Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кук аралдарының валютасы
Currency of the Cook Islands
Кук аралдары доллары – Кук аралдарының бұрынғы валютасы. Қазір Кук аралдары Жаңа Зеландия долларын пайдаланады, бірақ Кук аралдары долларымен шығарылған кейбір қолма-қол ақша әлі де айналымда жүр. Доллар 100 центке бөлінетін, ал кейбір ескі 50 центтік монеталарда бұл сома "50 тен" деп көрсетілген.
The Cook Islands dollar was the former currency of the Cook Islands, which now uses the New Zealand dollar, although some physical cash issued for the Cook Islands dollar remains in use. The dollar was subdivided into 100 cents, with some older 50 cent coins carrying the denomination as "50 tene".
Тарих
1967 жылға дейін Кук аралдарында Жаңа Зеландия фунты қолданылды, ол Жаңа Зеландия долларымен алмастырылды. 1972 жылы Кук аралдары үшін Жаңа Зеландия долларының жергілікті монеталары шығарыла бастады. 1987 жылы Кук аралдары доллары құрылды және Жаңа Зеландия долларымен бірдей шартта бекітілді, әрбір Кук аралдары доллары Кук аралдары үкіметінің қазынасында сақталатын және еркін айырбасталатын Жаңа Зеландия долларымен қамтамасыз етілді; Жаңа Зеландия доллары жаңа валютамен қатар заңды төлем құралы болып қала берді. 1989 жылғы «Валюталық резервтерді өзгерту туралы» заң айналымдағы валюта номиналының 50%-ы және айналымға арналмаған валюта номиналының 2%-ы мөлшерінде Кук аралдары долларын қамтамасыз ету талаптарын өзгертті (сынақ, айналымға шығарылмаған және естелік монета жиынтықтары; тілімі жоқ банкнот парақтары). 1993 жылға қарай айналымдағы p=$ банкноттарының тек 5% ғана НЗД-мен қамтамасыз етілді, ал монеталар мүлдем қамтамасыз етілмеді. Осы аралықта валюта шығару қарқыны және мемлекеттік бюджет тапшылығы артып, мемлекеттік қарыз жылдық ЖІӨ-нің шамамен екі есесіне жетті. Соңында коммерциялық банктер валютаны Жаңа Зеландия долларына айырбастаудан бас тарды, бұл капитал қашуына және экономикалық дағдарысқа әкелді. Кук аралдары долларының p=$ банкноттарынан басқа банкноттары заңды төлем құралы болмай қалды, бірақ олар 2005 жылға дейін Кук аралдары қазынасында Жаңа Зеландия долларына айырбастала берді. Монеталар көбінесе Австралия Корольдік монетаханасы, Франклин монетаханасы және АҚШ-тағы Ұлттық коллекционер монетаханасы, сондай-ақ Перт монетаханасы тарапынан соғылды, ал қағаз валюта Англиядағы De La Rue компаниясымен басылды.
Until 1967, the New Zealand pound was used in the Cook Islands, when it was replaced by the New Zealand dollar. In 1972, local issues of coins of the New Zealand dollar began to be released for the Cook Islands. In 1987, the Cook Islands dollar was established and pegged at par to the New Zealand dollar, with each Cook Islands dollar backed by a New Zealand dollar held by the Treasury of the Cook Islands government and freely interchangeable; the New Zealand dollar remained legal tender alongside the new currency. The Currency Reserves Amendment Act 1989 modified the required backing of Cook Islands dollars to 50% of the face value for circulating currency, and 2% of the face value for currency not intended for circulation (proof, uncirculated, and souvenir coin sets; uncut note sheets). By 1993, circulating p=$ notes were only backed by 5% of their face value in NZD, and coins were not backed at all. Meanwhile, the rate of currency issuance, and governmental budget deficits, had increased such that the national debt was nearly double annual GDP. Eventually, commercial banks refused to convert the currency to New Zealand dollars resulting in capital flight and an economic crisis. Cook Islands dollar banknotes other than the p=$ notes ceased to be legal tender, although they remained convertible to New Zealand dollars at the Cook Islands Treasury until 2005. Coins have been struck on different occasions mainly by the Royal Australian Mint, the Franklin Mint and National Collecter's Mint in the United States, and the Perth Mint, with the paper currency being printed by De La Rue in England.