Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Македониялық жазушы және коммунист Коста Апостолов Солев (22 желтоқсан 1908 – 13 маусым 1943), көбінесе Кочо Рацин (Кочо Рацин) атты бүркеншік атымен танымал, македон ақыны, жазушысы және коммунисі. Ол қазіргі македон әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі саналады. Сонымен қатар, ол қазіргі македон поэзиясының да негізін салушы ретінде танылады. Рацин проза жанрында да жазып, тарих, философия және әдебиеттану сын тақырыптарында маңызды туындылар жасады. Ол серб және болгар тілдерінде де жазған.
Macedonian writer and communist
Kosta Apostolov Solev (; 22 December 1908 – 13 June 1943), primarily known by his pen name Kočo Racin (Кочо Рацин), was a Macedonian poet, writer and communist who is considered a founder of modern Macedonian literature. He is also regarded as a founder of modern Macedonian poetry. Racin wrote in prose too and created some significant works with themes from history, philosophy, and literary critique. He also wrote in Serbian and Bulgarian.
Ерте өмір
Кочо (Коста Солев) Рацин 1908 жылы Осман империясының Косово вилаятында (қазіргі Солтүстік Македония) Велес қаласында Константин Апостолов Костов болып дүниеге келді. Ол өте кедей отбасында өсті. Әкесі Апостол отбасын күнкөріспен қамтамасыз ету үшін ғана жеткілікті ақша тапқан құмырашы еді, сондықтан Рациннің біліміне қаржылық қолдау көрсетуге шамасы келмеді. Рацин он үш жасында жергілікті гимназияда бір жыл оқып, содан кейін әкесінің құмыра жасау шеберханасында жұмыс істеді.
Kočo (Kosta Solev) Racin was born in 1908 in Veles as Konstantin Apostolov Kostov, in the Kosovo vilayet of the Ottoman Empire (present day North Macedonia). He was raised in a very poor family. His father, Apostol was a potter who earned just enough to feed his family, and he could not support Racin financially in his education. Racin finished just one year in the local high school at the age of thirteen and then worked in his father's pottery workshop.
Коммунистік қозғалыстың белсенді мүшесі
1924 жылы ол КПЖ-ға қосылды және қысқа мерзім ішінде Македониядағы Югославия Коммунистік партиясының ең перспективті жас мүшелерінің бірі ретінде танылды. 1926 жылы Рацин Велестегі КПЖ жергілікті комитетіне мүше болды және осы кезеңде солшыл «Организован радник» (Ұйымдасқан жұмысшы) газетінде жазды. Югославияға оралғаннан кейін тұтқындалды, бірақ үш айдан кейін жеткіліксіз дәлелдер болғандықтан босатылды. 1929 жылдың сәуір айында Пожаревацта әскерге шақырылды. 1929 жылы Македониядағы партия ұйымы тарап кетті. Дегенмен, 1932 жылы партияны қайта біріктіру процесі басталды, ал 1933 жылдың жазында Македонияда КПЖ жергілікті комитеті құрылды, оған Никола Оровчанек, Живоин Ћурчиќ және Рацин қатысты. Сол жылдың қараша айында Л.М. Рацин бас редактор болған «Искра» (Ұшқын) атты ай сайынғы газет шығарыла бастады. Газеттің тек екі саны жарық көрді. 1934 жылдың қаңтар айының басында қамаушылық болды, нәтижесінде 15 жетекші македондық коммунист – Рацинмен бірге – тұтқындалды. Рацинге Сремска Митровица түрмесінде 4 жылға сотталды, бірақ 1935 жылдың желтоқсанында жаңа заң бойынша кешірім жасалды. Түрмеде өткізген уақыты және Моша Пијаде, Родољуб Чолаковиќ және Огњен Прицамен болған байланысы оған ана тілінде жазудың маңыздылығына сенімділік сыйлады (Рацин үшін македон тілі). Кейін ол «Коммунистік манифест»ті македон тіліне аударуға қатысты. «Рацин» лақап аты оның сүйіктісі Рахилька Фирфова Раканың есімінен шыққан. Оның партия мүшелері оған бойкот жариялауға шақырылды. Бойкот 1942 жылға дейін, Рацин мен Македониядағы партия арасындағы қарым-қатынас жақсарғанға дейін жалғасты. Югославияның капитуляциясынан кейін ол бір кезде Софияда жұмыс істеді, онда оның ойларын бөліскен отандасы Коле Неделковскимен бірге тұрды. Неделковскидің қайтысынан кейін Рацин Скопьеге оралды. Скопьеде ол болгар полициясы тарапынан тұтқындалып, Корница ауылына жер аударылды.
