Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық жеңіл крейсері

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштерінің жеңіл крейсері.

Тіршілік ету қабілетін арттыру үшін қозғалтқыш бөлімдері екі жеке бөлімге топтастырылды, әрқайсысы бір қазандық бөлімі мен машина бөлімінен тұрады. Кемелер төрт Парсонс тісті бу турбиналарымен жабдықталған, әрқайсысы төрт Адмиралтейство 3 барабанды қазандықтарымен берілетін буды пайдаланып бір валға жетеді. Турбиналар жалпы қуаты және стандартты жүктемеде жобаланған жылдамдығы болды. Дидо класындағы кемелерге жанармай майы жеткілікті түрде берілді, олардың қашықтығы шамамен болды. Кемелердің экипажы 487 офицер мен сарбаздан тұрды. Осы қару-жарақ үшін алдыңғы атыс басқаруын кеме көпірінің үстіндегі жоғары бұрышты басқару жүйесінің (HACS) басқару мұнарасымен бірге бір төмен бұрышты басқару мұнарасы (DCT) қамтамасыз етті. Артқы жағында HACS-пен біріктірілген бір мақсатты DCT болды. Бонавентура 279 типті ерте ескерту радиолокаторымен жабдықталған. Ол 128A типті ASDIC-пен жабдықталуы тиіс еді, бірақ кеме аяқталған кезде ол қолда болмады. Су сызығындағы броньды белдеу кеменің қозғалтқыш бөлімін және артиллериялық қоймаларын қорғады, ал снаряд бөлмелерін қорғады. Жоғарғы және төменгі палубалар да бір дюйм қалыңдықта болды, ал артиллериялық қоймалардың төбелері тақталармен қорғалды. Мұнара беттері броньпен қалыңдықта, ал мұнараның қалған бөлігі 1 дюймдік пластиналардан тұрды. Барбеттер броньмен қорғалған. 1936 жылғы теңіз бағдарламасының бөлігі ретінде Scotts Shipbuilding & Engineering компаниясынан тапсырыс берілді және 1937 жылдың 30 тамызында олардың Гринок кеме құрылыс алаңында салынды. Кеме 1939 жылдың 19 сәуірінде суға түсіріліп, 1940 жылдың 24 мамырында аяқталды. Бастапқы сынақтардан кейін ол Үйдегі флотқа бекітілді және шілде айының басында Англия Банкінің алтын қоры мен бағалы қағаздарын Канадаға жеткізуге міндеттелді. 25 миллион фунт стерлинг алтын мен монетамен жүктелген Бонавентура 8 шілдеде Клайдтан ертерек шығып, сол күні Ирландия теңізінде алтын тасымалдайтын үш океандық лайнермен кездесті. Конвой Канада жағалауына жақындаған кезде, польшалық лайнердің қозғалтқышы бұзылып, крейсерге оны Сент-Джонға дейін сүйреп, содан кейін Галифакста конвойдың қалған бөлігімен кездесуге тапсырма берілді. 1940 жылдың 15 тамызында Бонавентура және оның бауырласы Фарер аралдарында бес күндік патрульді бастады. Екі крейсер 6-7 қыркүйекте Норвегияның Тронхейм қаласының жанында неміс кемелерін іздеуге тырысқан кезде әуе кемесіне сүйемелдеді. Бір аптадан кейін олар үй флотының қолбасшысы, флот адмиралы Чарльз Форбс 14 қыркүйекте үй флотының негізгі күштерін Скапа-Флоудан Розитқа ауыстыруды шешкен кезде, крейсер мен линкерге сүйемелдеді. Бонавентура мен Найад 23-24 қазанда Норвегия теңізінде кемелерге қарсы сәтсіз шабуыл жасады, оның барысында қатты ауа райында оның алдыңғы бөлігі зақымдалды. Қайтып келгеннен кейін Бонавентура 2 қарашаға дейін Розитте жөндеуге тоқтады. Үш күннен кейін кеме неміс ауыр крейсері "Адмирал Шер" жасаған HX 84 конвойына шабуылға жауап ретінде теңізге шықты. Үш эсминецпен бірге ол соғыс крейсерін неміс кемесінің соңғы тіркелген орнына дейін сүйемелдеді, ал қалған флот теңіздегі конвойларды қорғауға немесе неміс басқарған Еуропаға апаратын жолдарды жабуға қайта орналасты. Сәтсіз іздеуден кейін кеме 11 қарашада май құю үшін Скапа-Флоуға оралды және "Адмирал Шер" батып кеткен қарулы сауда крейсерінен және басқа кемелерден аман қалғандарды іздеу үшін теңізге қайта шықты. Бонавентура ауа райының зақымдануына байланысты 19 қарашада Скапа-Флоуға оралуға мәжбүр болды, аман қалғандарды таба алмады. Кеме төрт күннен кейін жөндеу жұмыстарын бастау үшін Розитқа бағытталды. 1940 жылдың 13 желтоқсанында жөндеу жұмыстары аяқталып, үш күннен кейін Бонавентура Мысырға бағытталған WS 5A конвойына сүйемелдеу үшін Клайдқа жүзіп кетті.

