Кіріспе
Beyond Our Control – 1967 жылдан 1986 жылға дейін 19 маусым бойы Индиана штатының Саут-Бенд қаласындағы жергілікті NBC арнасы WNDU TV-де көрсетілген американдық жастар телесериалы. Бағдарлама әдетте әр жылдың қаңтар соңынан мамыр ортасына дейін эфирға шықты, оны WJA TV шығарды. Бұл компания жергілікті Junior Achievement бағдарламасының бөлігі болып, орта мектеп оқушыларына бизнес және жұмыс тәжірибесін беру мақсадында құрылған. Нотр-Дам университетіне тиесілі және басқарылатын WNDU TV жергілікті демеуші болды. Мичиана аймағынан (Индиана және Мичиган штаттары) шамамен 30 орта мектеп оқушысы әр жыл сайын кастинг арқылы компания мүшелері ретінде таңдалды. 19 маусым ішінде 350-ден астам жасөспірім қатысты. Джим Грей «Down the Road» бағдарламасында былай деді: «Бұл теледидар туралы телешоу еді, және орталықта оның ешқандай аспектісі сатираланбаған және сынақтан өтпеген жоқ. Ол жүлделерді жеңіп алды, ұлттық баспасөзde жарияланды, мансаптарға жол ашты. Бірақ егер сіз Индиана штатының Саут-Бенд қаласында немесе оның жанында тұрмасаңыз, сіз ешқашан «Beyond Our Control» телешоуын көрмедіңіз». «Өте жақсы телешоу» деп жарнамаланған BOC өзіндік пароди, музыка және тәжірибелік кино стилімен ерекшеленді. Бағдарламадан алынған кадрлар әлі де сақталып қалған, оларды YouTube-та және кейде Мичиана аймағындағы қоғамдық телеарналарда көруге болады. Сценарист Крис Уэбб, студент-қатысушы және ересектерге арналған жазу кеңесшісі: «Менің ойымша, BOC-тің жұмыс істеуіне себеп – оны жоғары сынып оқушылары жасағандығында. Көрермендер оның оқушылар жасағанын сезеді және шоу бұл шындықты жасырмады. Сондықтан көрермендер сахнаны орындай ала ма, жоқ па деген күмәнмен қарайды. Кейде орындайды, ал кейде бір сахнаның ішінде орындай алмайды. Комедия шиеленіске негізделген, ал осы шиеленіс шоуды өте күлкілі етеді. Бірақ тіпті жұмыс істемеген кезде де, шоуды көру қызықты. Бәрі орта мектеп элементінің арқасында».
Сериясы
Әр маусымда он екі 30 минуттық хабар және бір сағаттық арнайы бағдарламадан тұрды. Сегменттер көбінесе комедиялық болды, бірақ басындағы хабарларда жиі музыкалық өнернамалар да болды. 1974 жылға қарай, шоу негізінен сатирикалық комедиялық шақырғыштарға айналды, сегменттердің арасында каналдардың ауысуы жиі кездесетін. Көптеген маусымдардың басында ағымдағы жылғы жүздеген журналдар мен альбомдардың мұқабалары "Миккидің ұлы мен қызы" әнімен (The Bonzo Dog Doo Dah Band) көрсетілетін. Соңғы ән – Гарри Нильссонның "Son of Schmilsson" альбомынан алынған "Remember (Christmas)" әні болды, оған таныс ескі телешоулардан үзінділер қосылған.
