Кіріспе

I'll Say She Is (1924) - бұл Уилл Б. Джонстон (әңгіме және өлеңдер) мен Том Джонстон (музыка) жазған музыкалық комедиялық ревю. Бұл Маркс ағайындыларының (Граучо, Харпо, Чико және Зеппо) Бродвейдегі тұңғыш дебюті болды. Алғашқы қойылым 1923 жылғы маусымда Пенсильвания штатының Филадельфия қаласындағы Уолнат-стрит театрында ұлттық турнеден бұрын көрсетілді.

Өмірбаян

"Мен оған айтамын" туындысы Маркс отбасының водевильден шығып, Бродвей сахнасында және кейін кинода танымал болуына себеп болды. Бұл оқиғалар олар Е. Ф. Альбимен болған жанжалдың нәтижесінде ірі водевиль айналымдарынан шеттетілгенде және Shubert айналымында өз шоуларын өндіруге тырысқандары сәтсіз аяқталған кезде орын алды. Шоуда Маркс ағайындыларының водевильдегі жылдарынан қалған әртүрлі номерлер мен музыкалық қосымшалар бай қыздың көңіл көтеру іздеуі туралы жұқа сюжетке енгізілді, оны ер адамдар кезекпен ұсынып тұрды. Либретто мен ән сөздерін Уилл Б. Джонстон жазды, ол кейіннен Маркс ағайындыларының "Маймыл ісі" (1931) және "Жылқы қауырсыны" (1932) атты классикалық фильмдерін жазуға бірге қатысты, музыкасын оның інісі Том Джонстон жазды. Комедиялық биік нүкте – Граучоның Наполеон рөліндегі ұзақ сахналық қойылымы болды, оны ағайындар ең қызықты деп есептеді. Шамамен бір жыл бойы гастрольдік сапардан кейін, шоу 1924 жылдың 19 мамырында Бродвейдегі Казино театрында ашылды. 313 қойылымнан кейін 1925 жылдың 7 ақпанында жабылды. Шоу үлкен жетістікке ие болды және Маркс ағайындыларын супержұлдыз деңгейіне көтерді, оларды Нью-Йорктің Algonquin дөңгелек үстелінің зиялылары қабылдады. Александр Вулкотт және Роберт Бенчли "Мен оған айтамын" туындысын сәтті еткен театр сыншыларының қатарында болды, ал Джордж С. Кауфман олардың келесі екі Бродвей мюзиклын – "Кокос жаңғақтары" (1925) және "Жануарлар печеньесі" (1928) жазуға бірге қатысты. Алайда, бұл шоулардың ешқайсысы сияқты, "Мен оған айтамын" фильмге түсірілген жоқ. Дегенмен, оның ашылу сахнасының бір бөлігі Paramount Pictures үшін "Көлеңкелер салынған үй" (1931) атты көркем фильмге қосылды, бұл Paramount компаниясының 1912 жылы құрылғанының 20 жылдығын мерекелеу және сол кезде шығатын "Маймыл ісі" фильмін жарнамалау мақсатында жасалды. Наполеон сахнасының анимациялық нұсқасы (Граучо өзінің дауысын берген) "Ашулы, ашулы, ашулы комедианттар" (1970) атты ABC телеарнасының арнайы бағдарламасына енгізілді.