In 1924 he took part in KPJ, and in a short time, he positioned himself as one of the most promising young members of the Communist Party of Yugoslavia in Macedonia. In 1926, Racin became a member of the local Committee of KPJ in Veles, and in this period he was writing for the left wing newspaper Organizovan radnik (Organized worker). After returning to Yugoslavia he was arrested, but three months later he was freed because of insufficient evidence. In April 1929 he went into army service in Požarevac. In 1929, the party organization in Macedonia collapsed. However, in 1932 the process for reuniting the party began, and in the summer of 1933, the Local Committee of KPJ in Macedonia was started, in which Nikola Orovčanec, Živoin Ćurcić and Racin participated. In November of the same year, LM started to issue the monthly newspaper "Iskra" (Spark), whose editor was Racin. Only two editions of the newspaper were produced. In the beginning of January 1934, there was a break in, and 15 leading Macedonian communists – together with Racin – were arrested. Racin was given 4 years in prison at Sremska Mitrovica, but in December 1935, he was given amnesty under a new law. His time in jail and the association with Moša Pijade, Rodoljub Čolaković and Ognjen Prica instilled in him faith in the importance of writing in his mother tongue (for Racin the Macedonian). Later he participated in the translation of the "Communist manifesto" into Macedonian. The nickname "Racin" comes from the name of his loved one, Rahilka Firfova Raca. Its members were encouraged to boycott him. The boycott lasted until 1942 when the relationship between Racin and the party in Macedonia improved. After the capitulation of Yugoslavia, for a period, he worked in Sofia, where he lived with his compatriot Kole Nedelkovski, who shared his thinking. After Nedelkovski's death, Racin returned to Skopje. In Skopje, he was arrested by the Bulgarian police and interned in the village of Kornitsa.
Партизандық қозғалысқа қосылу және өлім
1943 жылы Рацин Скопьеге қайта оралды. Көктемде ол партизандар қатарына, Кораб отрядына қосылды. Ол партизандық «Илинденский пат» газетінің редакторы болды. Сонымен қатар, ол македондық халық әндерінің екі жинағын дайындады. Рациннің өмірі трагикалық аяқталды. 1943 жылғы 13 маусым күні түні, Кичево қаласындағы Лопушник тауындағы партизан баспасынан қайтып келе жатқанда, баспа кіреберісіндегі күзетші оны ауыр түрде жаралады. Оның өлімі туралы екі теория бар. Біріншісі бойынша, бұл апатты жағдай: Рацин туғаннан есту қабілеті нашар болғандықтан, күзетшінің тоқтау және өзін таныстыру туралы талабын естімеген болуы мүмкін. Екінші нұсқа бойынша, Рацин өлтірілген. Оның замандастарының пікірінше, коммунистік шенеунік Стрехил Гигов Рацинды саяси тұрғыдан оқшаулап, оның өлтірілуін ұйымдастырған.
In 1943, Racin succeeded in getting back to Skopje. In the spring, he went to the Partisans, in the Korab detachment. He became an editor of the Partisan newspaper Ilindenski Pat. He also prepared two collections of Macedonian folklore songs. Racin's life ended in a tragic way. On the night of 13 June 1943, when he was going back from the Partisan printing house on the mountain Lopušnik, Kičevo, he was mortally shot by the printing house entrance guard. There are two theories about his death. According to the first, it was an accident: Racin was born with a hearing defect, so he may not have heard the guard's call to stop and identify himself. According to the second version, Racin was murdered. In the opinion of his contemporaries, communist official Strahil Gigov politically isolated Racin and organized his murder.
Шығармалары
1928 жылдан бастап Кочо Рацин әндер, әңгімелер, әдебиет тарихына қатысты мақалалар, бірнеше журналдар үшін туындылар, әдеби сын-ескертулер мен эсселер жазды. "Біздің жаңа әдебиетіміздің дамуы" атты эссесінде ол Македониядағы қазіргі әдебиетті дамытудың ең дұрыс және сенімді жолы – оны прогрессивті әлеуметтік көзқарастармен үйлестірілген македондық фольклорының шексіз байлығынан құру екенін айтты. Оның ең белгілі туындысы – 1939 жылы Загребте жарық көрген "Ақ таңдар" (Beli mugri) кішкентай жинағы. Рациннің қызығушылығы егіншілер мен шаруалар және жалақы алатын жұмысшылардың жағдайына қатысты болды. Америкалық тарихшы Джозеф Ротшильд оның стилін "дәстүрлі халық өлеңдерінен шабыттанған" деп сипаттады, ал оның тақырыбын "кедейлердің ауыр тағдыры" деп атады.
Starting in 1928, Kočo Racin wrote songs, stories, literary historical articles, pieces for several magazines, literary critiques, and essays. In his essay "The Development of Our New Literature", he argued that the most correct and plausible way to develop modern literature in Macedonia was to build it from the inexhaustible riches of Macedonian folklore, combined with progressive social views. His most notable work was the small collection White Dawns (Beli mugri), which was published in Zagreb in 1939. Racin's interest lay in the plight of field and farm workers and wage earners. American historian Joseph Rothschild described his style as "inspired by traditional folk lyrics" and his theme as "the hard fate of the poor".
