Эмбриондық даму эволюциясы: қайталау заңы гипотезасы
Recapitulation theory
Эволюция теориясы: Эмбрион даму эволюциялық ата-бабалар сатыларынан өтеді деген "онтогенез филогенезді қайталайды" гипотезасы. Тарихы, сын, және басқа салалардағы қолданысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Биологиялық гипотеза
христиандық доктринасы
Biological hypothesis
the Christian doctrine
Рекапитуляция теориясы, сондай-ақ биогенетикалық заң немесе эмбриологиялық параллелизм деп аталады – көбінесе Эрнст Геккельдің «онтогенез филогенезді қайталайды» деген сөзімен түсіндіріледі. Бұл – жануар эмбрионының дамуы, ұрықтандырудан бастап гестацияға немесе жарылуға дейін (онтогенез), жануардың қашықтан келген ата-бабаларының эволюциясындағы тікелей ересек сатыларын еске түсіретін немесе көрсететін сатылардан өтеді деген тарихи гипотеза. Ол 1820 жылдары Иоганн Фридрих Мекельдің еңбектеріне сүйене отырып Этьен Серр тарапынан қалыптастырылған, сондай-ақ Мекель-Серр заңы ретінде де белгілі. Эмбриондардың даму жолдары әртүрлі болғандықтан, теорияның кемшіліктері 20 ғасырдың басында анықталды және 20 ғасырдың ортасына қарай «биологиялық мифология» санатына жатқызылды. Рекапитуляция теориясына ұқсас идеялар басқа салаларда, оның ішінде танымдық даму және музыкалық сын-пікірлерде қолданылды.
The theory of recapitulation, also called the biogenetic law or embryological parallelism—often expressed using Ernst Haeckel's phrase "ontogeny recapitulates phylogeny"—is an historical hypothesis that the development of the embryo of an animal, from fertilization to gestation or hatching (ontogeny), goes through stages resembling or representing successive adult stages in the evolution of the animal's remote ancestors (phylogeny). It was formulated in the 1820s by Étienne Serres based on the work of Johann Friedrich Meckel, after whom it is also known as Meckel–Serres law. Since embryos also evolve in different ways, the shortcomings of the theory had been recognized by the early 20th century, and it had been relegated to "biological mythology" by the mid 20th century. Analogies to recapitulation theory have been formulated in other fields, including cognitive development and music criticism.
Мекель, Серрес, Джеффри
Рекапитуляция идеясын алғаш рет 1790 жылдардан бастап биологияда неміс табиғат философтары Иоганн Фридрих Меккель мен Карл Фридрих Кильмейер, содан кейін Этьен Серрес тұжырымдады. Марсель Данесидің сөзінше, бұл идея көп ұзамай биогенетикалық заң деңгейіне көтерілді. Эмбриологиялық теорияны Серрес 1824–1826 жылдары Меккельдің еңбектеріне негізделген, «Меккель-Серрес заңы» деп белгілі болған түрінде ресми түрде қалыптастырды. Бұл теория органикалық әлемдегі «біртіндеп бірігу үлгісімен» салыстырмалы эмбриологияны байланыстыруға бағытталған. Оны Этьен Джефруа Сент-Илаир қолдады және оның идеяларының маңызды бөлігіне айналды. Бұл теория өмірдің бұрынғы өзгерістері Ламаркизмдегідей ересек организмде емес, эмбриондағы қоршаған орта факторларының әсерінен туындауы мүмкін екенін көрсетеді. Осы натуралистік идеялар Жорж Кувьермен келіспеушіліктерге алып келді. 1830 жылдар шамасында Эдинбург және Лондонның жоғары анатомия мектептерінде, әсіресе Роберт Эдмонд Грант бұл теорияны қолдады, бірақ Карл Эрнст фон Бэрдің дивергенция идеяларына қарсы шықты және Ричард Оуэн 1830 жылдары сынға алды.
