Кіріспе

Шотландиядағы бұрынғы темір жол желісі

Портпатрик және Вигтоншир бірлескен темір жолдары Шотландияның оңтүстік-батысындағы сирек қоныстанған аймақтарға қызмет көрсеткен темір жол желілерінің жүйесі болды. Атауы 1885 жылы пайда болды, бұрын тәуелсіз болған Портпатрик темір жолы (PPR) және Вигтоншир темір жолы (WR) компаниялары Парламент актісі арқылы Каледония темір жолы, Глазго және Оңтүстік-Батыс темір жолы, Мидленд темір жолы және Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолы бірлесіп иеленетін жаңа компанияға біріктірілді және Портпатрик және Вигтоншир бірлескен комитеті деп аталатын комитет басқарды. Портпатрик темір жолы 1861 және 1862 жылдары ашылды және Портпатрик арқылы Ирландияның солтүстігіне транзитті жандандыруға бағытталған, бірақ Странраер іс жүзінде басты портына айналды. Бұл желі Ирландиямен байланысы болғандықтан «Падди» деп аталды. Вигтоншир темір жолы 1875 жылдан бастап ашылды. PPR бағыты, көбінесе «Порт жолы» деп белгілі, Касл-Дуглас арқылы Портпатрик және Странраер порт қалаларымен байланысты. Сондай-ақ, ол Англия мен Шотландиядан Ирландияның солтүстігіне темір жол және теңіз арқылы жүретін бағыттың бір бөлігі болды. Желі бойындағы барлық учаскелер бір рельстік болды, халық тығыздығы өте төмен аймаққа қызмет етті, бірақ Портпатрик және Странраер арқылы Солтүстік Ирландияға жүк және жолаушы тасымалын жеткізу арқылы маңызды рөл атқарды. 1965 жылы желі жабылды, бірақ Странраер портынан Чаллох тоғысына дейінгі қысқа бөлігі Глазго – Ayr – Странраер бағытының бөлігі ретінде пайдалануда.

Тарих: басталуы

1620 жылы Портпатрик Шотландияның оңтүстік-батысы мен Ирландияның солтүстігіндегі Донагиди арасындағы қысқа теңіз жолының порты ретінде пайда болды. Бастапқыда ирландиялық мүйізді мал мен жылқы тасымалы басым болды, ал пошта байланысы кейін дамыды: 1838 жылға қарай күніне 8 000-10 000 хат порт арқылы өтіп, Дамфристен және Глазгодан дилижанспен жеткізілді. Қалаға әскерлердің тасымалдауын жеңілдету үшін казарма салынды. Дегенмен, кішкентай порттың мүмкіндіктерінің шектеулігі, Ливерпуль арқылы және кейіннен Холихед арқылы жүзеге асылатын тиімді теміржол бағыттарының үстемдігіне кедерес келтірді. Портпатрикке ең жақын теміржол станциясы Айр қаласында, 96 шақырым қашықтықта орналасқан. 1849 жылдың 30 қыркүйегінен бастап Пошта басқармасы Портпатрикті пошта тасымалы үшін пайдалануды тоқтатты, ал мал тасымалының көп бөлігі басқа бағыттарға ауыстырылды.

Дуглас және Дамфрис қақпалары темір жолы

Глазго және Оңтүстік-Батыс темір жолы (G&SWR) 1850 жылы Глазгодан Килмарнок және Дамфрис арқылы Карлайлға дейінгі басты желі ашылған кезде бірігу нәтижесінде құрылды. Жергілікті мүдделер Дэмфрис қаласынан Дуглас қамалына тарманды темір жол құруды ұсынғанда, G&SWR оны белсенді түрде қолдады, тіпті кішкентай компанияның капиталына 60 000 фунт стерлинг инвестициялады. G&SWR-дің ниеттері бәсекелес Каледония темір жолынан аумақты қорғау және Портпатрикке қарайтын бағыттың алғашқы бөлігін жасау болған секілді. Касл Дуглас және Дамфрис темір жолы (CD&DR) 1859 жылдың 7 қарашасында ашылды және бастапқыда G&SWR тарапынан пайдаланылды. Ірі компания көп ұзамай CD&DR-ді өз иелігіне алуға тырысты және 1865 жылдың 1 тамызында (формалды түрде бірігу негізінде) оны іске асырды.