To improve survivability the propulsion machinery was grouped into two separate units, each consisting of one boiler room and an engine room. The ships were powered by four Parsons geared steam turbines, each driving one shaft using steam provided by four Admiralty 3 drum boilers. The turbines developed a total of and gave a designed speed of at standard load. The Dido class carried enough fuel oil to give them a range of at The ships' complement was 487 officers and ratings. Forward fire control for this armament was provided by a single low angle director control tower (DCT), together with a High Angle Control System (HACS) director tower above the ship's bridge. Aft was a single dual purpose DCT that incorporated a HACS. Bonaventure was equipped with a Type 279 early warning radar. She was intended to be fitted with a Type 128A ASDIC, but none were available when the ship was completed. A waterline armour belt protected the ship's propulsion machinery and magazines with protecting the shell rooms. The upper and lower decks were also an inch thick, with the roofs of the magazines protected by plates. The turret faces had armour thick while the rest of the turret had 1 inch plates. The barbettes were protected by armour. was ordered as part of the 1936 Naval Programme from Scotts Shipbuilding & Engineering and was laid down on 30 August 1937 at their Greenock shipyard. The ship was launched on 19 April 1939 and completed on 24 May 1940. She was assigned to the Home Fleet after working up and was tasked to help ferry the Bank of England's gold reserves and securities to Canada in early July. Bonaventure, laden with £25 million in bullion and coin, departed the Firth of Clyde early on 8 July in company with the battleship and rendezvoused with three ocean liners also carrying gold later that morning in the Irish Sea. The Polish liner began to have engine troubles as the convoy was approaching the coast of Canada and the cruiser was detailed to escort her to St. John's and then to rendezvous with the rest of the convoy at Halifax where she arrived on 13 July. On 15 August 1940, Bonaventure and her sister ship began a five day patrol off the Faroe Islands in an unsuccessful search for German blockade runners. The two cruisers were among the escorts for the aircraft carrier as her aircraft attempted to find and attack German shipping off Trondheim, Norway, on 6–7 September. A week later the sisters helped to escort the battlecruiser and the battleship as the Home Fleet commander, Admiral of the Fleet Charles Forbes decided to transfer the main body of the Home Fleet from Scapa Flow to Rosyth on 14 September. Bonaventure and Naiad conducted an unsuccessful anti shipping raid in the Norwegian Sea on 23–24 October, during which her forecastle was damaged during heavy weather. Upon her return Bonaventure was docked at Rosyth for repairs that lasted until 2 November. Three days later, the ship sortied in response to the attack on Convoy HX 84 by the German heavy cruiser Admiral Scheer. Along with three destroyers, she escorted the battlecruiser to the German ship's last reported position while the rest of the Home Fleet redeployed to cover convoys already at sea or to block the routes leading back to German occupied Europe. After an unsuccessful search, the ship returned to Scapa Flow to refuel on 11 November and put back to sea to search for survivors from the armed merchant cruiser and the other ships sunk by Admiral Scheer. Bonaventure failed to find any survivors before weather damage forced her to return to Scapa Flow on 19 November. The ship steamed to Rosyth to begin repairs four days later. With her repairs completed on 13 December 1940, Bonaventure steamed to the Clyde three days later to serve as an escort for Convoy WS 5A bound for Egypt.