The idea of recapitulation was first formulated in biology from the 1790s onwards by the German natural philosophers Johann Friedrich Meckel and Carl Friedrich Kielmeyer, and by Étienne Serres after which, Marcel Danesi states, it soon gained the status of a supposed biogenetic law. The embryological theory was formalised by Serres in 1824–1826, based on Meckel's work, in what became known as the "Meckel Serres Law". This attempted to link comparative embryology with a "pattern of unification" in the organic world. It was supported by Étienne Geoffroy Saint Hilaire, and became a prominent part of his ideas. It suggested that past transformations of life could have been through environmental causes working on the embryo, rather than on the adult as in Lamarckism. These naturalistic ideas led to disagreements with Georges Cuvier. The theory was widely supported in the Edinburgh and London schools of higher anatomy around 1830, notably by Robert Edmond Grant, but was opposed by Karl Ernst von Baer's ideas of divergence, and attacked by Richard Owen in the 1830s.
Қазіргі сын
Геккельдің теориясы мен суреттерін оның замандасы, анатомист Вильгельм Гис Ср. (1831–1904) сынға алды, ол адам эмбрионының дамуының бәсекелес "құрылымдық-механикалық теориясын" жасаған еді. Оның еңбегінде Геккельдің әдістемесі ерекше сынға алынып, эмбриондардың пішіні өсудегі жергілікті айырмашылықтардан туындайтын механикалық қысымдардың тікелей нәтижесі деп айтылды. Бұл айырмашылықтар, өз кезегінде, "мұрагерлік" арқылы пайда болды. Ол эмбриондық құрылымдардың пішінін кесіп, иілгіш резеңке түтікшелердің пішінімен салыстырып, осы салыстыруларды дәл суреттермен көрсетті. Стивен Джей Гулд өзінің 1977 жылғы «Онтогенез және филогенез» кітабында Гисстің Геккельдің рекапитуляция теориясына жасаған шабуылы кез келген эмпирикалық сыншыдан әлдеқайда негізді болғанын атап өтті, себебі ол Геккельдің «биогенетикалық заңының» маңызсыз екенін тиімді түрде көрсетті. Дарвин эмбриондардың бір-біріне ұқсас болуын олардың ортақ ата-тегі болғандықтан түсіндірді, бірақ даму міндетті түрде филогенезді қайталамайды: ол эмбрионның кез келген сатысында кез келген ата-тегінің ересегіне ұқсауына себеп жоқ деп есептеді. Дарвин сондай-ақ эмбриондар ересектерге қарағанда аз таңдау қысымына ұшырайтынын, сондықтан олар аз өзгергенін болжады.
Haeckel's theory and drawings were criticised by his contemporary, the anatomist Wilhelm His Sr. (1831–1904), who had developed a rival "causal mechanical theory" of human embryonic development. His's work specifically criticised Haeckel's methodology, arguing that the shapes of embryos were caused most immediately by mechanical pressures resulting from local differences in growth. These differences were, in turn, caused by "heredity". He compared the shapes of embryonic structures to those of rubber tubes that could be slit and bent, illustrating these comparisons with accurate drawings. Stephen Jay Gould noted in his 1977 book Ontogeny and Phylogeny that His's attack on Haeckel's recapitulation theory was far more fundamental than that of any empirical critic, as it effectively stated that Haeckel's "biogenetic law" was irrelevant. Darwin proposed that embryos resembled each other since they shared a common ancestor, which presumably had a similar embryo, but that development did not necessarily recapitulate phylogeny: he saw no reason to suppose that an embryo at any stage resembled an adult of any ancestor. Darwin supposed further that embryos were subject to less intense selection pressure than adults, and had therefore changed less.
