Кіріспе

Ирландияның бөлінуіне қарсы лигасы (АПЛ) – Солтүстік Ирландияда құрылған саяси ұйым, ол 1945 жылдан 1958 жылға дейін біртұтас Ирландия үшін күресті. Ұйымның мақсаты ирланд ұлтшылдарының бірігуін қамтамасыз ету болды, бұл өткен он жылдықта әрекетсіз қалған ұлтшыл топтардың орнын толтыруға бағытталған. Өркендеген кезеңінде Лиганың шамамен 3500 мүшесі болды. Британ Парламентіне үміткерлердің қатысуы мәселесі бойынша ұйым ішінде қызу пікірталас болды. 1950 жылдардың ортасында көптеген қатысудан бас тартушылар ұйымды тастап кетті. Мүшелер санының азаюы 1956 жылы комитет сайлауына кандидаттар ұсынылмауына әкелді. Ұйым 1958 жылға дейін әрекетсіз күйде болды, содан кейін қалған қаражатты бөлу үшін соңғы отырыс өтті. 1959 жылы Лиганың орнына "Ұлттық Бірлік" ұйымы құрылды.

Қор

Лига құрылғанға дейін ирланд ұлтшылдарының қатардағы ұйымы болған жоқ, өйткені Ирландиялық одақ қауымдастығы мен Солтүстік Біріккен Кеңес 1930-шы жылдардың соңында қызметін тоқтатқан болатын. Бұл Ұлттық партияның жақтастары арасында үлкен наразылық тудырды, ал 1945 жылғы Солтүстік Ирландиядағы жалпы сайлауда бірқатар Ұлттық партия үміткерлері, соның ішінде Эдди МакАтер және Малахи Конлон, сайланған жағдайда барлық ирланд ұлтшылдарынан тұратын бірлескен ұйым құру мақсатымен конвенция ұйымдастырамыз деп уәде берді. МакАтер мен Конлон сайланды, және 1945 жылдың 14 қарашасында олар Дунганнондағы конвенцияға төрағалық етті. Конвенцияға Ұлттық партияның барлық депутаттары мен сенаторлары қоса алғанда, шамамен 480 адам қатысты. Басқа да бөлініске қарсы депутаттар шақырылды, бірақ Социалистік-республикалық партиядан сайланған Гарри Даймонд қатысудан бас тартты. 1946 жылы АПЛ жақтасы Денис Ирландия Белфаст ұлттық газеті Irish News оқырмандарына британдық Лейбористік партиядағы "достарының" "ирландтықтарды өздері сияқты кішкентай социалистерге айналдыру үшін ғана Ирландияның достары" екенін ескертті. 1945 жылдың шілде айындағы сайлауда Достар Ирландияның бірігіне қатысы жоқ Солтүстік Ирландияның Еңбек партиясының үміткерін қолдағанда көңіл сырғуы орын алды. 1947 жылы АПЛ және FOI Солтүстік Ирландия заңына бірлескен түзету ұсынды, онда Солтүстік Ирландияның басқару мәселесін толыққанды талқылау қажеттігі көтерілді. Ал МакГлинан Ирландияның Еңбек партиясының үміткерін оңай жеңіп шықты. МакГлинан өзінің мандатын қабылдамады, өзінің адалдығын тек Ирландия Республикасына арнағанын мәлімдеді, бірақ ол Ұлттық партия депутаттарымен бірге науқан жүргізіп, Лигада белсенді болып қала берді.

Құлдырау

1951 жылға қарай Лиганың ықпалы төмендеді. Оның қаржысы жетіспеді, және отырыстарға қатысушылар саны азайды. Британдық бөлім де қиындыққа тап болды, және оның конференциясында басқа партияларға шабуыл жасаудың орнына, жаңа мүшелерді қабылдау мен насихат жұмысына басымдық беру туралы ұсыныстар жасалды. 1951 жылғы жалпы сайлауда ол бір ғана кандидатты тікелей ұсынды. Партия 1951 жылы Сент-Патрик күні Дерри қаласынан Ирландия Республикасының туын көтеріп шеру ұйымдастырды. Корольдік Ольстер полициясы (RUC) туды тартып алуға тырысты, соның салдарынан бірнеше Лига мүшелері қамауға алынды. Бір жыл өткен соң, осы шеру қайта ұйымдастырылды, бірақ бұл жолы оған қатысушылар саны едәуір көп болды. Бұл жолы RUC шеруді тарату үшін күш қолданды. 1953 жылғы Солтүстік Ирландиядағы жалпы сайлауға кандидаттарды іріктеу үшін қайтадан съездер өткізілді. МакАтер Пэдди Максвеллдің орнына Фойл округінен сайлауға түсу үшін таңдалды, ал Максвелл үзілісшілдік көзқарастарымен ерекшеленді. Көптеген сайлау округтері парламентке қатысатынын уәделеген депутаттарды таңдады, бірақ Макглинан Оңтүстік Армағ округінде қайтадан сайланды, ал Мид-Тайрон округіндегі делегаттар түрмеде отырған республикашыл Лиам Келлиді таңдады. Ұлттық партияның депутаты Эдвард МакКаллах Келлиге қарсы шығып, конвенцияға наразылық білдірді, бірақ шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады. Орталық Лондон-Дерри округінде ұлтшыл Пэдди Гормли APL кандидатын жеңді. Гормли APL-дің беделі түсіп қалғанын мәлімдеді. Келли мен Макглинанның сайлаудағы сәттілігіне қарамастан, көптеген үзілісшілдер Лигадан шығып кетті. Басшылық құрам қайта ұйымдастырылды, МакАтир төраға, МакСпарран президент, ал Пэдди МакГилл жаңа хатшы болып тағайындалды. 1956 жылғы Орталық Ольстердегі қосымша сайлауда Лига Майкл О'Ниллді ұсынып, үзілісшіл депутат Том Митчеллді орынсыздандыруға тырысты, бірақ бұл ұлтшыл дауысын бөліп, тәуелсіз одақтас Джордж Форрест сайланды. 1956 жылдың соңында комитет отставкаға кету ниеттерін жариялады. Оларды алмастыруға кандидаттар ұсынылмады, соның салдарынан Лига әлсіреп, тоқтап қалды. Кейбір жергілікті клубтар Ұлттық партияның филиалдарына айналды, ал британдық бөлімнің қалдықтары Біріккен Ирландия қауымдастығына бірікті. Франк Трейнор Лиганың хатшысының міндетін уақытша атқарушы болды және ол 1958 жылдың 2 желтоқсанында Белфастта соңғы жиын ұйымдастырды. МакГилл МакАтирге жиынды жақыннан бақылауға бұйырды, себебі Трейнор Ұлттық партияға зиян келтіруге тырысуы мүмкін деп уайымдады, саяси мәселелерді талқыламауын қадағалады. Жиын ұйымды тарату және оның қаржылық қаражатын бөлу туралы шешім қабылдады. 1959 жылы бұрынғы APL мүшелері Ұлттық Бірлік партиясын құрды, олар Ұлттық партияның жаңа, белсендірек бағытты ұстануын қалады.