Орындау және соңынан

Шоу 1923 жылғы 4 маусымда Филадельфиядағы Уолнат-стрит театрында тұңғыш рет көрсетілді және сыншылар тарапынан зор табысқа ие болды. Ол 1924 жылғы 19 мамырда Нью-Йорктегі Казино театрында ашылды. Аңыз бойынша, сол күні Нью-Йорк газеттерінің жетекші сыншылары Винтер Гарден театрында өтетін басқа қойылымды көруге жоспарлаған, бірақ ол қойылым соңғы сәтте кейінге шегерілген соң ғана «Мен айтамын, ол бар» спектакліне келді. Дегенмен, Қысқы бақ пен Казино Шуберт желісіне кіретін екі театр болғандықтан, бәсекелестікті болдырмау үшін ашылу күндері әдейі түрде әртүрлі күндерге белгіленген болуы мүмкін. Қай жағдайда болса да, сыншылар, әсіресе Александр Вулкотт, өзге жұмыстарына кедергі келгендіктен осы қойылымды көруге келген, спектакль туралы, әсіресе Харпоның өнері туралы маңызды пікірлер айтты және Маркс ағайындылары бір түндік көрсетілімнен кейін бірден танымал жұлдыздарға айналды. Маркс ағайындылары осы қойылымның жұлдыздары болғанына қарамастан, ол ревю болғандықтан, олар спектакльдің маңызды бөліктерінде болмайды. Олар музыкалық нөмірлерде көрінбейді және бірнеше сахнада мүлдем қатыспайды. Осы себепті, «Мен айтамын, ол бар» спектаклінде олар орындаған материалдың көп бөлігі әлдебір формада сақталған. «Театрлық агенттік» сахнасы кейіннен Paramount Pictures компаниясының «Көлеңкелер салған үй» фильмі үшін дерлік толығымен түсірілді. Галлахер мен Шен немесе Джо Фрисконың орнына олар фильмде Морис Шевалье рөлін сомдайды. Наполеонның алдындағы соңғы көрінісі 1970 жылы Ранкин Басс студиясының 30 минуттық «Жасыратын комедияшылар» телешоуы үшін мультфильм ретінде түсірілді. 80 жастағы Граучо Наполеон рөлін қайта ойнады. Ол кезде Харпо мен Чико қайтыс болған еді, ал Зеппо қатысудан бас тартты, сондықтан Чиконың рөлін Пол Фриз орындады, Зеппо Фриз дауыстаған бір ғана сөзге дейін азайтылды, ал сөйлейтін жолдары жоқ Харпоның рөлі дыбыс эффектілерімен ауыстырылды. Граучо Фристің Чико рөлін дәл орындауына әсерленді. Маркс ағайындыларының Paramount компаниясымен түсірген соңғы фильмі «Қаз тұмсығы» фильмінде «Мен айтамын, ол бар» фильмінен шабыттанған сот залындағы көрініс бар, бірақ маңызды айырмашылықтар да бар. Бұл сахнадағы күміс заттар «Жануарлар крекерлері» сахналық қойылымы үшін қайта пайдаланылды және сонымен қатар сол аттас фильмде де көрсетілді. Бұл Маркс ағайындыларының өздерінің толық атымен жарнамаланған соңғы қойылымы болды. Харпо Адольф Артур, Зеппо Герберт, Граучо Джулиус Генри, ал Чико Леонард ретінде таныстырылды. Харпо өзінің 1961 жылғы «Харпо сөйлейді» автобиографиясында театр сыншысы Александр Вулкотт ағайындыларды келесі қойылымдарында сахналық есімдерін пайдалануға ынталандырғанын жазды, олар келесі Бродвей шоуынан бастап, «Коконаттар» (1925) спектаклінде осыны істеді, кейіннен ол 1929 жылы фильмге айналдырылды. Шамамен жиырма бес жыл бойы водевиль сахнасында еңбек еткен Маркс ағайындылары үшін бұл водевиль театрларындағы соңғы қойылым болды. «Мен айтамын, ол бар» Бродвейді жаулап алғаннан кейін олар ешқашан кетпеді. Олар тағы екі Бродвей хиттерін, «Коконаттар» және «Жануарлар крекерлері» қойылымдарын жасады, олар сөйлейтін киноның алғашқы жылдарында олардың алғашқы екі көркем фильмі ретінде түсірілді. «Жануарлар крекерлері» спектаклінің жабылуымен, олардың үшінші және соңғы Бродвей шоуы аяқталды, Маркс ағайындылары Голливудқа көшіп, кино және теледидарда ұзақ мансап жасады.