Кіріспе

Нью-Мексикодағы бассейін

Галистео бассейні – Нью-Мексиконың солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан жер беті бассейні және оған тығыз байланысты жер асты суы бассейні. Оның негізгі су арнасы – Галистео өзені немесе Галистео саласы, оның бөлігі жыл бойы суы толып, шығыс таулы аймақтан Санто-Доминго Пуэблодан шамамен үш шақырым жоғарыда Рио-Гранде өзеніне құяды. Галистео алабы шамамен 467 200 акр жерді құрайды және шығыстағы Сан-Мигель округінен басталып, Санта-Фе округі арқылы өтіп, батыс жағындағы Сандовал округіне, Рио-Гранде өзеніне дейін созылады. Галистео бассейнінің солтүстік-шығысында Сангре-де-Кристо таулары, оңтүстік-батысында Сандия таулары көтеріліп тұрады. Тау тізбектері арасында орналасқандықтан және Жоғарғы Рио-Гранде аңғары мен Ұлы жазықтықты байланыстырғандықтан, Галистео бассейні ежелгі және тарихи жергілікті халықтар, сондай-ақ кейіннен испан саяхатшылары үшін сауда жолы ретінде пайдаланылған.

Геология

Галистео бассейні оңтүстік Сангре-де-Кристо тауларынан су жинайды, солтүстіктегі суайыру сызығын (су бөлігі) Санта-Фе бассейнімен, ал шығыстағы суайыру сызығын Пекос бассейнімен бөліседі. Батысында Рио-Гранде, оңтүстігінде Эстансия бассейнімен суайыру сызығы, Ортис таулары және Ортис тауларының батыс беткейінен бастау алатын Аройо де ла Вега де ла Таноспен суайыру сызығы шектес.

Гидрология

Галистео өзенінің солтүстік саласы оңтүстік Сангре-де-Кристо тауларында, Томпсон шыңы мен Глориетта Балдидің етегінде бастау алады. Оған Grasshopper Canyon Creek, Deer Creek және Apache Canyon Creek ағындары қосылады. Галистео қаласынан оңтүстікке қарай шығыс саласымен бірігеді. Галистео өзенінің шығыс саласы, сондай-ақ Сан-Кристобаль Арройо деп те аталады, Роу Меса мен Глориетта Месадан ағып шығады. Шығыс саласының ірі саласы – Padre Springs Creek. Оңтүстік саласы шығыс саласынан 6 шақырым төмен қарай өзенге қосылады. Галистео өзенінің оңтүстік саласы, Арройо де ла Джара деп те белгілі, ойпаңның шығыс және оңтүстік беткейлерінен ағып шығады. Оның негізгі үлесін Гависо Арройо құрайды. Үш сала біріккеннен кейін өзен 48 шақырымға жуық солтүстік-батысқа қарай ағып, Рио-Грандеге құяды. BNSF теміржолының жолдары осы қашықтықтың көп бөлігінде Галистео өзенінің жанымен өтеді, өзен Рио-Грандеге құяр алдында шамамен 3 шақырымға оңтүстікке бұрылады. Үш сала біріккеннен кейін өзен солтүстіктен Санта-Фе қаласының оңтүстігіндегі биік жерлерден ағын алады, оның ішінде Gallina Arroyo, San Marcos Arroyo және Canada de la Cueva бар. Оңтүстіктен Ортис тауларының шығыс жағынан Arroyo la Joya, Arroyo Canamo, Cunningham Creek және Arroyo Viejo ағындары келеді.

Тарих

Галистео бассейні Пуэбло мәдениетінің (шығыс анасази) бір бөлігі болып табылатын бай мәдени тарихқа ие. Ол АҚШ-тағы ең таңсықты археологиялық орындардың бірі деп есептеледі. Көптеген орындар қазіргі уақытта жұртшылыққа жабық. Бассейндегі ең әйгілі Пуэбло қиратылысы – Сан-Кристобаль Пуэбло. 14-дан 15 ғасырдың басына дейін Галистео бассейніндегі пуэблолар сауда орталықтары болды. 1680 жылдан кейін бұл аймақ тасталып кетті. Тано (Аризона Тева), Шығыс Рио-Гранде Кересан, Пекос және Тева сияқты белгілі де, белгісіз түрлі халықтар осы жерде қоныстанды.