1941 жыл

1941 жылдың қаңтар айының басында кеме “Форс F” тобына қосылды, ол Мальта мен Пирейге бағытталған төрт сауда кемесіне жақын сүйемелдеуді қамтамасыз етті. Конвой кетер алдында әскер тасымалдау кемесі жағаға отырып, одан шамамен 400 сарбаз “Бонавентураға” ауыстырылды. 6 қаңтарда конвой батысқа қарай жол тартқанда, түнде шығысқа бұрылып, алдау амалын жасады. Келесі күні таңертең Гибралтардан мүлдем алыс кетті. Крейсер қысқа мерзімге “Форс H” тобына қосылып, конвойға алыс қашықтықтан қорғау міндетін атқарды және 8 қаңтарда таңертең қайтадан олармен бірікті. Ұшақ тасымалдаушы Мальтаға бірнеше торпедалық бомбалаушы ұшақтарын жібергеннен кейін, “Форс H” кері бұрылып, 9 қаңтарда таңертең конвойдың сүйемелдеуін күшейтті. Жерорта теңіз флотының күштері шамамен бір сағаттан кейін жеңіл крейсерлер мен екі эсминец түрінде келді. Британдық әуе барлауы қараңғыда конвой мен Мальта арасында итальяндық кемелерді анықтамады, сондықтан “Форс H” Сицилия бұғазына жетпей, Жерорта теңізінің негізгі күштерімен келесі күні таңертең конвоймен кездесуге жоспарланған. Жерорта теңіз флоты конвойға қосылғаннан кейін, 08:34-те минаға шалып, эсминецтің алдыңғы бөлігі зақымданды. Оны Мальтада жөндеу үшін эсминец артқы жағымен сүйреп әкелді. “Бонавентура”, “Саутгемптон”, “Глостер” және эсминец екі эсминецпен кездесуге бет алғанда, “Бонавентураға” 09:20-да екі итальяндық торпедалық бомбалаушы ұшақ сәтсіз шабуыл жасады. Топқа 11:30-дан 18:00-ге дейін бомбалаушылардың шағын топтары бірнеше рет шабуыл жасады, нәтижесінде “Саутгемптонның” гидролокациялық күмбезі зақымдалды. Олар 11 қаңтарда Мальтаға жетіп, “Бонавентура” жолаушыларын түсірді. Енді Жерорта теңіз флотына бекітілген кеме 16 қаңтарда Александрияға (Мысыр) келді. Екі күннен кейін Ливиядағы Тобрук маңындағы итальяндық позицияларын бомбалау миссиясына қатысты. Қатты ауа райы бомбалауды кейінге жылдырды, ал қорғау күштеріне Криттегі Суда шығанағына баруға бұйрық берілді. Мұнда “Бонавентура” және жеңіл крейсер 21-22 қаңтарда Крит теңізі мен Шығыс Жерорта теңізі арасындағы Касос бұғазы арқылы AN 12 конвойын сүйемелдеді. Келесі күні крейсер қатты зақымдалған әуе тасымалдаушының Мальтадан Александрияға қозғалысын қорғау үшін қорғау күштеріне қосылды. “Бонавентура” 1-3 ақпанда Жерорта теңізіндегі диверсиялық операцияның бөлігі болды, мақсаты Остік күштерін Батыс Жерорта теңізіндегі “Форс H” күштерінің операциясынан аударту болды. Кеме 8 ақпанда Суда шығанағына оралды, грек суларында патрульдеуді жүргізіп, айдың қалған бөлігінде Кастелоризоны басып алуды (Операция “Бас тарту”) қамтамасыз етті. 6-10 наурыз аралығында әскерлерді Александриядан Пирейге тасымалдап, содан кейін Эгей теңізінде патрульдеу және конвойларды сүйемелдеу үшін Суда шығанағына оралды. 18 наурызда Александрияға келді. Екі күннен кейін “Бонавентура” теңізге шығып, Мальтаға бағытталған төрт сауда кемесімен кездесуге бет алды, бұл операция MC 9-дың бөлігі болды. Төрт эсминецпен бірге крейсер конвойды жақыннан сүйемелдеді және C күші ретінде белгіленді. 21 наурызда “Бонавентураға” неміс Junkers Ju 88 бомбалаушыларының жұбы тиімсіз шабуыл жасады. Екі күннен кейін конвой Мальтаға жетті, одан әрі шабуылдар болған жоқ. Крейсерге сол күні 15 неміс Junkers Ju 87 пикируші бомбалаушы ұшағы шабуыл жасады, бірақ тек сынықтардан зақым келді. C күші сол күні кешігіп Александрияға 25 наурызда жетті. “Бонавентура” мен екі эсминецке 28 наурыз күні түстен кейін Матапан шайқасында итальяндық флотпен шайқасқан британдықтардың ортасында Жерорта теңіз флотына қосылуға бұйрық берілді. Олар келесі күні сағат 10:00-де британдықтар итальяндық флотты шешуші түрде жеңгеннен кейін оларға қосылды. Крейсерге Пирейден Александрияға бағытталған GA 8 конвойын сүйемелдеуге бұйрық берілді және олармен келесі күні таңғы сағат 08:00-де кездесті. Кемеге 20:30 шамасында итальяндық “Дагабур” суасты қайығы сәтсіз шабуыл жасады. 1941 жылдың 31 наурызында таңғы сағат 02:55-те “Бонавентураның” оң жағына итальяндық “Амбра” суасты қайығынан екі торпеда соқты. Бірінші торпеда алдыңғы машина бөлімінің артқы жағына, ал екіншісі артқы машина бөлімінің қасына жарылып, артқы су өткізбейтін көлденең қабырғаны жойды және “Х” бөлімін ашық теңізге шығарды. Нәтижесінде кемеге су жиналып, бірнеше минут ішінде оң жаққа қарай қисайды. Криттің оңтүстігінде шабуылдан кейін алты минут ішінде 480 экипаж мүшесінің 138-і қаза тапты. 310 аман қалғандарды “Херевард” және австралиялық эсминец құтқарып алды. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыста итальяндық суасты қайығы батырған ең үлкен әскери кеме болды.

