Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық мүсінші (1913–1988)
Italian sculptor (1913–1988)
Пиеро Форнасетти (Милан, 10 қараша 1913 – Милан, 15 қазан 1988) – итальяндық суретші және дизайнер. Миландағы орта таптық отбасында дүниеге келген Форнасеттидің шығармашылық қызметі дизайн, сәндеу, сурет салу, кураторлық және полиграфияны қамтиды. Оның 13 мыңнан астам туындысын қамтитын шығармашылығында сәндік әртүрлілікке ерекше назар аударылған көптеген заттар мен жиһаз бар. Джо Понти сияқты тұлғалармен ынтымақтаса жұмыс істеген Форнасеттидің шеберханасы практикалық, бірақ көркемдік тұрғыдан әсем безендірілген заттар арқылы өнерді күнделікті өмірге енгізумен мәшһүр болды. Форнасеттидің көркемдік философиясы жеке даналарға қарағанда сериялық өндіріске басымдық берді, бұл оның өнерді демократияландыруға деген ұмтылысын көрсетеді. Оның жұмысындағы орталық мотив – «вариациялар», ең танымал мысалы – опера әншісі Лина Кавальеридің бейнесінің 400-ден астам нұсқасын ұсынған «Tema e Variazioni» сериясы. Оның шығармашылық генийі жиһаз бен суреттерге дейін әртүрлі салаларды қамтыды, бұл біртұтас стильдік кодекс екенін көрсетеді. Форнасетти 60-шы және 70-ші жылдардағы дизайн трендтеріне бейімделуде қиындықтарға тап болғанымен, оның мұрасы кейін көрмелер мен жарияланымдар арқылы қайта жаңғырылып, құрметке ие болды. Классицизм, сюрреализм және метафизикалық өнердің үйлесімі, сонымен қатар сурет салуды инновациялық құрал ретінде пайдалануға берілгендігі, оның дизайн мен сәндеуге әсерін нығайтты. Пьеро Форнасеттидің мұрасы оның ұлы Барнабаның және бүкіл әлемдегі жанкүйерлерінің еңбегі арқылы мәңгілік болып сақталуда.
Piero Fornasetti (Milan, 10 November 1913 – Milan, 15 October 1988) was an Italian artist and designer. Born in Milan into a middle class family, Fornasetti's creative pursuits encompassed design, decoration, painting, curating, and printing. His oeuvre, spanning over 13,000 works, displayed a wide range of objects and furniture with a unique emphasis on decorative diversity. Collaborating with figures like Gio Ponti, Fornasetti's atelier became synonymous with bringing art into everyday lives through practical yet artistically adorned objects. Fornasetti's artistic philosophy emphasized the production of series over one of a kind pieces, reflecting his commitment to democratizing art. A central motif in his work was the "variations," notably exemplified in the iconic "Tema e Variazioni" series featuring over 400 renditions of opera singer Lina Cavalieri's face. His creative genius extended across different mediums, from furniture to paintings, demonstrating a coherent stylistic code. Although Fornasetti faced challenges adapting to evolving design trends in the '60s and '70s, his legacy was eventually rediscovered and celebrated through exhibitions and publications. His fusion of classicism, surrealism, and metaphysical art, combined with his commitment to drawing as an innovative tool, cemented his influence on design and decoration. Piero Fornasetti's enduring impact continues through the work of his son Barnaba and admirers worldwide.
