Қараваджоның "Святая Урсуланың шейіттігі" суреті

Кіріспе

Қасиетті Урсуланың шейіт болуы (1610) – итальян суретшісі Каравагжионың (1571–1610) салған картинасы. Бұл оның соңғы картинасы деп есептеледі. Қасиетті Урсула туралы аңыздың бір нұсқасына сәйкес, ол және оның он бір мың таза қыздары ғұндарға тұтқынға түскен. Он бір мың қызды қырғынға ұшыратты, бірақ ғұндардың патшасы Урсуланың әдептілігі мен сұлулығына тәнті болып, егер ол оған тұрмысқа шықса, кешірім сұрады. Урсула оған бас тартып, патша оны жебемен атты.

Тарих

Караваджо 1610 жылы Неапольде 25 жастағы генуялық дворян Маркантонио Дориа үшін «Святая Урсула» суретін салған. Дориа Караваджоның туындыларын жинаушы болған, ол суретті өгей қызының діни орденге – Урсула әйгілі абысындай қадам басқан кезін белгілеу үшін тапсырған. Суреттің дайындалу мерзімі 1610 жылғы 11 мамырға дейін, Дорианың Неапольдегі прокуроры Ланфранко Масса, сурет аяқталғанын хабарлаған кезде белгіленген. Агенттің айтуынша, кептіруді жылдамдатуға тырысқанда, күнге қалдырып, лакқа зиян келтірген сәл ғана оқиға болған. Агент Дориаға уайымдамауды, суретті жөндеу үшін Караваджоға қайтарып әкететінін айтқан, тіпті Дориа суретшіден көбірек тапсырыс беруі керек екенін, себебі «адамдар онымен таласып жатыр және бұл жақсы мүмкіндік». Дегенмен, бұл Дорианың басқа суретшіге тапсырыс берген жұмысына қатысты болуы мүмкін. Алғашқы құжат нақты емес. Сурет 18 маусымда Генуяға жеткізілді және Дориа оны Рафаэль мен Леонардоның суреттерімен, сондай-ақ Иоанн Крестительдің нағыз қаны салынған құтысымен бірге қойды. 1651 жылғы 19 қазандағы өсиетімен Дориа өнер жинағын үлкен ұлы Николоға, Ангри князі және Эболи герцогына қалдырды. 1832 жылы Мария Дориа Каттанео мүлікті Неапольге көшірді. Сурет Джован Карло Дорианың мұрагерлік тізімінде 1854–55 жылдары, Неапольдегі Палаццо Дориа д’Ангри алло Спирито Сантода тіркелген. Караваджо 1609 жылдың қыркүйек немесе қазан айында Сицилиядан Неапольге келген. Бірнеше күннен кейін ол төрт қарулы адамнан ресторан сыртында шабуылға ұшырады, бұл оның өлтірілгені немесе беті бұзылғаны туралы әңгімелерге әкелді. Ол ұзақ уақыт бойы емделуі мүмкін, ал қаладағы екінші тұруына байланысты тек бірнеше туындыны, олардың көпшілігі күмәнді, байланыстыруға болады. Алайда, Святая Урсула анық танылады. Бұл стильдегі тағы бір өзгерісті білдіреді: Сицилияда ол «Жақия Баптисттің басын кесуімен» таныстырған композициялық схеманы жалғастырды, онда үлкен архитектураға қарағанда кішкентай топ ерекше көзге түседі, бірақ Урсула көрерменнің кеңістігіне тікелей әрекетті әкелетін сахнаға оралуды білдіреді, дәл сол сәтте гун королі жебені жіберіп, Урсула көкірегіне кірген оққа сәл таңғалып қарайды. Оң жақта және арт жақта бірнеше көрермендер оқиғаға қызығушылықпен қарайды, олардың бірі, Урсуланың артында тұрған, бетін көтеріп қараған адам, көрінеу Караваджоның өзі. Дорианың агенты суретті көргендердің барлығының таң қалғанын хабарлады. Дориа өзінің сүйікті суретшісін барлық әңгімелерге қарамастан, зардап шекпегенін көргеніне қуанған болар. Святая Урсула – Караваджоның соңғы суреті деп есептеледі. 1606 жылы дуэльде жас жігіттің өліміне қатысқандығы үшін Пападан кешірім алу үшін шілдеде қайықпен аттанды. Бірақ кешірімнің орнына, ол қайтыс болды; қалай болғаны нақты белгісіз, бірақ көбінесе себебі қызба деп айтылады, Римнің солтүстігіндегі Порто-Эркольде. Оның өлімі туралы мәліметтер Жақия Баптист туралы мақалада келтірілген.

Caravaggio painted Saint Ursula in 1610 in Naples for Marcantonio Doria, a 25 year old nobleman from Genoa. Doria had become an ardent collector of Caravaggio's work, and he commissioned the painting to mark the entry of his stepdaughter into a religious order as Sister Ursula. The date of the painting can be located at shortly prior to 11 May 1610, when Doria's procurator in Naples, Lanfranco Massa, wrote to his master that the painting was finished. There had been a slight accident, the agent wrote, when he had tried to hasten the drying by leaving it out in the sun the day before, softening the varnish. The agent told Doria not to worry as he would take it back to Caravaggio to be fixed and, in fact, Doria should commission more works from the artist as "people are fighting over him and this is a good chance." However, this may be a reference to another artist Doria had also commissioned work from. The original source document is unclear. The painting was received in Genoa on 18 June and Doria was delighted, placing it with his Raphaels and Leonardos and his vial of the authentic blood of John the Baptist. In his will of 19 October 1651, Doria left his art collection to his eldest son Nicolò, Prince of Angri and Duke of Eboli. The estate was transferred to Naples by Maria Doria Cattaneo in 1832. The painting is listed in the inventory of Giovan Carlo Doria's inheritance, taken in 1854–55, in the Palazzo Doria d'Angri allo Spirito Santo, Naples. Caravaggio had arrived in Naples from Sicily in September or October 1609. Within days he was attacked outside a restaurant by four armed men, leading to rumours that he had been killed or facially disfigured. It is probable that he took a long time to convalesce, and it is difficult to link more than a handful of works, and most of them hesitantly, to this second stay in the city. The Saint Ursula, however, can be positively identified. It marks yet another change in style: in Sicily he had continued the compositional scheme introduced with The Beheading of Saint John the Baptist, a small group of figures dwarfed by massive architecture, but Ursula marks a return to a scene which brings the action directly into the space of the viewer, at the very moment when the Hun king lets fly his arrow, and Ursula looks down with an expression of mild surprise at the shaft sticking out of her chest. To the right and rear a few onlookers stare in shock, one of them, the upturned face behind Ursula, apparently Caravaggio himself. Everyone who had seen the painting had been stunned, Doria's agent reported. Doria himself might have been glad to see his favorite artist, unmarked despite all the rumors. Saint Ursula is said to have been Caravaggio's last painting. In July he set off by boat to receive a pardon from the Pope for his part in the death of a young man in a duel in 1606. But instead of the pardon, he died; exactly how is unclear, although a fever is most frequently quoted as the cause, at Porto Ercole, on the coast north of Rome. A discussion of his death is given in the article on John the Baptist.