Вигтауншир мен Кирккдбрайттағы темір жолдың жоспарлары

1856 жылдың 30 сәуірінде CD&DR Парламенттен рұқсат алғанға дейін Вигтаунда кездесу өтті, онда Вигтауншир және Кирккдбригширге теміржол қатынасы қажет екені туралы келісімге келді, ал 1856 жылдың 26 мамырында Дамфриске теміржол салу туралы шешім қабылданды; мақсатқа Донагиди бағытын жаңарту үшін Портпатрикті ұлттық теміржол желісіне қосу кірді. Үкімет мұндай теңіз байланысын және Портпатрик портын жақсартуға шартты қолдау көрсетті, сондықтан Комитет жұмысын жалғастырды; 1856 жылдың 19 қыркүйегінде Британдық және Ирландиялық Ұлы Біріктіру теміржолының жобасы ұсынылды. Осы кезде CD&DR рұқсат беру актісін алды және Портпатрик желісі Дамфриске жеке барудың орнына Касл-Дуглас станциясында оған қосылады. Ньютон-Стюарттан шығысқа қарайғы бағыт көңілсіз жерлер арқылы айқын солтүстікке бұрылды, бұл оңтүстікке қарайғы жағалаудағы бу кемелерімен бәсекелесуден қашу үшін жасалған болуы мүмкін.

Портпатрик темір жолы: құрылуы мен құрылысы

Жаңа желіге қатысты заң жобасы 1857 жылғы сессияда Парламентке ұсынылды, бірақ маңызды атауы Portpatrick Railway (PPR) деп өзгертілді. Көтеріліс аз болғандықтан, 1857 жылдың 10 тамызында рұхсаттама актісін алды. Капитал 460 000 фунт стерлинг, қарыз алу құқығы 150 000 фунт стерлинг болды және үш теміржол қаражат жинауға міндетті болды: Ланкастер және Карлайл теміржолы (40 000 фунт стерлинг), G&SWR (60 000 фунт стерлинг) және Белфаст және Каунти Даун теміржолы (15 000 фунт стерлинг). (Бұл үш теміржол одан әрі жазылу мүмкіндігіне ие болды.) Басты желінің ұзындығы Касл-Дугластан Портпатрикке дейін 60 миль 60 шынжыр (98 км) болуы керек еді, сондай-ақ екі қысқа тармақ бар: Странраердегі батыс пирсіне және Портпатриктегі солтүстік пирсіне. Құрылыс процесі басталды, бірақ қолдағы қаражат желіні аяқтауға жеткіліксіз болды, сондықтан PPR басқа теміржолдарға қосымша қаржылық көмек сұрады. Ланкастер және Карлайл бастапқыда тартынды, бірақ оның демеуші компаниясы Лондон және Солтүстік-Батыс теміржолы оны осыны істеуге ынталандырды. G&SWR тағы 40 000 фунт стерлинг жазылды. Құрылыс аяқталуға жақын, PR жұмыс ұйымдастыру мәселелерін қарастырды. Бастапқы акті бойынша G&SWR желіде жұмыс істеуге уәкілдік алды және жалпы түсімнің 72% үшін оны жасауға ұсыныс жасады. Бұл төлем тым жоғары деп есептелді және PPR басқармасы қанағаттанарлықсыз деп санаған келіссөздер жүргізілді. 1860 жылдың 28 наурызында олар «басқару кеңесі желі жұмысын өз басқаруында қалдыруы керек» деп шешті. Бұл болжалғандықтан, локомотивтерді жеткізу бойынша алдын ала шаралар қабылданды және одан кейін жылжымалы құрам мен сигнализация жабдықтарына келісімшарттар жасалды. G&SWR желіде жұмыс істеуге қатысты талаптары қабылдануы керек деп сенді және енді пайда болған шешімге ашуланды. Олар PPR-ге кішкентай компания олардың меншігіне өтетінін есептеп 60 000 фунт стерлинг жазылған, сондай-ақ тағы 40 000 фунт стерлингке уәде берілген: енді бұл сома Белфаст және Каунти Даун теміржолының мүмкін емес үлесіне байланысты болды. Бұл келіспеушілік ешқандай келісімге келмейтіндей болды, екі компания арасындағы қатаң хат алмасу памфлет ретінде жарияланғандықтан жағдай одан да ушықты. Төраға Далримпл акционерлеріне 40 000 фунт стерлингтің жоғалуы, «үлкен қиындықтармен байланысты болса да», «материалдық немесе, кем дегенде, тұрақты қаржылық қиындықтарға» әкелмейтінін айтты.