In early January 1941, the ship was assigned to Force F which formed the close escort for four merchant ships bound for Malta and Piraeus, Greece, as part of Operation Excess. A troopship had run aground before the convoy was to depart and about four hundred troops from it were transferred to Bonaventure. The convoy steamed west when it departed on 6 January as a deception measure before turning eastward during the night and was well clear of Gibraltar when dawn broke the next morning. The cruiser was briefly detached to join Force H which provided distant cover for the convoy and rejoined it on the morning of 8 January. After the aircraft carrier had flown off some torpedo bombers for Malta, Force H turned back and reinforced the convoy escort during the morning of 9 January. Reinforcements from the Mediterranean Fleet arrived about an hour later in the form of the light cruisers , and two destroyers. British aerial reconnaissance at dusk failed to spot any Italian ships between the convoy and Malta, so Force H turned back for Gibraltar short of the Strait of Sicily with the main body of the Mediterranean Fleet scheduled to rendezvous with the convoy the following morning. Shortly after the Mediterranean Fleet joined up with the convoy, the destroyer had her bow blown off by a mine at 08:34 and was taken in tow stern first by the destroyer for repairs at Malta. As Bonaventure, Southampton, Gloucester and the destroyer were moving to rendezvous with the two destroyers, Bonaventure was unsuccessfully attacked by two Italian torpedo bombers at 09:20. The group was repeatedly attacked by small groups of bombers from 11:30 to 18:00, which only damaged Southamptons ASDIC dome. They reached Malta on 11 January where Bonaventure unloaded her passengers. Now assigned to the Mediterranean Fleet, the ship arrived at Alexandria, Egypt, on 16 January. Two days later she was part of the cover force for a bombardment mission on Italian positions near Tobruk, Libya. Bad weather postponed the bombardment and the cover force was ordered to Suda Bay, Crete, where Bonaventure and the light cruiser escorted convoy AN 12 through the Strait of Kasos between the Sea of Crete and the Eastern Mediterranean on 21–22 January. The following day the cruiser was part of a cover force for the badly damaged aircraft carrier 's movement from Malta to Alexandria. Bonaventure was part of a diversionary operation by the Mediterranean Fleet on 1–3 February intended to distract the Axis forces from an operation by Force H in the Western Mediterranean. The ship returned to Suda Bay on 8 February, making patrols in Greek waters and covering the occupation of Castelorizo (Operation Abstention) for the rest of the month. From 6 to 10 March, she ferried troops from Alexandria to Piraeus and then returned to Suda Bay to conduct patrols and cover convoys in the Aegean Sea before arriving in Alexandria on 18 March. Two days later Bonaventure put to sea to rendezvous with four merchantmen bound for Malta as part of Operation MC 9. Together with four destroyers, the cruiser formed the close escort for the convoy and were designated as Force C. Bonaventure was attacked without effect by a pair of German Junkers Ju 88 bombers on 21 March. The convoy reached Malta two days later without further attacks. The cruiser was attacked by 15 German Junkers Ju 87 dive bombers that afternoon, but only suffered some splinter damage. Force C departed later that day and arrived in Alexandria on 25 March. Bonaventure and two destroyers were ordered to join the Mediterranean Fleet on the afternoon of 28 March, as the British were in the middle of fighting the Italian Fleet during the Battle of Matapan. They caught up to them at 10:00 the following day, after the British had decisively defeated the Italian Navy. The cruiser was ordered to join the escort of Convoy GA 8 which was bound for Alexandria from Piraeus and rendezvoused with them at 08:00 the following morning. The ship was unsuccessfully attacked by the Italian submarine Dagabur about 20:30. At about 02:55 on the morning of 31 March 1941, Bonaventure was hit amidships on the starboard side by two torpedoes fired by the Italian submarine Ambra. The first torpedo struck at the aft end of the forward engine room and the second detonated abreast the aft engine room, destroying the aft watertight transverse bulkhead and exposing 'X' magazine to the open sea. The consequent severe flooding caused a severe list to starboard within minutes and the ship capsized within six minutes of the attack south of Crete at coordinates with the loss of 138 of her 480 crew. 310 survivors were rescued by Hereward and the Australian destroyer She was the largest warship sunk by an Italian submarine in World War II.