Өмірбаян
Пьеро Форнасетти 1913 жылы Миланда жақсы жағдайдағы орта таптық отбасында дүниеге келді. ХХ ғасырдағы итальян өнерінің көп қырлы тұлғасы Форнасетти дизайнер, декоратор, суретші, куратор және баспагер ретінде жұмыс істеді. Сериямен шығарылған, бірақ саны шектеулі туындылары итальяндық дизайн мәдениетіндегі эклектизмінің жарқын көрінісі. Өнер жолында ол 13 мыңнан астам жұмыс жасады, оның ішінде 20 ғасырға тән заттар мен жиһаздардың көптеген түрлері, әсіресе әшекейлеу өнеріндегі әртүрлілік ерекше көзге түседі. Көркемөнер сыншысы және коллекционер Патрик Мауриес былай деді:
Piero Fornasetti was born in 1913 into a well off middle class family in Milan. A multifaceted figure in the Italian art scene of the twentieth century, Fornasetti was active as a designer, decorator, painter, curator and printer. His works produced in series but in limited numbers – characterise his eclecticism within the Italian culture of design. During his artistic career, he created over 13,000 works, including a vast production of 20th century objects and furniture, especially in terms of diversity of decorations. Art critic and collector Patrick Mauriès said:
"Шығару мен жасау ісінде осындай қуаныш, осындай кең көрініс, жаратылыс кезіндегі кез келген қайшылықтың көлеңкесінсіздік сирек кездеседі: тыныш ашылу, ойлардың шарықтауы." |авторы=Патрик Мауриес
"It's rare to see such happiness in the act of making and producing, such a sweeping vision, free of any shadow of conflict in the moment of creation: a serene epiphany, an outpouring of inventions." |author=Patrick Mauriès
1940 жылдары Миланда Форнасетти өзінің есімін алған дизайн және сәндік өнер шеберханасын құрды. Оның ұлы Барнаба Форнасеттидің көркемдік жетекшілігімен аталмыш шеберхана бүкіл әлемге танылды. Бұл ісқақырды бастаудың маңызды факторы – Джо Понтимен болған кездесуі. Ол оны күнделікті заттарды өнерге толы әшекейлермен байыту арқылы қарапайым адамдардың үйіне әкелуге шақырды, осы арқылы оның интуициясын дамытуға итермеледі. Осылайша Форнасетти шеберханасы құрылды, ол "практикалық ақымақтық" принципінің үлгісі болды, онда шығармашылық объектінің пайдалылығымен үйлесімде. Кез келген уақытта, қазіргідей, фарфор бұйымдары, жиһаздар және интерьер аксессуарлары Форнасетти өндірісінің негізгі бөлігін құрайды. Күнделікті заттарды таңдауы бекер емес. Форнасетти өз жұмыстарында сериялық өндіріске ұмтылды, бұл таңдауын демократиялық және техникалық принциптермен түсіндірді. "Мен жеке дана емес, бірнеше заттардан тұратын серия жасағым келеді" деді ол. |авторы=Пьеро Форнасетти
In the 1940s in Milan Fornasetti founded the design and decorative arts atelier that bears his name, Fornasetti, which, under the artistic direction of his son Barnaba Fornasetti, has become known throughout the world. One decisive factor in starting this activity was meeting Gio Ponti, who pushed him to develop his intuition: to produce everyday objects enriched by the kind of decoration that would bring art into ordinary people's homes. This was the origin of the Fornasetti atelier, an example of the principle of "practical madness", where creativity is in perfect harmony with the utility of the object. Then as now, porcelain items, furniture and furnishing accessories represented the heart of Fornasetti's production. The choice to work with everyday objects is not accidental. Fornasetti constantly sought reproducibility in series in his works, explaining this choice in terms of democratic and technical principles. It has always been my notion not to make one off pieces, but series of items. |author= Piero Fornasetti
Сериялық өндіріс атмосферасында да "вариациялар" тақырыбы суретшінің жұмысында маңызды орын алады, бұл Tema e Variazioni сериясында ең жоғары деңгейге жетті. Бұл – Пьеро Форнасеттидің ұзақ жылдар бойына мұзасы болған Лина Кавальеридің бейнесінен шабыттанған туындылар. Бүгінгі күнгә дейін Форнасетти шеберханасының жұмысымен кеңейтілген және толықтырылған төрт жүзден астам вариациясы бар. Форнасеттидің жұмысы жиһаз бен суреттерден бастап гобелендер мен сәндік киімдерге дейін әртүрлі материалдарды қамтиды, әртүрлі беттерге қолданылады, бірақ ерекше біртілді стильдік кодын сақтайды. Бұл эклектизм әртүрлі шыққандардың құрметіне ие болды: Пабло Неруда оны "қымбат және дәл сиқырдың жұмыскері" деп атады, ал Бруно Мунари "Форнасеттині тек Форнасетти өлшемдерімен ғана өлшеуге болады" деп мәлімдеді, оның өнерлік ерекшелігін атап көрсетуге тырысты.
