еңбектерін таратуға мүмкіндік алды. Осының салдарынан Лопес "Ризальдың ең белсенді адамы" деп жарияланып, аңға алынды. Филиппин-американ соғысы кезінде генерал Артур Макартур кішіге қолға түскеннен кейін, ол Лондонға өз еркімен жер аударылуды қабылдап, Ризальдың тағдырынан құтылды.

Қосымша іс-шаралар

Лондон қаласында Лопес Ризалды жазалаушылардың қолынан құтқару үшін қауіпті операция жүргізді. Оның тобы Барселонадан Манилаға жолда келе жатқан Ризалды ұстап алуға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1898 жылы Ризаль өлім жазасына кесілгеннен кейін Лопес, жаңадан құрылған Филиппин Республикасының басшысы, генерал Эмилио Агиналдо құрған дипломатиялық комиссияның хатшысы болып тағайындалды. Комиссияның басты міндеті – жаңа мемлекеттің тәуелсіздігін мойындау үшін Вашингтонға бару еді. АҚШ-тағы миссиясы барысында Лопес Агиналдоға және Гонконгтағы Орталық Комитетке көптеген хаттар жолдап, жаушылықты тоқтатуға шақырды. Ол қарулы қарсылық тәуелсіздікке қол жеткізе алмайтынын, керісінше мәселені ушықтырып, жақсы ниетке нұқсан келтіретінін айтты. Филиппин мен Америка арасындағы қақтығыс күшейген кезде делегация АҚШ-ты тастап кетті, бірақ Лопес 1900 жылы Массачусетс штатының Бостон қаласына, Жаңа Англия антиимпериалистік лигасының өкілі Фиске Уорреннің шақыруымен оралды. Ол онда бір немесе бірнеше филиппиндіктерді Америкаға жіберуді қайта-қайта ұсынды, мақсаты – американдықтарды елдегі нақты жағдай туралы хабардар ету, себебі генерал Элвелл Отис және оның серіктері бұл жағдайды қасақана бұрмалап көрсетіп жатқан. Содан кейін ол кең ауқымды лекциялық турлар ұйымдастырып, тәуелсіздікті жақтаған көптеген мақалаларын американдық баспасөзде жариялатуға қол жеткізді. 1899 жылғы 14 желтоқсанда "Independent" журналында жарияланған және американдықтарға арналған мақаласында ол былай деп түйіндейді: "Неге келіссөздер жүргізбейміз? Егер келіссөздер сәтсіз аяқталса, соғысқа баруға болады. Расында, бұрынғы бейбітшілік және жақсы ниет туралы ұсыныстарымыз әкімшілік тарапынан жылы қабылдана қоймады. Бірақ оны еске алмайық. Абырой мен әділдік талап ететін нәрсені істеу артық көңіл көтеру емес. Мені кім татулыққа шақырады? Ұлы мемлекеттің саясаткерлерінің генийіне лайық іс бар ма?" "Осы мәлімдемені Америка халқына ұсына отырып, оның кемшіліктері болғанымен, бұл Филиппин мәселесінің айырмашылықтары мен қиындықтарын бейбіт және абыройлы түрде шешуге деген шын ниетімнің нәтижесі екеніне сендіремін". Оның шамалы мінез-құлқы оған Массачусетс штатындағы американдықтармен жақын қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік берді, көп ұзамай ол антиимпериалистік лиганың, империализмнің АҚШ-қа тигізетін әсеріне ғана емес, филиппиндіктерге деген ынтымақты да қамтитын бағытын өзгертуде ықпалды тұлғаға айналды. Лопес өзінің отанына оралу үшін АҚШ-қа адалдық серт беруден бас тартқаны үшін көп жылдар бойы елден тыс жерде тұрды. Оның қарындасы Клеменсия Лопес 1902 жылы АҚШ-қа келді, ол ағасының Гуамға жер аударылуына қарсы күресу үшін әйгілі заңгер және болашақ Жоғарғы Сот судьясы Луис Брандейстің қызметін пайдалануға тырысты. Ол журналистерге ағасы мен оның сияқты адалдықпен берілген көптеген адамдардың Макартурдың еркімен депортацияланғанын айтты. Сенатор Хоар әріптестеріне американдық отаршылдардың британ королі Джордж II-ге қарсы басты наразылығы осындай еріксіз депортация болғанын еске салып, АҚШ Сенатында Лопес ханымның мәселесін көтерді.

Интернеттегі жазу

Лопес, Сиксто. "Филиппиндіктер американдық үкімді қалайды ма?" "Гунтон" журналы (маусым, 1902). Нью-Йорк қалалық университетінің аспирантуралық орталығынан алынды). Сиксто Лопес және Томас Т. Паттерсон (1904), "Жұмыс істеуге тым ақылды". "Спрингфилд Республикашысы" газетінде жарияланды; "Liberty XIV.21" журналында (1904 жылғы маусым) қайта басылды. 6. Эйот, Каннинг. Лопес отбасының тарихы: Филиппиндегі соғыстың тарихынан бір бет. Бостон, Массачусетс: Джеймс Х. Вест компаниясы, 1904). Сондай-ақ, осы кітаптың Commonwealth Cafe-дегі сипаттамасын қараңыз.