Поэзия
Расин 1928 жылы жазуды бастады. Ақпаннан шілдеге дейін ол өзінің сүйіктісі Рахилька Фирфоваға 31 карточкада және "Қайғылар антологиясы" атты өлеңдер жинағында махаббат өлеңдерін арнады. Әндердің көбі серб тілінде жазылған, ал алты ән болгар тілінде жазылған. Сол жылы Загребтің "Критика" журналында оның "Аштық ұлдары" атты алғашқы өлеңі жарық көрді. 1930 жылдың мамыр айынан қазан айына дейін ол Сараеводағы журналға төрт өлең жариялады. 1932 жылы Скопьеде Рацин Жован Дьорджевич пен Александр Аксичпен бірге (Скопье философия факультетінің студенттері) "1932" деген атпен серб тілінде өлеңдер жинағын жариялады. Бұл жинаққа Расиннің ең күшті өлеңдерінің бірі – "Отшашу" (Ватромет) өлеңі кіреді. Келесі жарық көрген өлеңі – "Жұмысшыға", бұл оның македон тіліндегі алғашқы өлеңі.
Racin started writing in 1928. From February until July, he dedicated love verses to his loved one, Rahilka Firfova, on 31 cards and in the poem collection entitled Anthology of Pain The 31 cards are kept today in the Archive of North Macedonia. The songs are mainly written in Serbian, except for six songs written in Bulgarian. The same year, the Zagreb review Kritika published his first poem, "Hungry Sons" From May until October 1930, he published four poems in a Sarajevo journal. In 1932 in Skopje, Racin together with Jovan Đorđević and Aleksandar Aksić (students at the Skopje Faculty of Philosophy) published a poem collection in Serbian under the title 1932. This collection includes the poem "Firework" (Ватромет) one of Racin's most powerful poems. The next published poem was "To a Worker" , which was his first poem in Macedonian.
Әдеби сын
Әдеби сын саласында Расин мынадай еңбектер мен мақалалар жазды: "Жаңа әдебиетіміздің дамуы мен маңызы" (Развитокот и значењето на една нова наша книжевност) (1940), "Анжелко Крстичтің Ж. Пламенац алдындағы сотталуы" (Анѓелко Крстиќ пред судот на Ж. Пламенац) (1939) және "А. Крстичтің реализмі" (Реализмот на А. Крстиќ) (өлімнен кейін жарық көрді), "Мона Лизаның күлімсіреуі туралы тоқыраған әңгімелер" (Блазираните глупости за насмевката на Мона Лиза) (1939) және "Өнер және жұмысшы табы" (өлімнен кейін жарық көрді).
In the field of literary criticism, Racin wrote the following works and articles: "The development and the meaning of our new literature" (Развитокот и значењето на една нова наша книжевност) (1940), "Anđelko Krstić in front of the court of Ž. Plamenac" (Анѓелко Крстиќ пред судот на Ж. Пламенац) (1939) and "The Realism of A. Krstić" (Реализмот на А. Крстиќ) (posthumously), "The Tired Nonsense about Mona Lisa's smile" (Блазираните глупости за насмевката на Мона Лиза) (1939) and "Art and the Working Class" (posthumously).
Мұра
1952 жылы Трайче Попов өзінің өлеңдер жинағынан сөздерді пайдаланып "Ақ таң" атты кино поэмасын жазды. 1956 жылы оның Велестегі туған үйі мұражайға айналдырылды. 1964 жылдан бастап Рациннің құрметіне оның туған қаласы Велесте "Рациннің кездесулері" деп аталатын жыл сайынғы поэзия фестивалі өткізіле бастады. 1992 жылдан бері бұл іс-шара бүкіл Балқан аймағында өтіп келеді. 2007 жылы (оның қайтыс болған күні) оған арналған "Елегия за тебе" фильмі көрсетілді. Кейбір болгар авторларының пікірінше, ол болгаршыл көзқарастарға ие болған және болгар болған. Этнограф Коста Царнушановтың сөзіне қарағанда, Рациннің қасақана жойылғанына күмән тудыратын себептер бар, өйткені югослав партизандары оны Светазар Вукманович Темпоның бұйрығымен мүмкіндікшіл және болгарларға бейім коммунист деп күдіктенген. Қоғамдық қайраткерлер Венко Марковский және оның әйелі Филимена оны болгар әдебиетінің бір бөлігі саналған автор деп есептейді.
In 1952, Trajče Popov recorded the film poem "White Dawns" using the lyrics from his poetry collection. In 1956, his native house in Veles was transformed into a museum. Starting in 1964, an annual poetry festival called "Racin's meetings" was held in Racin's honor in his hometown, Veles. Since 1992 the event has been Balkans wide. In 2007 (on the day of his death), the movie Elegy for you (Елегија за тебе) dedicated to him was promoted. According to some Bulgarian authors, he had pro Bulgarian views and was a Bulgarian. Per ethnographer Kosta Tsarnushanov, there are reasonable doubts that Racin was purposefully liquidated, while suspected as an opportunist and pro Bulgarian oriented communist by the Yugoslav partisans on the orders of Svetozar Vukmanović Tempo. Public figures Venko Markovski and his wife Filimena consider him as an author who was part of the Bulgarian literature.