Even in this climate of seriality, the theme of "variations" is central to the artist's activity, reaching its greatest importance in the Tema e Variazioni series. These are the works inspired by the face of Lina Cavalieri, Piero Fornasetti's long term muse. To date there are over four hundred variations, extended and expanded by the work of the Fornasetti atelier. Fornasetti's work straddles different media, from furniture to paintings by way of tapestries and fashion, applied to a diverse variety of surfaces but maintaining a particularly coherent stylistic code. This eclecticism gained admirers of equally diverse origins: Pablo Neruda defined him as "a magician of precious and precise magic", while Bruno Munari affirmed that "Fornasetti can only be measured by the yardstick of Fornasetti", affectionately seeking to underline his artistic uniqueness.
Балалық шағы мен білімі
Пьеро Форнасетти балалық шағын әкесі Пьетро салған көпқабатты үйде өткізді, ол кезде қала аяқталып, егістік алаңдары басталатын Città Studi ауданында. Бай буржуазиялық отбасының тұңғыш баласы болған ол, өзін алдын ала белгіленген болашақ күтіп тұрғанын сезді: әкесі, кәсіпкер, Пьеро отбасылық бизнесті жалғастыруын қалаған. Алайда, отбасының күтігіне қарамастан, Пьеро өнерге тумысынан бейім екенін көрсетті. Ол сол кезең туралы былай деді:
Piero Fornasetti spent his childhood in the apartment building built by his father Pietro, in the Città Studi district, where at the time the city ended and the fields began. The first child in a wealthy bourgeois family, he found himself facing a seemingly predetermined future: his father, an entrepreneur, had decided that Piero would follow in his footsteps, taking on the family business. Contrary to family expectations, Piero displayed an innate artistic inclination. Of this period he would say:
Мен бір жазғы таңертең көл жағасында, қаламды алғаш рет аяқтың, содан кейін дене, содан кейін беттің сызығын жүргізген сәтті ешқашан ұмытпаймын. Мен осы ғажайыпқа таңқылып, қуанышқа бөленіп, әсерлендім, және менің ішімдегі бейне бетке өздігінен шығатын әрбір жаңа туындыға қазір де таңғаламын.
I will never forget the thrill when, as a boy, one summer morning on the lake, for the first time my pen began to trace the outline of a leg, then a body, then a face. I was astonished, ecstatic and in awe of this miracle, and am still always amazed every time at this blossoming of the image I have inside me, emerging all by itself from the page
Сурет салуға деген құштарлығымен қатар, Форнасетти өзінің қатал, нық мінезін де ерте көрсетті, арманына жетудегі шешімділігін танытты. 1932 жылы ол Брера академиясына қабылданды, бірақ екі жылдан кейін тәртіпсіздік үшін шығарылды. Содан кейін Миландағы Кастелло Сфорческодағы қолданбалы өнердің жоғары мектебіне ауысты, онда білімін аяқтады.
Together with his penchant for drawing, Fornasetti also soon revealed his tough, determined character, demonstrating his resolve to pursue his aspiration. In 1932 he enrolled at the Brera Academy but was expelled two years later for insubordination. He then moved on to the Higher School of Applied Arts in Industry at the Castello Sforzesco, also in Milan, where he completed his schooling.