Қазіргі заманғы жағдайы
Қазіргі эволюциялық даму биологиясы (эво дево) Дарвинге емес, фон Баерге еліктеп, ересектер денесінің морфологиясын өзгертудің маңызды құралы ретінде эмбрионалды дамудың белсенді эволюциясын көрсетеді. Эво девоның екі маңызды қағидасы – эмбрионалдық дамудың денедегі уақытында (гетерохрония) және орналасуында (гетеротопия) болатын өзгерістер ата-бабаға қарағанда ұрпақтың дене пішінін өзгертеді – алғаш рет 1870 жылдары Геккель ұсынған. Оның даму туралы ойлауының осы элементтері сақталды, бірақ оның қайталау теориясы жойылды. Геккельдің рекапитуляция теориясының түрі қолданыстан шығарылған. Эмбриондар филогенетикалық позициясымен қалыптасатын, селекциялық қысымға емес, белгілі бір кезеңнен немесе филотиптік сатыдан өтеді, бірақ бұл олардың осы сатыда басқа эмбриондарға ұқсауы екенін білдіреді, Геккель айтқандай ата-бабаларымыздың ересек нысандарына емес. Калифорния университетінің палеонтология мұражайы қазіргі көзқарасты былай қорытындылады:
Modern evolutionary developmental biology (evo devo) follows von Baer, rather than Darwin, in pointing to active evolution of embryonic development as a significant means of changing the morphology of adult bodies. Two of the key principles of evo devo, namely that changes in the timing (heterochrony) and positioning (heterotopy) within the body of aspects of embryonic development would change the shape of a descendant's body compared to an ancestor's, were first formulated by Haeckel in the 1870s. These elements of his thinking about development have thus survived, whereas his theory of recapitulation has not. The Haeckelian form of recapitulation theory is considered defunct. Embryos do undergo a period or phylotypic stage where their morphology is strongly shaped by their phylogenetic position, rather than selective pressures, but that means only that they resemble other embryos at that stage, not ancestral adults as Haeckel had claimed. The modern view is summarised by the University of California Museum of Paleontology:
Эмбриондар эволюция барысын көрсетеді, бірақ бұл барыс Геккель айтқаннан гөрі әлдеқайда күрделі және ерекше. Бір эмбрионның әртүрлі бөліктері тіпті әртүрлі бағытта дами алады. Осының салдарынан биогенетикалық заңнан бас тартылды, және оның құлдырауы ғалымдарға эволюцияның тудыратын эмбрионалдық өзгерістердің толық спектрін бағалауға мүмкіндік берді, бұл соңғы жылдары дамуды бақылайтын нақты гендерді жаңару арқылы керемет нәтижелерге әкелді.
Embryos do reflect the course of evolution, but that course is far more intricate and quirky than Haeckel claimed. Different parts of the same embryo can even evolve in different directions. As a result, the Biogenetic Law was abandoned, and its fall freed scientists to appreciate the full range of embryonic changes that evolution can produce—an appreciation that has yielded spectacular results in recent years as scientists have discovered some of the specific genes that control development.
Басқа салаларға қолдану
Онтогенез филогенезді қайталайды деген идея тағы да басқа салаларда қолданылған.
The idea that ontogeny recapitulates phylogeny has been applied to some other areas.
Танымдық даму
Ағылшын философы Герберт Спенсер көптеген құбылыстарды түсіндіру үшін эволюциялық идеяларды ынталы түрде қолдағандардың бірі болды. 1861 жылы, Геккель бұл тақырыпта алғаш жариялағаннан бес жыл бұрын, Спенсер білім берудің мәдени қайталау теориясының мүмкін негізін келесі тұжырыммен ұсынды:
English philosopher Herbert Spencer was one of the most energetic proponents of evolutionary ideas to explain many phenomena. In 1861, five years before Haeckel first published on the subject, Spencer proposed a possible basis for a cultural recapitulation theory of education with the following claim:
Г. Стэнли Холл бала дамуы туралы теорияларының негізі ретінде Геккельдің теорияларын пайдаланды. Оның 1904 жылы жарық көрген «Жасөспірімдік шақ: оның психологиясы және физиология, антропология, социология, сексуалдық қатынастар, қылмыс, дін және білім берумен байланысы» атты ең ықпалды еңбегінде әрбір адамның өмір жолы адамзаттың эволюциясын «жабайылықтан» «цивилизацияға» дейін қайталайды деп көрсетілген. Ол кейінгі балалық шақтың даму теорияларына әсер еткенімен, Холлдың тұжырымдамасы қазіргі таңда көбінесе нәсілшілдікке ұласатын көзқарас деп есептеледі. Даму психологы Жан Пиаже бұл формуланың әлсіз нұсқасын жақтады, онтогенез филогенезбен салыстырылады, себебі екеуі де ұқсас сыртқы шектеулерге тап болады. Психоанализдің австриялық негізін қалаушысы Зигмунд Фрейд те Геккельдің ілімін қолдады. Ол рекапитуляция теориясының гүлденген кезеңінде биолог мамандығын алған және рекапитуляция теориясымен негізделген Ламарк көзқарасын сақтап қалды. Фрейд сондай-ақ физикалық және психикалық қайталау арасындағы айырмашылықты атап өтті, бұл айырмашылықтар оның невроздар теориясы үшін маңызды аргументтерге айналды.