Марапаттар
1974 жылдың ақпан айында Ұлттық теледидар бағдарламаларын ұйымдастырушылар қауымдастығы (NATFE) "Біздің бақылауымыздан тыс" бағдарламасын елдегі ең жақсы жергілікті өндірісті шоу деп атады. NATFE-нің мақтау қағазында бұл сериал "Саут-Бендтегі студенттер жасаған, қазіргі американдық мәдениеттің теледидар индустриясы көзімен көрсетілген жаңа және қызықты көрінісін ұсынатын ерекше бағдарлама" деп сипатталды. 1976 жылы "Біздің бақылауымыздан тыс" бағдарламасы Чикаго халықаралық кинофестивалінің "Алтын Хьюго" сыйлығын өз санатындағы ең жақсы телебағдарлама деп жеңіп алды, бұл сыйлыққа ірі телеарналар мен жергілікті станциялардың кәсіби деңгейдегі бағдарламалары да үміткер болған. 1977 жылы Католик коммуникация мамандары академиясының "Габриэль" сыйлығы "Біздің бақылауымыздан тыс" бағдарламасына 25-тен кіші рейтингтегі нарықтардағы жастарға арналған ең үздік жергілікті телебағдарлама ретінде берілді. "Габриэль" сыйлығы адамгершілік құндылықтарын шығармашылықпен көрсететін тележұмыстарды марапаттайды. 1977 жылы бағдарлама Сан-Франциско университетінің қызметкерлері мен студенттері тартқан три жүз медиа сыйлығының бірін жеңіп алды. "Біздің бақылауымыздан тыс" бағдарламасы экономикалық білім беру саласындағы жетістіктері үшін Вали Фордждағы "Freedoms Foundation" қорынан бес сыйлық алды. Соңғы рет 2017 жылдың тамызында өткен BOC 50 жылдық кездесуінде Саут-Бенд қаласының мэрі Пит Бутиджигтің қол қойған жарлығымен "Біздің бақылауымыздан тыс" бағдарламасының құрметіне арналған мәлімдеме жарияланды.
Тарих
BOC-тің авторы Дэйв Уильямстың айтуынша, "1961 жылы алғашқы студенттік компания 13 апталық жарты сағаттық хабарлар сериясымен эфирге шықты. Студенттер операциялық капитал жинау үшін акцияларды сатты, WNDU TV-ден студиялық жабдықтарды жалға алды, бағдарлама форматын жасады және хабардың ішінде коммерциялық жарнаманы сату арқылы жобаны қаржыландырды. Жоба сәтті деп танылды, ал WJA TV деп аталған компания, негізінен қарапайым ойын-сауық шоуларын, соның ішінде шарадтардың жергілікті нұсқаларын, викториналар және осы сияқты ойындарды жасауға көшті". Шамамен 1966 жылы Уильямс WJA TV-нің одан да көп нәрсеге қабілетті екенін түсінді, ал 1967 жылы WJA TV – "Біздің Бақылауымыздан Түс" (Beyond Our Control) болып өзгерді. Келесі он жыл бойы Уильямс студенттерді оқыту және оларды телевизия өндірісінің барлық саласына қатысуға мүмкіндік беру үшін шоудың құрылымын жетілдіре берді.
Өндіріс
Жазушылар кездесулері: Шоуды жоғары сынып оқушылары Дейв Уильямс басшылығымен жазды, ол студенттердің идеяларын қабылдап, сценарий құрастырды. 70-жылдардың ортасында жазушылар кездесулері аптасына үш кеш өткізілді. Сәрсенбі күні кешке «Жас жетістіктер» клубының жиналысында компания мүшелеріне терілген сценарийлер таралды, сол кезде студенттер рөлдерге үміткер болуға немесе техникалық бөлімдерге бекітілуге мүмкіндік алды. Актерлер өздеріне костюмдер мен грим табуға жауапты болды. Барлық студенттік өндіріс: Бастапқы жылдары шоуды ересектер режиссерлік етті, бірақ 1974 жылға қарай өндіріс толығымен студенттердің күшімен жүзеге асырылды. Студенттер студиялық оқытудан өтіп, камераны, дыбысты және студиялық коммутаторды басқаруға «лайықты» деп танылды. Студенттер режиссура, сахналық режиссура, проекция және VT сияқты барлық техникалық жұмыстарды атқарды. Студенттер шоуларды жазып, монтаждады. Студенттер барлық декорациялар мен реквизиттерді жобалап, жасады. 