Отызыншы жылдар: көркем графика
Отызыншы жылдардың басында Пьеро гравировка және баспа техникаларын зерттеу кезеңін бастады. Осы үздіксіз жаттығу оған сол кездегі түрлі суретшілермен жұмыс істеуге мүмкіндік берді, олар үшін суретшілер кітаптары мен литографияларын басып шығарды. Альберто Савиниодан Фабрицио Клеричиге дейін, Джорджио де Кирико, Массимо Кампигли, Луцио Фонтана, Микеле Касселла, Юджин Берман, Рафаэле Карриери және Карло Бо: Форнасеттидің көркем баспаханасы оның буынындағы көптеген суретшілер үшін үлгі болып саналды. 1978 жылы Раффаэле Карриери "Эпока" журналында: "Ол Милан қаласында Де Кириконың литографиясын бірінші болып басып шығарды, бұл одан көп бұрын болған", - деп жазды. Баспа саласындағы үздіксіз тәжірибелер арқылы Форнасетти жібек шарфтарға ерекше графикалық эффекттер қолдануға қол жеткізді. 1940 жылы ол VII Милан триенналесінде олардың сериясын ұсынды, бірақ тақырыпқа сай келмегендіктен қабылданбады. Дегенмен, бұл ұсыныс Джо Понтидің назарын аударды, ол бірнеше жылдан кейін оның өте жақын шығармашылық серігіне айналды. Олардың екеуі декорацияның мағынасы мен маңыздылығы, сондай-ақ оның мәдени мұрасы туралы ғана емес, сонымен қатар сәулет өнерінің жалпы түсінігі, адам мен оның айналасы арасындағы байланыс туралы да келісімге келді.
In the early Thirties, Piero began a phase of studying engraving and printing techniques. This constant practice allowed him to work with various artists of the time, printing artist's books and lithographs for them. From Alberto Savinio to Fabrizio Clerici, by way of Giorgio de Chirico, Massimo Campigli, Lucio Fontana, Michele Cascella, Eugene Berman, Raffaele Carrieri and Carlo Bo: the Fornasetti Art Printshop became a benchmark for many artists of his generation. "He was the first to print De Chirico lithographs in Milan, some considerable time ago", wrote Raffaele Carrieri in Epoca in 1978. Through constant experimentation in the field of printing, Fornasetti was able to obtain unique graphic effects on silk scarves. In 1940 he proposed a series of them at the VII Triennale di Milano, which was rejected because it was off topic. The proposal, however, earned him the attention of Gio Ponti, with whom years later he would enter into a very close creative partnership. The two of them were aligned not only on the definition and importance of decoration and the cultural heritage that it implies, but also on the whole notion of architecture, the relationship between man and his environment.
Бесінші ғасыр: Лина Кавальери және "Tema e Variazioni" сериясы