G. Stanley Hall used Haeckel's theories as the basis for his theories of child development. His most influential work, "Adolescence: Its Psychology and Its Relations to Physiology, Anthropology, Sociology, Sex, Crime, Religion and Education" in 1904 suggested that each individual's life course recapitulated humanity's evolution from "savagery" to "civilization". Though he has influenced later childhood development theories, Hall's conception is now generally considered racist. Developmental psychologist Jean Piaget favored a weaker version of the formula, according to which ontogeny parallels phylogeny because the two are subject to similar external constraints. The Austrian pioneer of psychoanalysis, Sigmund Freud, also favored Haeckel's doctrine. He was trained as a biologist under the influence of recapitulation theory during its heyday, and retained a Lamarckian outlook with justification from the recapitulation theory. Freud also distinguished between physical and mental recapitulation, in which the differences would become an essential argument for his theory of neuroses.
Музыкалық сын
Музыка танымтанушысы Ричард Тарускин 2005 жылы «онтогенез филогенезге айналады» деген тіркесті музыка тарихын жасау және қайта жазу процесіне қолданды, көбінесе нақты бір көзқарас немесе аргументті бекіту үшін. Мысалы, модернист композитор Арнольд Шенбергтің туындыларының ерекше дамуы (осы жерде «онтогенез») көптеген тарихтарда «филогенез» деп жалпыландырылады, яғни Шенбергтің өкілі саналатын батыс музыкасының тарихи дамуы («эволюциясы»). Мұндай «дәстүрлі тоналдылықтың құлауы» туралы тарихнамаларды музыка тарихшылары тоналдылықтың «құлауы» туралы тарихи факт емес, риторикалық тұжырым жасағаны үшін сынға алады. Тарускин сондай-ақ девиздің өзгеше түрін – «онтогенез онтологияны қайталайды» дегенді жасап, «абсолюттік музыка» тұжырымын жоққа шығарып, музыка ғылымының докторы Карл Дальхаустың әлеуметтік-көркемдік теорияларын дамытты. Онтология – бұл нәрсенің қандай екенін зерттеу, ал Тарускин өнер туындысының мәнін қоғам мен келер ұрпақтардың оны қалай түсінгенімен анықталатынын айтады. Мысалы, Иоганн Себастьян Бахтың 1720 жылдары жазған «Иоанн құмарлығы» атты шығармасы 1930 жылдары нацистік режим тарапынан үгіт мақсатында пайдаланылды. Тарускин «Иоанн құмарлығының» тарихи дамуы (оның онтогенезі), антисемиттік мазмұнмен байланысты туынды ретінде, шығарманың өзіне тән ерекшелігін (оның онтологиясын) анықтайды, тіпті композитор мұндай мәселелерді көтермейтін болса да. Музыка немесе тіпті абстрактілі көркем туынды толыққанды дербес («таза») бола алмайды, себебі оның мәні тарихи және әлеуметтік қабылдануымен анықталады.
The musicologist Richard Taruskin in 2005 applied the phrase "ontogeny becomes phylogeny" to the process of creating and recasting music history, often to assert a perspective or argument. For example, the peculiar development of the works by modernist composer Arnold Schoenberg (here an "ontogeny") is generalized in many histories into a "phylogeny" – a historical development ("evolution") of Western music toward atonal styles of which Schoenberg is a representative. Such historiographies of the "collapse of traditional tonality" are faulted by music historians as asserting a rhetorical rather than historical point about tonality's "collapse". Taruskin also developed a variation of the motto into the pun "ontogeny recapitulates ontology" to refute the concept of "absolute music" advancing the socio artistic theories of the musicologist Carl Dahlhaus. Ontology is the investigation of what exactly something is, and Taruskin asserts that an art object becomes that which society and succeeding generations made of it. For example, Johann Sebastian Bach's St. John Passion, composed in the 1720s, was appropriated by the Nazi regime in the 1930s for propaganda. Taruskin claims the historical development of the St John Passion (its ontogeny) as a work with an anti Semitic message does, in fact, inform the work's identity (its ontology), even though that was an unlikely concern of the composer. Music or even an abstract visual artwork can not be truly autonomous ("absolute") because it is defined by its historical and social reception.