1981 жылғы өндіріс менеджері Хайди Мозер еске алғандай: «Бізде шығармашылық еркіндіктің үлкен мүмкіндігі болды. Балалар студиялық коммутатормен үлкендер ешқашан ойламаған тәрізді «эксперименттер» жасағанын есімде сақтаймын. «Егер мен осылай істесем, не болады?» Біз технологияны жиі мүмкіндігінің шегіне дейін сынадық». Жазғы айларда студенттер Bolex камерасымен 16 мм-лік фильмдер түсіріп, монтаждады. Кейіннен студенттер фильмдерді және анимацияны өңдеп, студияда дыбыстау жүргізді. Студенттер жарнамалық уақытты сатты және көбінесе жергілікті жарнама берушілер үшін роликтер жасады. Технология: 1968 жылғы маусымда «Біздің бақылауымыздан тыс» ақ-қара түсті. Содан кейін бағдарламалар түрлі-түсті видеонарсуға түсірілді. 1982 жылға дейін бағдарламаның көп бөлігі WNDU телестудиясында өндіріліп, 2 дюймдік видеотаспаға жазылды. Кейбір эпизодтар 16 мм-лік пленкаға түсіріліп, кесіліп, біріктіріліп, дыбысталып, видеотаспаға көшірілді. Жаңа технологиялар пайда болған сайын, фильмдер енді студияда өңделмейтін болды, ал жаңалықтар тобы шағын камераларды қолданды. 1983 жылдан 1986 жылға дейін, WNDU кампустан тысқары жаңа студияға көшкеннен кейін, «Біздің бақылауымыздан тыс» бағдарламасы 3/4 дюймдік таспаға миникамералармен түсірілді.
Дейв Уильямс
Дейв Уильямс 1940 жылғы маусымда Индиана штатының Саут-Бенд қаласында дүниеге келді. 1958 жылы Орталық орта мектепті бітіріп, Индиана университетінің Оңтүстік Бенд қаласындағы бөлімінде оқыды. 1960 жылы WNDU телестансаларына өндіріс жөніндегі көмекші болып жұмысқа орналасты және 1964 жылы жарнама менеджері болып тағайындалды. 26 жасында ол "Бақылаудан тыс" атты бағдарлама идеясын теледидар әлеміне сатирикалық көзқараспен қарау мақсатында ойлап тапты және "Junior Achievement" ұйымының қолдауымен осы бағдарламаны он жыл бойы шығарды. Уильямстың басшылығымен бағдарлама көптеген газеттер мен журналдарда, соның ішінде TV Guide журналында кеңінен жарияланып, ұлттық деңгейде танымал болды. Уильямс 37 жасында ми операциясы кезінде қайтыс болды. Өлімінен кейін таратылған, операцияға дейін "балаларына" жазған хатында Дейв былай деп жазды: "Сіздердің біреулеріңізге 37 жастағы, ішімдік ішпейтін, темекі тартпайтын, есірткі қолданбайтын, өмірге күлімсіреп, басқаларды қуантсаң керемет дегенді жиі айтатын адамның миында өз орнына келмейтін нәрсе бар екенін білуі күлкілі болар. Мен де солай ойлаймын". Содан кейін ол өмірлік философиясымен бөлісті: "Менің ойымша, бәрі көп еңбек етуге, көп күлімдеуге, сөйлеуден гөрі көбірек тыңдауға және күшіңізді бір салаға шоғырландыруға байланысты". Ол былай деп жазды: "Ендеше, мені ең жақсы жақтарыммен есте сақтаңыз. Фильм түсіру, дәріс беру, немесе сіздермен әзілдесу, бірақ ең бастысы – күлу. Міне, біздің ең жақсы жасаған нәрсеміз және мен әрқашан мақтан тұтқан нәрсе".
He wrote: "So, remember me, please, at my best. Filming, or lecturing, or joking with you, but most of all, laughing. It was the thing we did best and the thing I was always proudest of."