Елуінші жылдардың басында Понти мен Форнасеттидің шығармашылық егіздігі өз көзқарастарын іске асыра алды: үйдің ішкі және жиһаз стилі, олар бұрын ұзақ уақыт бойы теориялық тұрғыда жариялап келген. Бұл әдіс "бөлмелер мен жиһаздың нақты функционалдығын, формалар мен материалдардың қарапайымдылығы мен адалдығын", күнге, ауаға және жарыққа құрметті, сондай-ақ барлық әлеуметтік топтардың бірлікке ұмтылысын көздейді". Сол жылдардың басында олар "Architettura" trumeau-ын жобалап, безендірді, ол 1951 жылы IX Триенналеде көрсетілді, ал 1998 жылы Christie's аукционында он бес мың долларға сатылды. 1951 жылғы екінші түпнұсқасы қазір Лондондағы Виктория және Альберт мұражайында сақталуда. "Architettura" trumeau қазіргі заман мен ежелгі заман, рационализм мен Ренессанс, сәулет және жиһаз, құрылым мен әшекейлеудің өзара байланысын бейнелеуді мақсат етеді және уақыт өте келе Форнасеттидің соғыс аралық жылдардағы және экономикалық өркендеу кезеңіндегі туындыларының біріне айналды. Пайдаланылмаған бөлмелер мен дәстүрлі үйлерді қазіргі заманның шектеулі тұрғын кеңістіктерімен салыстыра отырып, екеуі Сан-Ремо казиноын (1950), олардың стилінің символы ретінде танымал болған тұтас пәтерді, жеке үйді – Casa Lucano-ны (1951) және Andrea Doria (1952) сияқты лайнерлердің бірінші сыныпты кабиналарын мен залдарын безендірді. 1952 жылы Пьеро өзінің ең танымал және культтік сериясы – "Tema e Variazioni" сериясының жұмысын бастады. Ол он тоғызыншы ғасырдың соңында журналда кездескен әйелдің суретінен өмір бойы серік болатын бейнелеуді зерттеуді бастады. Бұл тақырып – 19-шы және 20-шы ғасырлардың тоғысында өмір сүрген және әлемдегі ең әдемі әйел ретінде саналатын опера әншісі Лина Кавальеридің бейнесі болды. Ол кезде Лина Кавальери – Форнасетти 400-ден астам "вариациялар" арқылы қайта жаңғыртқан құпиялы, классикалық сұлулықтың архетипі болды. Ұсынып тұрған, құпиялы, таң қалдырған, сүйкімді, мұрт, көзілдірік, тәж немесе балаклава киген: уақыт өте келе Лина Кавальеридің бейнесі Форнасетти мен оның өнерінің символына айналды. Осылайша "Tema e Variazioni" сериясы дүниеге келді, оны бүгінге дейін оның ұлы Барнаба Форнасетти күнделікті қолданылатын заттардың сериясында қайта шығарып келеді, олар фарфор ғана емес, сонымен қатар жиһаз бен аксессуарларды жаңа нұсқаларда қамтиды. Серия көптеген жазушылар мен зиялылардың ықыласына ие болды: Альберто Моравия Лина Кавальеридің бейнесінің шексіз вариацияларына арналған мәтін жариялады, ал 1971 жылы Генри Миллер серияның әшекейлеулерінің бірін өзінің "Менің өмірім және заманым" автобиографиясының мұқабасына таңдады. 2016 жылы серияның алғашқы 100 суреті беделді, толыққанды қолмен жасалған, шектеулі таралымды жинақта ұсынылды. Сол жылы серия театр әлеміне енді, Моцарттың "Дон Джованни" операсының декорациясының бөлігі болды, оны Форнасетти қойды. Осы кезеңде, күнделікті қолданылатын заттарға қолданылатын жеке иконографиясының дамуымен қатар, Форнасеттидің көркемдік эволюциясы да жалғасты. 1958 жылы "Stanza metafisica" ("Метафизикалық бөлме") туындысы жасалды, ол медитацияға арналған ыңғайлы кеңістік құруға арналған, біріккен, дөңгелексіз есіктерден тұратын жұмыс, бұл көркемдік инсталляцияның алғашқы мысалы, алғаш рет Лондонның шай орталығында өткен көрмеде ұсынылды.