Портпатрик темір жолы: 1863 жылға дейін жұмыс істеді

Сондықтан ППР өздерінің жеке шараларын жасады, ал 1861 жылдың басында капитан Х. В. Тайлер үш күндік мерзімде желіге ресми тексеру жүргізді. Оның басты кемшілігі – рельс жалғаулары біріктірілмегендігі болды. Желі бір ғана жолмен салынған, телеграф арқылы басқарылды; Castle Douglas, New Galloway, Creetown, Newton Stewart, Glenluce және Stranraer станцияларында тоқтаулар болды. 1861 жылдың 11 наурызында акционерлердің арнайы пойзы жүрді, ал ертесіне толыққанды жолаушылар қызметі басталды, ол Stranraer мен Castle Douglas арасында әр бағытта екі жолаушы пойзынан тұрды, және шамамен бір жүк пойзынан. Желі әлі Portpatrick қаласына дейін жеткен жоқ. Жолаушы пойыздарында үш класс орын болды. Қараша айында жолаушылар қызметі әр бағытта үш пойызға дейін ұлғайтылды, мүмкін жүк пойызын аралас режимде пайдалану арқылы. Осы кезде локомотив паркі үш 0-4-2 аралас тартуға арналған локомотивтерден және LNWR-ден уақытша алынған 0-6-0 локомотивінен тұрды. Содан кейін бағыт Whithorn қаласына бұрылды. Бұл өзгерістің себебі – аймақта кең аумаққа ие болған 9-шы Галлоуэй графының қарсылығы болды. Garliestown портына қысқа, атпен тартылатын трамвай тармағы арқылы жетуге болатын, ол жолдың бір бөлігімен қатар жүрді. Wigtownshire Railway (WR) компаниясы 18 шілдедегі 1872 жылғы заңмен құрылды, оның капиталы 96 000 фунт стерлинг және әдеттегі үштен бір бөлігін қарыз алу құқығы болды, бірақ акциялардың белгілі бір бөлігі сатылған жағдайда ғана қол жетімді болатын. 1,5 шақырымдық (2 км) трамвайды локомотивтермен, стационарлық қозғалтқышпен немесе «атмосфералық темір жол» ретінде пайдалануға болмады. Басты желінің ұзындығы 19 шақырымнан (31 км) астам болды. Құрылыс жалғасты, бірақ акциялар толық сатылмады, сондықтан компания жұмыс ұйымдастыру мәселесін қарастыра бастады. Көзге түсетін демеуші – Caledonian Railway болды, бірақ CR ППР-ді басқарғаннан кейін шығынға ұшырады және бас тартты. WR желіні өзі басқаруға шешім қабылдады және 7 қаңтарда 1875 жылы Томас Уитлиден хат алды, ол (кейіннен белгілі болғандай) жақында North British Railway компаниясынан жағымсыз жағдайларда кеткен, онда ол локомотивтерді басқару жөніндегі суперинтендант болған. Уитли желіні басқару және күтіп ұстау үшін қажетті барлық жұмыстарды жалпы кірістің 65%-ы үшін жасауға ұсынды. Бұл тым жақсы көрінді, бірақ Уитлидің бұрынғы қателіктерін ескере отырып, бәрі дұрыс болды және Уитлиге 31 шілдеде 1875 жылдан бастап бес жылға жұмыс келісімшарты берілді. Newton Stewart пен Wigtown арасындағы бөлім 1875 жылдың 1 наурызында жүк тасымалы үшін дайын болды, ал Уитли NBR-ден (олардың No. 32) алған 2-2-2 резервуарлы локомотиві (No. 1) қызметін атқару үшін келді. 3 наурызда 1875 жылы жүк тасымалы басталды, ал 7 сәуірде 1875 жылы LNWR-ден алынған, екінші қол деп есептелетін төрт дөңгелекті вагондармен Wigtown қаласына жолаушылар тасымалы басталды. Күн сайын әр бағытта төрт рейс жасалды. Causewayend және Mains of Penninghame станцияларына платформалар орнатуға бұйрық берілгенге дейін мамыр айына дейін аралық станциялар болған жоқ. Уитли енді тағы екі локомотив алды: No. 3 – Fleetwood, Preston және West Riding Junction Railway компаниясынан алынған 0-4-2 тендерлік локомотиві Addison, ал сол желідегі 0-4-2 атқыштардан ауыстырылған 0-4-0 тендерлік локомотиві Gardner No. 4 аталды.

Бүгінгі кезек

Тек Странраер портынан Чаллох қиылысына дейінгі бөлім ашық; және қазір Гласгоу Оңтүстік-Батыс сызығы бойынша пойыздар қатынайды.