Кіріспе

Тройзеннің ежелгі дорийлік колониясы Минд (Минд) немесе Миндос – Кіші Азиядағы Кария жағалауындағы Тройзеннің ежелгі дорийлік колониясы, (Түркия), Бодрум түбегінде, Халикарнастан бірнеше шақырым солтүстік-батыста орналасқан. Қазіргі кезде бұл жерде Гүмүшлүк ауылы орналасқан.

Тарих

Мындос мықты қабырғалармен қоршалған және жақсы порты болған. (Паус. II. 30. § 8; Страбон XIV. 658 б.; Ариан, Анаб. I. 20, II. 5.) Басқаша айтқанда, бұл орын ежелгі тарихта аса маңызды емес. Плиний (V. 29) және Византиялық Стефан (s. v.) Паламиндты Миндқа жақын орналасқан ежелгі Кариялық қоныс ретінде еске алады, ол Дориандық Минд құрылғаннан кейін құлаған сияқты. (Сал. Страб. XIII. 611 б.) Мела (I. 16) және Плиний (l. c.) сондай-ақ сол түбектегі Неаполис туралы айтады, және басқа авторлар елдің сол бөлігінде мұндай орынды атамағандықтан, Минд (дориандық колониясы) мен Неаполис – бір орын деп есептелген. Алайда Плиний Минд пен Неаполисті екі түрлі қала ретінде көрсетеді, ал қазіргі ғалымдар оларды ажыратады. Синопалық философ Диоген Миндқа сапар шегіп, қала қақпаларының қалаға қарағанда қаншалықты үлкен екенін байқады; ол мысқылмен: «Эй, Минд халқы, қала қақпаларын жабуға шақырамын, себебі сіздің қалаңыз олардан шығып кетуі мүмкін!» деді. Анаксагордың Наксосқа жасаған жорығында Минд кемелері туралы айтылған. (Герод. V. 33.) Геродот Минд капитаны Скилакстың парсы әскері Наксос аралына шабуылға дайындалып жатқанда кемесінде күзетші қалдырмағаны туралы айтады. Парсы қолбасшысы Мегабат ашуланып, оны тізгінге алды. Осы кезде Милеттен келген Аристагор, бірнеше наксиандық олигархтарға Наксосты қайтаруға көмектескен, қонақ досы Скилаксқа не болғанын білді. Мегабаттан Скилакс үшін жалбарынуы нәтижесіз болғандықтан, оны босатып жіберді, бұл парсы қолбасшысының ашуын тудырды. Осы жанжалдың салдарынан, Геродоттың айтуынша, Мегабат наксиандықтарды алда не күтіп тұрғаны туралы ескертті, бұл жорықты құлатты, ал Аристагор, баруға еш жері болмағандықтан, Иондық көтерілістің бастамасын берді. Бұл Иониялық αταξιη (дисциплинаның жоқтығы, тәртіпсіздік, еркіндік) классикалық мысалы, бұл айыптау, әсіресе 5 ғасырда Афинада жиі айтылды. Кейінірек, Ұлы Александр Галикарнас қаласын қоршағанда, ол ең алдымен Миндты бағындыруға тырысты; бірақ оны күтпеген шабуылмен алуға тырысқанда, миндтіктер Галикарнастан келген күштердің көмегімен оны белгілі бір шығынмен кері қайтарды. (Ариан, l. c.; сал. Геккат. Фрагм. 229; Полибий. XVI. 15, 21; Скилакс, 38 б.; Птолем. V. 2. § 9; Ливий. XXXVII. 15; Иерокл. 687 б.) Афиней (I. 32) Минд ауданында өсірілген шараптың ас қорытуға жақсы екенін айтады. Қаланың қалдықтары Гюмушлюк және оның айналасында, сондай-ақ жақын жердегі суларда көрінеді; кейбір тіркелмеген жер сілкінісінің салдарынан ежелгі қаланың жағалау бөліктері суға батқан деп есептеледі. Осының нәтижесінде, құрлықтың және теңіздің көп бөлігі бұзудан және құрылыстан қорғалған.

Дін тарихы

Мынд Карияның епископтық орталығы, Ставрополис (Афродизия) епархиясына бағынышты болған. Епископтар тізімінде (Notitiæ episcopatuum) ол 12- немесе 13-ғасырларда көрсетілген. Дегенмен, оның тек төрт епискобы белгілі: бірінші Ефес созылысына қатысқан Архелай (431 ж.), Халкидон созылысына қатысқан Альфий (451 ж.), Константинопольдің үшінші созылысына қатысқан Иоанн (680 ж.) және екінші Никея созылысына барған тағы бір Иоанн (787 ж.). Бұл епископтық католик шіркеуінің титулдық орын тізіміне енген.