With the advent of the Fifties, the creative duo of Ponti and Fornasetti were able to put their point of view into practice: a home interior and furnishing style that they had long been promoting in theory. A method that envisages "the specific functionality of rooms and furniture, the simplicity and sincerity of forms and materials", the worship of sun, air, and light, and unity of aspiration for all social categories." At the beginning of those years the couple designed and decorated the "Architettura" trumeau, exhibited at the IX Triennale in 1951 and then auctioned in 1998 at Christie's for fifteen thousand dollars. A second original from 1951 is currently on display at the Victoria and Albert Museum in London. The "Architettura" trumeau aims to represent the interaction of modern and ancient, rationalism and the Renaissance, architecture and furniture, structure and decoration, and over time has become one of the icons of Fornasetti's work during the interwar years and the economic boom. Contrasting unused rooms and traditional houses with the reduced living spaces of the modern age, the two furnished and decorated the Sanremo Casino (1950), an entire apartment that became famous as a symbol of their style, the private home Casa Lucano (1951), and the first class cabins and lounges of ocean liners such as the Andrea Doria (1952). In 1952 Piero began working on what would later become his most famous and iconic series: "Tema e Variazioni". Starting from a portrait of a woman seen in a magazine from the late nineteenth century, he began a representational study that would accompany him throughout his life. The subject was the face of Lina Cavalieri, an opera singer who lived at the turn of the 19th and 20th centuries and who was celebrated as the most beautiful woman in the world. At that time, Lina Cavalieri represented an archetype of enigmatic, classical beauty that Fornasetti reinterpreted by means of over 400 "variations". Alluring, mysterious, amazed, seductive, with a mustache, glasses, crown or balaclava: over time the face of Lina Cavalieri became the emblem of Fornasetti and his art. Thus was born the “Tema e Variazioni” series, which continues today to be reproduced today by his son Barnaba Fornasetti on a series of everyday objects, not only porcelain, but also furniture and accessories, in new variations. The series has won over a large audience of writers and intellectuals: Alberto Moravia dedicated a text to the infinite variations of Lina Cavalieri's face, while in 1971 Henry Miller chose one of the decorations of the series on the cover of his autobiography "My Life and Times". In 2016, the first 100 illustrations from the series were collected in a prestigious, completely handmade, limited edition volume. During the same year, the series made its entrance to the world of theatre, becoming part of the set of "Don Giovanni", the Mozart opera presented and produced by Fornasetti. Over the same period, in parallel with the development of his personal iconography applied to everyday objects, Fornasetti's artistic evolution progressed. 1958 saw the creation of "Stanza metafisica" ("Metaphysical Room"), a work composed of thirty two hinged, wheelless doors, designed to form a congenial space for meditation, an early example of an artistic installation, first presented at the exhibition at the Tea Centre in London.
Алпыс пен жетпіс жылдар: жаңа мәдени ахуал
Алпысыншы жылдардың соңында мәдени ахуал өзгерді. Рационализмнің және формадан гөрі функцияның маңыздылығын баса көрсету, әшекейлеу туралы ұғымға аз орын қалдырғандай болды. Форнасетти жаңа нарық және өнеркәсіптік өндіріс логикасына қабысуға тырысты.
At the end of the Sixties, the cultural climate changed. The affirmation of rationalism and function over form seemed to leave little room for the concept of decoration. Fornasetti struggled to align himself with the new logic of the market and industrial production.
Сегізінші жылдар: қайта ашу және Лондон галереясы "Темалар мен вариациялар"
1984 жылы Лилиан Фосетт пен Джулиана Медданың бастамасымен Лондон қаласында "Темалар мен вариациялар" галереясы ашылды, ол Форнасеттидің туындыларына шетелде қызығушылықты қайта жақтандырды, себебі ол бұрыннан танымал еді. Оның өнері форма/функция және әшекей/пайдалылық арасындағы идеологиялық қайшылықтардан тыс жаңадан таныла бастады, ал 1987 жылы Пьеро Патрик Мауриеспен бірлесіп өзінің туындыларына арналған алғашқы монографиялық еңбегін жасады, оған Этторе Соттсастың алғы сөзі қоса берілді. Кітап автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрді – Пьеро Форнасетти 1988 жылы ауруханадағы қарапайым операция кезінде дүние салды. 1988 жылдың қазан айында Пьероның қазасынан кейін оның ұлы Барнаба Форнасетти әкесінің қызметінің бір бөлігін жалғастырды.
In 1984 the "Themes & Variations" gallery opened in London, on the initiative of Liliane Fawcett and Giuliana Medda, which also revived interest in Fornasetti's work overseas, where he was already known. His oeuvre began to be rediscovered beyond the ideological contrasts of form/function and ornament/utility, and in 1987 Piero collaborated with Patrick Mauriés on the first monograph of his work, accompanied by an introduction by Ettore Sottsass. The book was published posthumously – Piero Fornasetti died in 1988 during a minor operation in hospital. After Piero's death in October 1988, his son Barnaba Fornasetti kept a part of his father's activity going.